ชีวิตที่พอเพียง: ๑๕๔๙. ไประลึกชาติในงานประชุมวิชาการเครือข่ายเซลล์พันธุศาสตร์ของมนุษย์แห่งประเทศไทย ครั้งที่ ๑

การประชุมนี้จัดที่โรงแรม โบ๊ท ลากูน จังหวัดภูเก็ต ระหว่างวันที่ ๒๘ – ๓๐ มี.ค. ๒๕๕๕ โดยมีหน่วย มนุษยพันธุศาสตร์ ภาควิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เป็นเจ้าภาพร่วมกับ สมาคมพันธุศาสตร์แห่งประเทศไทย โดยมีกำหนดการดังนี้

ผมได้รับเชิญไปร่วมประชุม และร่วมอภิปรายเรื่อง ย้อนรอย Cytogenetics ในประเทศไทย จากอดีตถึงปัจจุบัน จึงนำ Narrated Ppt มา ลปรร. ที่นี่

การได้ไปร่วมกิจกรรมทำให้ผมได้เรียนรู้หลายอย่าง อย่างแรกคือ หน่วยมนุษยพันธุศาสตร์ที่ผมเป็น ผู้ก่อตั้งเจริญก้าวหน้าอย่างมากมาย ภายใต้ภาวะผู้นำของ รศ. ดร. นพ. พรพรต ลิ้มประเสริฐ และผู้คนที่เกี่ยวข้อง ต่างก็ยกย่องว่าผมเป็นผู้วางรากฐานของหน่วยไว้ ทำให้ผมภูมิใจมาก และไตร่ตรอง (AAR) ว่า ความสำเร็จ ในชีวิตของคนเรา ในหลายกรณีต้องดูตอนที่คนผู้นั้นพ้นตำแหน่งหน้าที่ไปแล้ว หรือตายไปแล้ว ดูว่าสิ่งที่เขา ริเริ่มไว้สามารถเติบโตหรือเจริญก้าวหน้าต่อเนื่องไปได้เพียงใด ซึ่งมองอีกมุมหนึ่งคือ ได้วางรากฐานความเป็น Learning Organization ไว้เพียงใด หรือใช้อีกถ้อยคำหนึ่งว่า ได้วางวัฒนธรรมองค์กร (Corporate Culture) ไว้อย่างไร

ยิ่งนับวัน ผมก็ยิ่งเชื่อใน Chaordic Management หรือ Complex-Adaptive Organization หรือ Organic Organization ว่าหากเราต้องการสร้างหน่วยงานที่มีความยั่งยืน ต้องวางวัฒนธรรมองค์กรที่เป็นองค์กรเรียนรู้ และปรับตัว ให้เขาเก่งยิ่งขึ้นอีกหลังจากเราไม่ได้รับผิดชอบแล้ว คือต้องอย่าให้องค์กรขึ้นอยู่กับตัวเราเอง

แต่ Cytogenetics ในสมัยที่ผมยังทำงานวิชาการอยู่ กับ Cytogenetics ในปัจจุบันแตกต่างอย่างฟ้ากับดิน เขาเรียกยุคปัจจุบันว่าเป็น Cytogenetics ในยุค Post-Genomics คือมีการนำเอา Molecular Genetics เข้ามา ประยุกต์ใช้ ทำให้การวินิจฉัยความผิดปกติของโครโมโซมที่สมัยก่อนแม่นยำระดับมหภาคเท่านั้น เวลานี้แม่นยำ เพิ่มขึ้นมากมาย จนในที่สุด Cytogenetics ก้าวสู่ Molecular Cytogenetics เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

แต่ไฮเทคแบบนี้ มากับความแพงงงง แพงหูฉี่ทีเดียว ผมดีใจ ที่ HITAP เริ่มเข้ามาประเมินความคุ้มค่า ของเทคโนโลยี Cytogenetics โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการวินิจฉัยก่อนคลอด ผมอยากให้สังคมไทยเข้าใจว่า การให้บริการไฮเทคในระดับ translational research กับการให้บริการแบบคุ้มครองสุขภาพคนทั่วไป ไม่เหมือนกัน การให้บริการแบบหลัง ต้องผ่านการวิจัยตรวจสอบความคุ้มทุน ต้องมองประโยชน์ภาพรวมของสังคมเป็นหลัก ไม่ใช่ประโยชน์เฉพาะรายเป็นหลัก

ที่ดีใจมากคือ ได้พบมิตรรุ่นพี่ ที่ไม่ได้พบกันมานาน คือ ผศ. พญ. อรศรี รมยะนันทน์ ที่วัย ๒๕ กะรัต (ครบ ๑๐๐) ยังสวยสง่า ความจำดี สุขภาพดี และที่สำคัญยังทำงานให้บริการ Cytogenetics อยู่ที่นวบุตร ดังนั้น ประสบการณ์การทำงานของท่านในด้าน Cytogenetics Services จึงยังต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน ต่างจากผม ที่ห่างเหินมานาน ท่านเป็นผู้กล่าวคำคมหรือสัจวาทะที่ผู้คนชอบกันมาก คือการวิเคราะห์โครโมโซม เป็นการปฏิบัติสมาธิ ซึ่งผู้เข้าร่วมประชุมต่างก็เห็นด้วย แต่ผมบอกไม่ได้ เพราะผมวิเคราะห์โครโมโซมไม่เป็น

การได้ไปพูด และฟังเรื่องราวความก้าวหน้าของศาสตร์ด้าน Cytogenetics จึงเป็นการเปิดหูเปิดตา สำหรับผม ช่วยให้ผมคิดย้อนหลังว่าในช่วงที่ตนเองทำงานวิชาการนั้น ผมพยายามสุดฤทธิ์ที่จะเดาหรือคาดการณ์ ความก้าวหน้าของวิชาการ เพื่อเลือกหยิบเอามาใช้ขับเคลื่อนงานของตนเอง บัดนี้ผมห่างเหินมาครบ ๒๐ ปี พิสูจน์ว่าผมคาดการณ์ได้ไม่มาก แต่การมีท่าทีในการทำงานแบบแสวงหาความรู้เพิ่มเติมอยู่ตลอดเวลา เพื่อหาทางทำงานให้มีคุณภาพมากขึ้น ทำประโยชน์ให้แก่สังคมได้มากขึ้น เป็นท่าทีที่มีคุณค่าสูงส่ง ก่อประโยชน์ยั่งยืน และเป็นคุณต่อตนเอง

วิจารณ์ พานิช

๒๙ มี.ค. ๕๕