Game Based Learning ทางเลือกการเรียนรู้แบบ Plearn (play+learn)

นุชจรี สละริม

นิสิตปริญญาโทสาขาเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา

คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

การเรียนรู้อย่างมีความสุขเป็นแนวคิดที่จะสร้างหนทางในการเก็บเกี่ยวความรู้ให้เกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ เพื่อให้เกิดการพัฒนาในด้านสติปัญญาและอารมณ์อย่างครบถ้วน นักการศึกษาได้พยายามคิดค้นหารูปแบบวิธีการสอนใหม่ๆ สื่อการสอนใหม่ๆ เพื่อนำมาแก้ไขข้อจำกัดของการเรียนรู้, การรับรู้ของผู้เรียน, แรงจูงใจของผู้เรียน, ความอยากรู้อยากเห็นของผู้เรียน ปัญหาที่มักจะพบได้ในผู้เรียนส่วนใหญ่ก็คือ รู้สึกว่าการเรียนรู้เป็นเรื่องที่น่าเบื่อ ไม่สนุก ต้องอ่านหนังสือจำนวนมาก ไม่อยากเรียน มีกิจกรรมอื่นที่น่าสนใจมากกว่า ซึ่งปัญหาทั้งหลายเหล่านี้เป็นความท้าทายสำหรับผู้ที่มีอาชีพเกี่ยวข้องกับการสอนที่ต้องให้ความสำคัญกับการสอนเพิ่มขึ้นต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบและเทคนิคการสอน เพื่อให้เหมาะกับผู้เรียน

มีผลงานวิจัยเกี่ยวกับการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งผลออกมาว่า การเรียนการสอนที่ได้ผลคือต้องเรียนแล้วต้องได้ความรู้พร้อมกับได้รับความสนุกสนานไปด้วย ผลการวิจัยเหล่านี้ทำให้นักคิดหลายท่าน(Randal W. Kindley และคณะ, 2002; Jennifer Jenson และคณะ, 2002; Maja Pivec และคณะ, 2002) เสนอแนวคิดในการดัดแปลงการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับผู้เรียนซึ่งเป็นที่มาของคำศัพท์สมัยใหม่เกี่ยวกับการเรียนรู้ เช่น Edutainment เป็นคำศัพท์ที่มาจาก Education บวกกับ Entertainment ความหมายก็คือ การศึกษาที่มาพร้อมกับความบันเทิง และอีกศัพท์หนึ่งที่ใช้แพร่หลายเช่นกันคือ Plearn เป็นคำศัพท์ที่มาจาก Play บวกกับ Learn ความหมายก็คือ เล่นและเรียน

ทำไมเราจึงต้องมาเน้น การเรียนรู้แบบเพลิน คือเล่นปนเรียน เหตุผลก็คือ เป็นวิธีการเรียนรู้แบบธรรมชาติมากที่สุด ทำให้เกิดการรู้จำ แล้วพัฒนาไปสู่การรู้แจ้งได้รวดเร็ว นอกจากนี้การเรียนแบบเพลิน สมองก็จะสนุกและเพลิน ก็จะผลิตสารสุข (Endorphins) ออกมา หากเราเรียนรู้แบบเครียด สมองก็จะหนัก มึนหัว รับต่อไปไหว เรียนซักพักก็อยากจะพัก อยากจะหยุดกกินกาแฟ กินน้ำ อารมณ์ก็จะเครียด ร่างกายก็จะผลิตสารเครียด (Cortisol) ออกมา ถ้ามีมากๆ ในร่างการก็จะเกิดโทษ

กระบวนการเรียนรู้แบบเพลิน (สมหวัง วิทยาปัญญานนท์)

1. ครูต้องหยุดการสอนแบบตะลุมบอลล์ ลุยสอนๆๆๆ ละวางจากการสอนแบบ “อัด” “ยัดเยียด” “เร่งความเร็ว”

2. ครูต้องคิดใหม่ทำใหม่ คิดใหม่อย่างสร้างสรรค์เข้าหาสายกลาง ลองหาวิธีการใหม่ๆ ให้เปลี่ยนแนวคิดทัศนคติใหม่ หนีความเคยชินต่างๆ ที่เร่งสอนให้ทันหลักสูตร

3. ครูต้องออกแบบการเรียนการสอนใหม่ เอาวัตถุประสงค์ที่จะให้เด็กเรียนรู้เป็นตัวตั้ง เอา พฤติกรรมศิษย์เป็นตัวตั้ง และออกแบบวิธีการสอนใหม่ เพื่อให้ศิษย์เรียนรู้เองแบบธรรมชาติ

4. เปิดโอกาสให้เด็กทุกคนมีโอกาสพูดกับครูเพื่อค้นหาแนวร่วม (Learning Participation) วิธีการเรียนรู้ด้วยกัน ว่าจะเรียนแบบไหนดีจึงจะสนุก ครูจะสอนแบบไหนดีจึงจะสนุก

5. ต่างฝ่ายต่างสังเกตกันว่า อากัปกิริยา การเรียน การเล่น ว่าเพลิดเพลินหรือเปล่า มีอาการเซ็งๆ หรือไม่ ถ้ามีจะแก้ไขอย่างไร ต้องทบทวนวิธีการใหม่ ใช้เวลามากไป หรือน้อยไปเนื้อหาน้อยไป ค้นหาความสมดุลพอดี

6. ในเบื้องต้นอาจใช้วิธีการเรียนแบบแยกส่วน ครึ่งชั่วโมงเรียนจากการฟัง อีกครึ่งชั่วโมงเป็นเล่นตามที่เรียน

7. หากชำนาญ ก็จะรวมกระบวนการเรียนและเล่นเป็นหนึ่งเดียว แบบบูรณาการ

Game Based Learning (วันวิสา ดาดี,2553)

การพัฒนาอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยี ทำให้เกมคอมพิวเตอร์เข้ามามีบทบาทและเป็นที่นิยมกันอย่างมากในการสร้างความเพลิดเพลินสนุกสนานให้กับทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ด้วยเหตุนี้เองจึงได้มีการออกแบบสื่อการเรียนรู้ใหม่โดยประยุกต์เอาเกมมาใช้กับการเรียนรู้ โดยมีการจำลองสถานการณ์ต่างๆเพื่อให้ผู้เรียนได้เล่นและเรียนรู้ไปพร้อมๆกัน นั่นเองเป็นที่มาของ Game Based Learning

Game Based Learning คือ สื่อในการเรียนรู้รูปแบบหนึ่ง ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อให้มีความสนุกสนานไปพร้อมๆกับการได้รับความรู้ โดยสอดแทรกเนื้อหาทั้งหมดของหลักสูตรนั้นๆเอาไว้ในเกม และให้ผู้เรียนลงมือเล่นเกม โดยที่ผู้เรียนจะได้รับความรู้ต่างๆของหลักสูตรนั้นผ่านการเล่นเกมนั้นนั่นเอง

Game Based Learning เป็นสื่อการเรียนรู้ที่จะช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้ทั้งในระดับความ จำและความเข้าใจ และ ยังเป็นสื่อที่น่าสนใจสามารถสร้างแรงจูงใจให้ผู้เรียนอยากเรียนรู้ สร้างความรู้สึกสนุกสนานให้แก่ผู้เรียน และจูงใจให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้จนกระทั่งเกิดการเรียนรู้ด้วยตัวเองได้ เช่น วิชาใดเป็นวิชาที่ยาก เนื้อหาเยอะ ผู้เรียนไม่ค่อยอยากเรียนวิชานี้ ครูผู้ออกแบบการเรียนรู้สามารถนำเอาเนื้อหาเหล่านั้นมาดัดแปลง เป็นเกม เพื่อให้เกิดความน่าสนใจ และง่ายต่อความเข้าใจมากขึ้น

การออกแบบ Game Based Learning ที่มีประสิทธิภาพ (สกุล สุขศิริ, 2550)

Game Based Learning จะมีประสิทธิภาพหรือไม่นั้นได้ผลหรือไม่นั้นจะต้องให้ความสำคัญกับเรื่องของการออกแบบให้เหมาะสมด้วย โดยต้องคำนึงถึงเรื่องต่างๆดังต่อไปนี้

1) Practice การออกแบบ Game Based Learning นั้นจะต้องแฝงแบบฝึกหัดต่างๆเพื่อให้ผู้เรียนได้ทดลองทำ

2) Learning by Doing จะต้องเน้นให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ด้วยตัวเอง การเรียนรู้ด้วยตัวเองจะทำให้เข้าใจได้ลึกซึ้งกว่า

3) Learning from Mistakes ให้ผู้เรียนเรียนรู้จากความผิดพลาด การเรียนรู้จากความผิดพลาดไม่ใช่เรื่องเสียหาย แต่ยังจะช่วยให้ผู้เรียนจำได้ดียิ่งขึ้นอีกด้วย

4) Goal-Oriented Learning ต้องมีเป้าหมายที่ชัดเจนในเกม เพื่อให้ผู้เรียนพยายามที่จะทำให้บรรลุเป้าหมาย

5) Learning Point ต้องแฝงไปด้วยข้อมูลหรือประเด็นหลักๆที่สำคัญต่างๆที่เกี่ยวข้องทั้งหมดที่ผู้เรียนสมควรรู้ เพื่อผู้เรียนจะได้นำเอาความรู้นั้นไปใช้งานได้จริง

เหตุผลในการเลือก Game Based Learning มาใช้ในการจัดการเรียนรู้ (สกุล สุขศิริ, 2550)

1) Game Based Learning สามารถสร้างความมีส่วนร่วม (Engage) กับผู้เรียนแต่ละคนได้ เพราะว่า Game Based Learning ได้ออกแบบให้มีจุดสำคัญในการเรียนรู้ (Learning Point) ลงไปในบริบท (Context) ของเกม ทำให้เรียนรู้ไปพร้อมๆกับได้รับความเพลิดเพลิน เป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญอย่างมากสำหรับผู้เรียนที่ไม่ชอบเรียน

2) Game Based Learning เป็นกระบวนการที่เน้นให้ทุกคนมีปฏิสัมพันธ์ต่อกันและกันเรียนรู้ร่วมกัน (Interactive Learning Process) สามารถทำให้ความคิดเห็นของคนที่หลากหลายรวมกันเป็นเป้าหมายเดียวกันได้

3) Game Based Learning สามารถนำเอาทั้ง Engage และ Interactive Learning Process มาไว้ใน package เดียวกัน เป็นสื่อเดียวกันเครื่องมือเดียวกัน

บทบาทของวิทยากรในการเรียนรู้แบบ Game Based Learning (สกุล สุขศิริ, 2550)

บทบาทของวิทยากรในการเรียนรู้แบบ Game Based Learning จะเปลี่ยนจากครู อาจารย์ ไปเป็นหลายๆบทบาทตลอดการสอนดังนี้

1) Motivator ต้องรับบทบาทเป็นคนที่คอยกระตุ้นให้ผู้เรียนได้ทดลองทำ ได้ฝึกฝน และชมเชยเมื่อผู้เรียนทำถูกต้อง เพื่อเป็นการสร้างขวัญและกำลังใจ

2) Content Structurer ต้องเป็นผู้ควบคุมให้การเรียนนั้นได้เนื้อหาตามที่วางหัวข้อเอาไว้ และ Learning Point ตามที่ตั้งใจ

3) Debriefer ต้องเป็นผู้ให้ความรู้ สรุปประเด็นต่างๆที่สำคัญและถ่ายทอดให้แก่ผู้เรียน เพื่อให้ผู้เรียนเข้าใจมากขึ้น

4) Facilitator ต้องเป็นผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ สามารถแนะนำบอกกฎ กติกาต่างๆและให้ข้อคิดต่างๆได้ เพื่อให้กระบวนการเรียนรู้ผ่านไปอย่างราบรื่น แต่จะต้องไม่บอกวิธีการเล่นทั้งหมด ต้องเน้นให้ผู้เรียนเรียนรู้ด้วยตัวเอง

มีผู้กล่าวถึงการนำ Game Based Learning มาใช้ในการจัดการเรียนรู้มากยิ่งขึ้นและยังมีงานวิจัยที่สนับสนุน Game Based Learning ดังจะกล่าวต่อไปนี้

(สกุล สุขศิริ, 2550) ได้ทำการศึกษาในหัวข้อเรื่อง ผลสัมฤทธิ์ของสื่อการเรียนรู้แบบ Game Based Learning The Study of Effectiveness of Game Based Learning Approach การศึกษาเรื่องผลสัมฤทธิ์ของสื่อการเรียนรู้แบบ Game Based Learning นี้ มีวัตถุประสงค์ 2 ประการด้วยกันคือ 1) เพื่อศึกษาผลสัมฤทธิ์ของสื่อการเรียนรู้แบบ Game Based Learning ว่าส่งผลกระทบกับการเรียนรู้ของผู้เรียนอย่างไร 2) เพื่อศึกษารูปแบบของสื่อการสอนที่เหมาะสมในการนำไปวางแผน ปรับปรุงพัฒนากระบวนการฝึกอบรมและพัฒนาบุคลากรของบริษัทให้ได้ประสิทธิผลมากยิ่งขึ้น ได้ผลการศึกษาดังนี้

1. กลุ่มทดลองมีความรู้สึกอยากเรียนรู้เมื่อทราบว่าตนจะได้เรียนโดยมีเกมเป็นสื่อในการเรียนรู้ ในขณะที่กลุ่มควบคุมรู้สึกเฉยๆเมื่อทราบว่าจะได้เรียนแบบบรรยาย

2. ระดับความรู้ ทั้งในส่วนของความจำและความเข้าใจของกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุม

3. กลุ่มทดลองมีความคิดเห็นว่าตนเองมีส่วนร่วมในการเรียนรู้อย่างมาก ในขณะที่กลุ่มควบคุมมีความคิดเห็นว่าตนเองมีส่วนร่วมในการเรียนรู้น้อย

4. กลุ่มทดลองมีความคิดเห็นว่าเกมทำให้ตนเกิดการเรียนรู้ด้วยตัวเอง

5. กลุ่มทดลองรู้สึกสนุกสนานไปกับการเรียนตลอดเวลาที่เรียน ในขณะที่กลุ่มควบคุมรู้สึกเฉยๆหรือไม่สนุกสนานไปกับการเรียน

6. กลุ่มทดลองมีความคิดเห็นว่าวิทยากรมีบทบาทน้อยในการเรียนรู้ ในขณะที่กลุ่มควบคุมมีความคิดเห็นว่าวิทยากรมีบทบาทอย่างมากในการเรียนรู้

(Kamran Sedighian และคณะ, 1998) ได้ทำการศึกษาในหัวข้อเรื่อง AnInterface Strategy for Promoting Reflective Cognition in Children โดยการออกแบบเกมส์สอนคณิตศาสตร์ให้แก่เด็กประถมศึกษา และนำเกมส์ที่ออกแบบไปทดลองเพื่อให้ทราบถึงผลสัมฤทธิ์จากการเรียนผ่านสื่อที่เป็นเกมส์ กับกลุ่มตัวอย่างซึ่งเป็นเด็กประถมศึกษาผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า เกมส์เป็นสื่การเรียนรู้ที่เด็กชื่นชอบ, เกมส์ทำให้เด็กเกิดความสนใจ และเกมส์ทำให้เด็กเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมจากเบื่อหน่ายการเรียนคณิตศาสตร์เป็นสนุกสนานกับการเรียนคณิตศาสตร์

อาเดล และแอนเดอร์สัน ได้ทำการศึกษาในหัวข้อเรื่อง Games and Simulations in Workplace E-Learning ได้ทำการศึกษาว่าการใช้เกมและการจำลองสถานการณ์ (Simulations) สามารถสร้างให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมได้หรือไม่ โดยการสร้างเกมและการจำลองสถานการณ์หลายหลักสูตร แล้วนำไปทดลองกับคนวัยทำงานในตลาด ผลที่ได้จาการวิจัยชี้ให้เห็นว่า เกมและการจำลองสถานการณ์สามารถสร้างให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมได้ แต่สิ่งที่ยากกว่าคือการคงไว้ซึ่งการมีส่วนร่วมของผู้เรียนตลอดการเรียน

สรุปได้ว่า Game Based Learning เป็นสื่อที่สามารถทำให้ผู้เรียนสนใจ สามารถช่วยเหลือในเรื่องของการสื่อสารระหว่างกันของผู้เรียน การทำงานเป็นทีม ความรับผิดชอบและความคิดสร้างสรรค์ได้ คือ สามารถสร้างให้ผู้เรียนรู้สึกมีส่วนร่วม (Engagement) และสนุกสนาน (Fun) ได้พร้อมๆกับได้รับความรู้ (Knowledge) ซึ่งสอดคล้องกับการจัดการเรียนรู้แบบ Plearn (Play+Learn) เป็นการศึกษาเล่าเรียนที่เป็นไปแบบธรรมชาติ มีความสมดุล ใช้ทางสายกลางในการเล่าเรียน คือ การเล่นก็เพื่อเรียนรู้ การเรียนก็สนุก เป็นการปรับวิธีการเรียนที่ได้ปฏิบัติไปพร้อมกัน ดังนั้น Game Based Learning จึงถือเป็นสื่อการเรียนรู้อีกรูปแบบหนึ่งที่น่าสนใจสำหรับผู้สอนในยุคที่พัฒนาการเทคโนโลยีก้าวหน้าอย่ารวดเร็วในปัจจุบัน

บรรณานุกรม

สมหวัง วิทยาปัญญานนท์,2547,เพลินเล่นเรียนแนวคิดใหม่แห่งการเรียนรู้,บทความวิชาการ, (Online), Available: www.budmgt.com/budman/bm01/plearn.html

วันวิสา ดาดี,2553,ทฤษฎี Game Based Learning, (Online), Available: http://nuybeam.blogspot.com/2010/08/game-based-learning.html

สกุล สุขศิริ, 2550,ผลสัมฤทธิ์ของสื่อการเรียนรู้แบบ Game Based Learning

The Study of Effectiveness of Game Based Learning Approach,สารนิพนธ์สาขาการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์การ คณะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.

Ahdell, R. and Andersen, G. 2001. Games and simulations in workplace e-learning.Master Thesis. Norway: Norwegian University of Science and Technology.

Sedighian, K. and Klawe, M.M. 1996. An interface strategy for promoting reflectivecognition in children. Research paper. Canada: University of British Columbia.