ปัญหาชุมชนแออัด
ปัญหาชุมชนแออัดหรือแหล่งเสื่อมโทรม เป็นปัญหาสำคัญอีกประการหนึ่งของสังคมเมือง ชุมชนแออัด หมายถึง บริเวณที่มีอาคารบ้านเรือนปลูกอยู่อย่างแออัดยัดเยียด สภาพบ้านเรือนชำรุดทรุดโทรมผุผัง ไม่อยู่ในสภาพที่จะใช้เป็นที่อยู่อาศัย มีประชากรอาศัยอยู่แออัด เครื่องสาธารณูปการและสาธารณูปโภคขาดแคลน สถานที่อยู่คับแคบ สกปรก เป็นแหล่งเพาะเชื้อโรคต่างๆ ได้เป็นอย่างดี
ชุมชนแออัดมักพบเห็นได้โดยทั่วไปตามเมืองใหญ่ที่มีประชากรอพยพจากชนบทเข้ามาประกอบอาชีพ ผู้อพยพจะอาศัยอยู่บริเวณใกล้เคียงกับสถานที่ประกอบอาชีพ บริเวณดังกล่าวจึงแออัดยัดเยียดมากขึ้น และขยายอาณาเขตออกไปกลายเป็นแหล่งเสื่อมโทรมได้ในเวลาอันรวดเร็ว
บริเวณที่เป็นชุมชนแออัด จะสังเกตได้จากลักษณะดังต่อไปนี้
1. มีบ้านเรือนปลูกหนาแน่น
2. มีประชากรอาศัยอยู่อย่างแออัดยัดเยียด
3. บริเวณที่อยู่อาศัยไม่ถูกสุขลักษณะ
4. อาคารบ้านเรือนชำรุดทรุดโทรม
5. ผู้อยู่อาศัยมีอาชีพมากมายหลายประการ ส่วนใหญ่เป็นอาชีพชั่วคราวมีรายได้ไม่ประจำและไม่แน่นอน
สาเหตุที่ทำให้เกิดชุมชนแออัด
1. การอพยพโยกย้ายเข้าสู่ตัวเมือง เนื่องมาจากการที่ชาวชนบทอพยพเข้าสู่เมืองใหญ่เพื่อหาอาชีพซึ่งมีรายได้ดีกว่าในชนบท เมื่อเข้ามาในตัวเมืองจะประสบกับปัญหาที่อยู่อาศัยขึ้น จึงจำต้องไปอาศัยกับเพื่อนหรือญาติพี่น้องที่อพยพเข้ามาก่อน ทำให้เกิดชุมชนแออัดขึ้น
2. การขาดแคลนที่อยู่อาศัยราคาถูก เนื่องจากผู้มีรายได้น้อยไม่อาจจัดหาที่อยู่อาศัยที่มีราคาถูกได้ จึงต้องอาศัยอยู่ตามชุมชนแออัดต่างๆ เรื่อยไป
ปัญหาในชุมชนแออัด
ชุมชนแออัดเป็นบ่อเกิดแห่งปัญหาต่างๆ มากมาย ปัญหาที่พบได้ในสังคมปัจจุบัน ได้แก่
1. ปัญหาสุขภาพอนามัย โดยเหตุที่ชุมชนแออัดไม่ถูกสุขลักษณะ จึงเป็นแหล่งที่เพาะเชื้อโรคต่างๆ และกระจายเชื้อโรคได้ง่าย
2. ปัญหาความไม่ปลอดภัยของผู้อยู่อาศัย เนื่องจากสภาพความชำรุดทรุดโทรมของบ้านเรือนเป็นสาเหตุให้เกิดการหักพังและเกิดอัคคีภัย อาจเป็นอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินของผู้อยู่อาศัยได้ง่าย
3. ปัญหาอาชญากรรม ดังได้กล่าวแล้วว่าประชาชนที่อาศัยอยู่ในชุมชนแออัดเป็นผู้ที่อพยพโยกย้ายมาจากแหล่งต่างๆ เพื่อการประกอบอาชีพและมีอาชีพไม่แน่นอน เมื่อเกิดความจำเป็นขาดอาชีพและมีภาระทางครอบครัวต้องเลี้ยงดู ทำให้อาจประกอบอาชีพในทางผิดกฎหมายได้
4. ปัญหาด้านศีลธรรม เนื่องจากสภาพบ้านเรือนในชุมชนแออัดคับแคบมีเนื้อที่จำกัด ทำให้ไม่อาจแบ่งแยกการอยู่อาศัยของสมาชิกในครอบครัวออกจากกันได้ ดังนั้นลักษณะบ้านในชุมชนแออัดซึ่งส่วนใหญ่จะมีเพียงห้องเดียว จะมีลักษณะเป็นห้องอเนกประสงค์ กล่าวคือใช้ประโยชน์ในการเป็นที่รับแขก รับประทานอาหาร ทำงาน หลับนอน และอื่นๆ ไปพร้อมกัน ความสัมพันธ์และการกระทำที่สมาชิกซึ่งเป็นผู้ใหญ่ เช่น บิดามารดา แสดงต่อกันจึงกลายเป็นสิ่งปกติธรรมดาของสมาชิกผู้เยาว์ในครอบครัว จนกระทั่งถือเป็นสิ่งธรรมดาที่ตนก็อาจปฏิบัติได้ อันจะเป็นทางนำไปสู่ปัญหาทางด้านศีลธรรมและความประพฤติผิดได้ต่อไป
บทบาทของนักกิจกรรมบำบัดที่เกี่ยวข้องกับผู้ที่อาศัยอยู่ในชุมชนแออัด
1 . การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อม ที่อยู่อาศัยให้เหมาะสมกับการดำเนินประจำวัน คือ ที่อยู่อาศัยต้องมีความสะอาด ถูกสุขลักษณะ ไม่เป็นแหล่งก่อเชื้อโรค มีความมั่นคงแข็งแรง และสิ่งแวดล้อมนั้นต้องไม่ขัดขวางต่อการประกอบกิจกรรมต่างๆ
2. การส่งเสริมในเรื่องของกิจวัตรประจำวันที่ถูกต้อง เหมาะสม เนื่องจากผู้ที่อาศัยอยู่ในชุมชนแออัดส่วนใหญ่จะเร่งรีบกับการทำงาน หาเงิน จนอาจมองข้ามการประกอบกิจวัตรประจำวันเบื้องต้นได้ นักกิจกรรมบำบัดจึงควรเข้าไปส่งเสริมในด้านนี้
3. ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในสังคม เริ่มจากบุคคลในครอบครัวก่อน แล้วค่อยขยายเป็นบุคคลรอบข้าง เพื่อนบ้าน เนื่องจากการดำรงชีวิตแบบต่างคนต่างอยู่ ส่งผลให้การมีส่วนร่วมในสังคมและคนรอบข้างลดน้อยลง
