ข้อสอบอรรถนัย โดยรองศาสตราจารย์เผียน ไชยศร
"ข้อสอบอรรถนัย" เป็นชื่อใหม่ที่ผู้เขียนตั้งขึ้นและยังไม่เคยปรากฏในวงการวัดผลไทยมาก่อน คนส่วนใหญ่จะคุ้นกับคำว่า "ข้อสอบอัตนัย"ซึ่งนิยมใช้เรียกข้อสอบแบบให้เขียนตอบหรือบรรยาย แต่โดยความหมายที่แท้จริงของคำว่า อัตนัย "อัต" แปลว่า ตัวเอง "นัย"แปลว่า ข้อสำคัญหรือแนวทาง เมื่อเป็นเช่นยนี้ข้อสอบประเภทนี้เป็นข้อสอบที่ยึดตนเอง ซึ่งหมายถึงผู้ออกและผู้ตรวจเป็นสำคัญจะตรวจให้คะแนนอย่างไรก็ได้ และในเชิงปฏิบัติจริง ๆ ก็เป็นเช่นนั้นจริง ซึ่งขัดต่อการวัดผล และประเมินผล เพราะเครื่องมือวัดผลที่ดีนั้นจะต้องสามารถวัดวัดในสิ่งที่ต้องการจะวัดได้ คำถามจะต้องชัดเจน ครอบประเด็นสิ่งที่ต้องการ ผู้ถามกับผู้ตอบต้องเข้าใจตรงกันการตรวจให้คะแนนต้องมีความยุติธรรม เชื่อมั่นได้ ไม่ว่าใครตรวจต้องให้คะแนนตรงกันหรือใกล้เคียงกันมากที่สุด
คำว่า "อรรถ" แปลว่า เนื้อความ หรือสาระ อรรถนัย ก็คือ การใช้เนื้อความหรือเนื้อหาสาระเป็นแนวทางหรือเป็นหลักยึด ดังนั้นข้อสอบอรรถนัยหมายถึง ข้อสอบที่ยึดเนื้อหาหรือสาระในคำถามและคำตอบเป็นสำคัญ มีหลักเกณฑ์ในการให้คะแนนโดยปราศจากอคติของผู้ตรวจ คือ เป็นข้อสอบ ที่มีความชัดแจ้งในคำถามว่า ผู้ถามนั้นประสงค์สิ่งใดจากผู้ตอบ หรือต้องการจะวัดสมรรถภาพหรือความสามารถและ/หรือคุรลักษณะใด คำถามต้องครอบคลุม เป็นกรอบหรือเป็นแนวทางให้ผู้ตอบตอบได้ตรงประเด็นตามวัตถุประสงค์ มีเกณฑ์การตรวจที่แน่นอนภายใต้กรอบของคำถาม และสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวัดและประเมินผู้ตอบมีอิสระในการตอบภายในกรอบหรือเงื่อนไขของคำถามนั้น
ข้อสอบอรรถนัยมีลักษณะเป็นอย่างไร มีองค์ประอบสำคัญ 2 ประการ คือ
1.ตัวคำถามหรือคำสั่งหรือข้องสอบ ต้องชัดเจน เข้าใจง่ายผู้ถามกับผู้ตอบเข้าใจตรงกัน ครอบคลุมสิ่งที่ต้องการจะวัดตามความมุ่งหมายที่ตั้งไว้
2.เกณฑ์ในการให้คะแนน และหรือ/ใช้ในการประเมินโดยยึดกรอบของคำถามและสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวัดและประเมิน
วิธีสร้างข้อสอบอรรถนัย
1.กำหนดเรื่อง สิ่งที่จะออกข้อสอบวัดและ/หรือประเมินโดย ยึดสาระการเรียนรู้ และคิดสร้างขึ้นเอง
2.ระบุสมรรถภาพหรือความสามารถหรือคุณลัษณะ คุณธรรม จริยธรรมที่จะประเมิน ในเรื่องความรู้ ความคิด ทักษะในการคิด
3.ระบุเงื่อน/แนวทางในการตอบ โดยบ่งบอกครอบคลุมตามสิ่งที่ต้องการประเมิน
4.ระบุข้อมูล/หลักฐาน/ผลงานที่ใช้ในการประเมิน คือต้องสอดคล้องกับความสามารถและคุณลักษณะที่จะวัด ส่งผลต่อการให้ได้มาซึ่งสิ่งที่ต้องการจะวัดและสามารถบ่งบอกได้ว่ามีสิ่งที่ต้องการวัดหรือไม่
5.สร้างคำถาม /ข้อสอบ/คำสั่ง/เครื่องมือวัด ชัดเจน เข้าใจง่าย
6.กำหนดเกณฑ์ในการประเมิน ซึ่งประกอบด้วยตัวเกณฑ์ และคำอธิบายเกณฑ์
การกำหนดเกณฑ์ ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ตัวเกณฑ์ และคำอธิบายเกณฑ์
หลักในการกำหนดเกณฑ์
1.กำหนดสัดส่วนของคะแนนในแต่ละองค์ประกอบ
2.เกณฑ์ในการตรวจให้คะแนน
3.เกณฑ์เป็นรายองค์ประกอบ
4.เกณฑ์โดยภาพรวม
