ปัจจุบัน หากว่าเราใส่ใจพินิจในกระบวนการผลิตแห่งชุดความรู้ที่เรานำมาบริโภค โดยไม่ตกลงปลงใจเชื่อโดยง่าย ใช้วิธีที่พิจารณาในใจโดยแยบคายด้วยหลัก “โยนิโสมนสิการ” มาช่วยบริหารจัดการในการบริโภคชุดความรู้ โดยตั้งต้นปฐมฐานจากการตั้งข้อสงสัยและคำถามในชุดความรู้นั้น
“พลังอำนาจแห่งการวิพากษ์ สงสัย หรือตั้งคำถาม น้อมนำเราให้เข้าสู่ปฐมฐานของกระบวนการคิดที่มีเส้นทางแห่ง ปัญญา”
***โยนิโสมนสิการ ถือเป็นกระบวนการทางความคิดที่ได้สกัดเอาอวิชชา (ความไม่รู้ตามจริง) รวมทั้งตัณหา (ความอยาก) ออกไป เหลือไว้แต่กระบวนการทางความคิดเพื่อนำไปสู่พื้นฐานของความเป็นจริง มีความสมเหตุสมผล ทั้งทางหลักการและจุดมุ่งหมาย เป็นไปในลักษณะของกระบวนการทางความคิดที่เป็นระบบองค์รวม เช่น ในการใช้จ่าย หากเรามีรายได้ ๑๐๐ บาท เราจะไม่ใช้จ่ายทั้งหมดหรือเกินไปที่ ๑๑๐ บาท เราจะต้องบริหารจัดการให้มีเหลือเก็บ หรืออย่างน้อยที่สุดก็ไม่เกินจากรายได้ ซึ่งการที่จะทำอย่างนั้นได้ต้องรู้จักควบคุมหรือที่หลาย ๆ คนเรียกว่า ฝืนความรู้สึก (ความอยาก) แรก ๆ ที่ไม่เคยชินอาจจะรู้สึกทรมาน แต่พอนานๆ เข้าจะรู้สึก โปร่ง โล่ง สบาย เข้าใจความต้องการของตัวเองมากขึ้น ทำให้เข้าใจชีวิตตามจริงมากขึ้น ทุกสิ่งทุกอย่างเริ่มต้นได้จากการฝึก แม้แต่กระบวนการทางความคิด
“โยนิโสมนสิการ เป็นการบริหารกระบวนการด้านความคิดที่สกัดอวิชชา บรรเทาตัณหา ที่มุ่งพัฒนาคุณภาพด้านความคิด ให้ยึดติดในคุณธรรม น้อมนำไปสู่การกระทำ (กรรม) ที่ขัดเกลากิเลสในเบื้องแรกเป็นพื้นฐาน เพื่อพัฒนาไปสู่การปฏิบัติธรรมขั้นสูงเป็นเบื้องถัดไป
