คุณครูวิทยาศาสตร์สอนวิทยาศาสตร์ด้วยกระบวนการสืบเสาะอย่างไรบ้างค่ะ วันนี้ลองมาอ่านเรื่องของ Bybee นักการศึกษาวิทยาศาสตร์ศึกษาที่เชื่อว่าคุณครูทุกท่านต้องเคยอ้างอิงงานวิจัยของท่านมากมายเลยทีเดียว มาทบสอบความเข้าใจในการสอนแบบสืบเสาะของคุณครูกันค่ะ
มาดูการอธิบายวิธีการสอนด้วยการสืบเสาะกับความเข้าใจที่ครูเป็นอยู่
Bybee (2006 : 11) นำเสนอข้อความเกี่ยวกับการสอนให้ผู้อ่านได้ลองคิดตาม ว่าวิธีการสอนด้วยการสืบเสาะเป็นเช่นไรกันแน่
"การใช้อินเตอร์เน็ต, ครูวิทยาศาสตร์จัดเตรียมให้นักเรียนเข้าถึงภาพจำนวน 100 รูปของชั้นบรรยากาศนอกโลก จากการตรวจสอบภาพ นักเรียนพบว่ามีจำนวนกลุมดำมากมายในชั้นบรรยากาศนอกโลก ครูตั้งคำถามทั่วไปๆอะไรเป็นสาเหตุทำให้เกิดหลุมดำ คำถามที่ตั้งขึ้น ก็เพื่อให้นักเรียนอธิบายเกี่ยวกับหลุมดำ และหลังจากนั้นก็แนะนำให้นักเรียนอธิบายความเข้าใจของพวกเค้าด้วยกระบวนการวิทยาศาสตร์"
ผ่านไปหลายวันของการศึกษาและค้นคว้า คำตอบเกี่ยวกับการกำเนิดหลุมดำจะสามารถแบ่งนักเรียนออกเป็น 2 กลุ่มคือ หลุมดำเกิดจากดาวหางจำนวนมากที่ตกมาในชั้นบรรยากาศนอกโลก และอีกกลุ่มหนึ่งอธิบายว่าไม่ใช่กฏการณ์ทางธรรมชาติแต่เกี่ยวข้องกับการรบกวนของอิเล็กทรอนิคส์
กำลังอ่านเพลิน เราก็จะถูกกระตุ้นต่อมเอ๊ะ ด้วยคำถามที่ว่า
1. นักเรียนสนใจในกระบวนการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ใช่ไหมไม่? แน่นอว่าคำตอบในใจของเราตอนนี้คือ เอ๊ ไม่แน่ใจเหมือนกันนะ
2. เทคนิคการสอนนี้คือวิธีการสอนด้วยการสืบเสาะหรือไม่? เอ๊ ใช่หรือเปล่านะ เด็กๆก็ได้ค้นหาข้อมูลความรู้นะ ได้เสนอความคิดเห็น ได้ทำงานเป็นกลุ่ม แต่ว่า มันคือกระบวนการสืบเสาะหรือเปล่าล่ะ?
Bybee ยังไม่ปล่อยเราไปง่ายๆ ชัดเราด้วยคำถามต่อมาว่า "ตกลงว่าวิธีการนี้เป็นกิจกรรมที่น่าสนใจไหม? มันใช่การสอนแบสืบเสาะเป็นหลักหรือเปล่า? บางทีที่คุณครูใช้คู่มือ(hands - on) ในการตรวจสอบหาความจริง(investigations) นั่นคือเกณฑ์ที่จำเป็นสำหรับการสืบเสาะ?แต่การวิเคราะห์ภาพไม่ใช่กระบวนการของการคิด (heads-on)
และเพิ่มเติมข้อมูลให้เรามากขึ้น นักเรียนวิเคราะห์ภาพและค้นหา้อมูลในห้องสมุด นักเรียนกลุ่มแรกยังยืนยันว่าเกิดจากดาวตก และอธิบายเพิ่มเติมว่า ดาวหางคือสิ่งที่ประกอบจากน้ำแข็งที่เกิดการระเหยเมื่ออยู่ในชั้นบรรยากาศโลก การสร้างเมฆของการระเหยของน้ำ ไอน้ำดูดซับแสง UV จากดวงอาทิตย์ที่สะท้อนกลับมายังโลกและย้อนกลับไปที่กระสวยอวกาศ ทำให้สร้างภาพหลุมดำในภาพดังที่เห็น เหมือนกับภาพที่พบในห้องสมุด
กลุ่มที่สอง อธิบายแตกต่างออกไป หลุมดำเกิดจากการรบกวนของอิเล็กทรอนิคชนิดต่างๆ ที่ส่งผลต่อกระสวยอวกาศและเป็นสาเหตุให้เกิดจุดของภาพเหมือนเป็นจุดดำๆ แสงที่อยู่ใกล้ตัวรับสัญญาณและการรบกวนอื่นๆสามารถอ้างอิงถึงการส่งผ่านสัญญาณ เป็นสาเหตุให้คอมพิวเตอร์แปลผลภาพดังกล่าว
เราจะโดนเบรกความคิดในครั้งที่สองด้วยคำถามว่า "ข้อมูลที่ได้รับเพิ่มเติม เปลี่ยนแปลงความคิดเราในตอนแรก ที่ว่า นักเรียนสนใจในกระบวนการสืบเสาะหรือไม่, วิธีนี้เหมาะสมกับการสอนแบบสืบเสาะหรือไม่ ถ้าคุณเปลี่ยนแปลงความคิด ทำไมถึงตัดสินใจที่จะเปลี่ยนแปลงความคิด ถ้าคุณยังยืนยันคำตอบเดิม เพราะอะไรและทำไมถึงคิดว่าเป็นคำตอบที่ดีที่สุด
Bybee หยอกล้อให้คุณครูได้ฉุกคิดได้มากขึ้นจริงไหมค่ะ?
การสอนแบบสืบเสาะป็นเทคนิคที่คุณครูต้องใช้ในหลากหลายหัวข้อของการสอนวิทยาศาสตร์ 1. เพื่อให้มั่นใจลักษณะที่จำเป็นของ Scientific inquiry สามารถสร้างผลการเรียนรู้และเทคนิคการสอนได้ 2. การรับรู้ว่าอะไรบ้างที่ครูควรรู้เกี่ยวกับการสอนวิทยาศาสตร์ สุดท้าย 3. การสังเคราะห์สู่หลักสูตรวิทยาศาสตร์ เพื่อเพิ่มผลการเรียนรู้และความเข้าใจ ตลอดจนสามารถนำไปใช้ในห้องเรียนได้
วันนี้ฝากคุณครูลองคิดทบทวน กับเรื่องที่ครูปุ้มแปลมาฝากนะค่ะ เดี๋ยวพรุ่งนี้จะมาเล่าต่อค่ะ
ที่มา Bybee, R.W. "Scienctific Inquiry and Science Teacheing". Scientific Inquiry and Nature of Science. 1-14 : 1-11. Netherland,
2006.
