การบล็อกหลัง (Spinal Block) หมายถึงการฉีดยาชาเข้าทางช่องไขสันหลัง (Subarachoid space) เพื่อให้อวัยวะที่อยู่ด้านล่างของตำแหน่งที่ฉีดยา มีอาการชา ส่วนใหญ่เป็นการผ่าตัดที่อยู่ต่ำกว่าช่องท้องส่วนล่าง เช่นผ่าครรภ์คลอด, ผ่าตัดไส้เลื่อน, ผ่าตัดเกี่ยวกับขา เป็นต้น การบล็อกหลังต้องทำโดยแพทย์เท่านั้น (เมื่อก่อนวิสัญญีพยาบาลสามารถทำได้ แต่ต่อมามีกฎหมายห้ามทำเด็ดขาด)

ขั้นตอนการบล็อกหลัง

ผู้ป่วย : ต้องงดน้ำและอาหารอย่างน้อย ๖ ชม.(เหมือนการผ่าตัดทั่วไป) จะได้รับการให้น้ำเกลือก่อนบล็อคอย่างน้อย ๕๐๐ ซีซี เพื่อป้องกันภาวะช็อค (เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อย เนื่องจากหลังได้รับยาชาเส้นเลือดจะขยาย) ขณะบล็อกผู้ป่วยจะต้องนอนตะแคงซ้าย งอเข่าทั้งสองข้างชิดหน้าอก ใช้มือกอดเข่าไว้ ก้มคอชิดอกให้มากที่สุด โก่งหลังมากๆ เพื่อให้ช่องระหว่างกระดูกสันหลังกว้างขึ้น ซึ้งจะง่ายต่อการแทงเข็มฉีดยาชา หลังฉีดยาชาให้นอนหงาย และจะเริ่มชาลงไปที่เท้า (บางครั้งอาจใช้วิธีนั่งและก้มลงมากๆ) แพทย์จะทำการทดสอบระดับการชาโดยใช้เข็มหรืออะไรก็ได้ แตะสัมผัส ๒ ตำแหน่งเปรียบเทียบกัน คือจิ้มที่แขน "ถามว่า.. รู้สึกไหม" จิ้มที่เอว "ถามว่า.. รู้สึกไหม" ไล่ระดับตำแหน่งที่จะชาลงไปเรื่อยๆ จนกว่าจะชาตั้งแต่เองลงไป จึงจะเริ่มทำผ่าตัดซึ่งผู้ป่วยจะรู้สึกตัวตลอดเวลา

แพทย์ (วิสัญญีแพทย์ หรือแพทย์ผ่าตัด) : จะฉีดยาชา (Lidocaine) เล็กน้อยบริเวณหลังตำ (เพื่อไม่ให้เจ็บเวลาแทงเข็ม) แหน่งกระดูกสันหลัง Lumbar 3-4 หลังจากนั้นจะใช้เข็มเฉพาะสำหรับบล็อกหลังเบอร์ ๒๕-๒๗ (ปัจจุบันใช้เข็มที่มีขนาดเล็กที่สุด เพื่อป้องกันน้ำไขสันหลังไหลออกมาตามรู้เข็ม ถ้าออกมามากจะส่งผลให้เกิดอาการปวดศีรษะ) แทงเข้าไปที่ตำแหน่งดังกล่าว ค่อยแทงเข้าไปจนรู้สึกว่าเข้าไปในช่องไขสันหลังแล้ว ถอนเข็มด้านในออก และรอจนกว่าจะเห็นน้ำไขสันหลังไหลออกมา แสดงว่าเข้าตำแหน่งถูกต้อง จะดูดยาชาจาก amp ยา (0.5%Heavy Marcaine) และฉีดเข้าไปในเข็มที่แทงไว้ ปริมาณของยาชาขึ้นอยู่กับว่าต้องการให้ชาที่ระดับไหน

วิสัญญีพยาบาล : เตรียมอุปกรณ์เจาะหลัง, วัดความดันโลหิตทุก ๑-๒ นาทีหลังฉีดยาชา ต่อมาทุก ๕ นาที, เฝ้าผู้ป่วยตลอดเวลาผ่าตัด, บันทึกสัญญาณชีพ


ภาวะแทรกซ้อน : ขณะผ่าตัดอาจมีอาการแน่นหน้าอกหายใจไม่อิ่ม (เนื่องจากระดับการชาสูงเกินไป), คลื่นไส้ อาเจียน, หลังทำอาจปวดหลัง, ปวดศีรษะมากขณะลุกนั่ง ถ้านอนราบอาการปวดจะลดลง

ที่รพ.สูงเนิน ศัลยแพทย์ไม่ทำ Spinal block เพราะยุ่งยาก พอนานๆ ทำ จึงทำไม่ได้ (Fail block) ต้องแทงเข็มหลายครั้ง ส่วนใหญ่จึงต้องเป็นหน้าที่ของวิสัญญีพยาบาล ที่ต้องดมยาสลบแทน ก็แล้วแต่ว่าจะเป็น General Anesthesia c Endotrachial tube หรือ Total Intravenous Ansethesia ในรอบสามปีที่ผ่านมา ไม่มีการทำ Spinal block เลยค่ะ

และผู้ป่วยส่วนใหญ่ก็ไม่ชอบไม่นิยมวิธีนี้เช่นกัน

เพราะไม่อยากรู้สึกตัวขณะทำผ่าตัด

กลัว กลัว กลัว