ปัจจัยที่พร้อมต่อการเจริญเติบโตของพืชนั้นมีหลายปัจจัย ทั้ง ดิน น้ำ อากาศ แสงแดด อุณหภูมิ อาหารทั้งธาตุหลัก ธาตุรอง ธาตุเสริม และกลุ่มธาตุอาหารพิเศษเสริมประโยชน์ แต่ถ้าจะให้ความสำคัญกันจริงๆ ก็น่าจะเป็นเรื่องดินที่ควรต้องให้ความสำคัญเป็นอันดับแรกก่อนที่จะทำการปลูกพืชลงไป เพราะถ้าลงทุนเพาะปลูกบนพื้นที่ที่ไม่มีความเหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืชเลย จะทำให้มีภาระค่าใช้จ่ายมากในการแก้ปัญหาที่จะต้องพานพบ ไหนจะต้องเจอกับโรคแมลงซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานว่ายากแล้ว ยังต้องไปเจอกับดินเค็ม ดินเปรี้ยว ดินด่าง หรือสภาพอากาศที่หนาวจัด ร้อนจัด ซึ่งไม่สอดคล้องกับลักษณะนิสัยของพืชก็จะเป็นการตำน้ำพริกละลายน้ำแม่น้ำไปเสียเปล่าไม่ได้เกิดประโยชน์อะไรขึ้นมา ฝืนก็เสียเงินมาก ไม่ฝืนก็ต้องโละทิ้งปลูกพืชใหม่ที่มีความเหมาะสมมากกว่า แต่นั่นหมายถึงการลงทุนลงแรงไปไม่มากก็น้อย
ดินที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืชโดยทั่วไปจะต้องมีโครงสร้างดินที่ดี คือมีลักษณะของเนื้อดินหินแร่อยู่ที่ 45 เปอร์เซ็นต์ มีอินทรียวัตถุ 5 เปอร์เซ็นต์ มีน้ำ 25 เปอร์เซ็นต์ มีอากาศอยู่อีก 25 เปอร์เซ็นต์ ดินประเภทนี้ใกล้เคียงกับดินป่าเปิดใหม่ที่ชาวป่าชาวเขาถากถางแล้วปลูกพริก พืชผัก พืชไร่ โดยไม่ต้องใส่ปุ๋ยเพิ่มเข้าไปแม้แต่น้อยพืชก็สามารถเจริญเติบโตงอกงามให้ผลผลิตออกมาได้เต็มเม็ดเต็มหน่วยเหมือนกับที่ชาวไร่ชาวนาแถบพื้นที่ชลประทานทำการเพาะปลูกมาอย่างยาวนานหลายสิบปี แต่แร่ธาตุสารอาหารมีแต่จะถูกดูดกินไปใช้มากกว่าการได้กลับคืนมาสู่ดินเดิมพูดง่ายๆคือเราโกงธรรมชาติมาอย่างยาวนาน ความอุดมสมบูรณ์ของดินจึงลดน้อยถอยลงไปเรื่อยๆ
นอกจากจะต้องปรับปรุงบำรุงดินให้มีอินทรียวัตถุ 5 เปอร์เซ็นต์ด้วยการเติมเศษไม้ใบหญ้า อินทรียวัตถุ (organic matter) ต่างๆ อยู่อย่างสม่ำเสมอแล้วเพื่อจะได้ไม่ต้องใช้ปุ๋ยเคมีเข้ามาเสริมเติมเต็มให้สิ้นเปลืองมากเกินไป ควรจะต้องทำการตรวจวัดกรดด่างของดินให้มีความเหมาะสมด้วย โดยค่าพีเอชหรือค่าความเป็นกรดด่างของดินที่พร้อมต่อการละลายแร่ธาตุและสารอาหารในดินนั้นจะอยู่ที่ประมาณ 5.8-6.3 คือมีค่าความเป็นกรดอ่อนๆ เมื่อเติมปุ๋ยหมักปุ๋ยคอกลงไปจนย่อยสลายด้วยกระบวนการของจุลินทรีย์ในดินอย่างสมบูรณ์เมื่อฝนตกหรือมีการรดน้ำสสารเหล่านั้นก็จะละลายออกมาเป็นประโยชน์ต่อรากพืชให้ดูดกินได้โดยง่าย แต่ถ้าค่าความเป็นกรดด่างของดินสูงไปต่ำไปก็จะส่งผลเสียทำให้พืชไม่สามารถดูดกินปุ๋ยได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยส่วนหนึ่งอาจถูกบล็อกถูกตรึงไว้กับดินทำให้พืชขาดสารอาหาร มีการเจริญเติบโตที่ไม่ดี
มนตรี บุญจรัส
ชมรมเกษตรปลอดสารพิษ www.thaigreenagro.com
