หลักการจับคู่ผสมกล้วยไม้

เมื่อวันเสาร์-อาทิตย์ที่ผ่านมา มีการจัดโชว์กล้วยไม้ที่เมืองน่านครับ  ชมรมกล้วยไม้เมืองน่านจะจัดโชว์และจำหน่ายกล้วยไม้ทุกวันเสาร์-อาทิตย์ ที่บริเวณด้านหน้ากาดน่าน ใครอยู่ใกล้ ๆ ก็แวะไปชมและคุยกับคนรักกล้วยไม้ได้ครับ 

ผมเจอคำถามจากสมาชิกชมรมกล้วยไม้น่าน  มีคำถามที่น่าสนใจหลายคำถามเช่น

1. การผสมกล้วยไม้สามารถผสมข้าม(สกุล)กันได้ไหม?

ตอบ  ได้ครับ แต่การผสมกล้วยไม้นั้นจะต้องดูถึงความใกล้ชิดทางสายพันธฺุ์กล้วยไม้ด้วย คือ 1. กล้วยไม้ต้องมีการเจริญเติบโตแบบเดี่ยวกัน คือ พวกโตขึ้นทางยอด เช่นพวก แวนด้า  เข็ม กุหลาบ แอสโคแซนด้า ช้าง เป็นต้น พวกนี้ผสมข้ามสกุลกันได้ครับ 

     2. ส่วนพวกที่เจริญทางข้าง(แตกหน่อ) เช่นพวก แคททียา  อีพิเด็นดั้ม อีเลีย สามารถผสมข้ามกันได้

     3. พวกรองเท้านารี ผสมในกลุ่มกันได้ครับ

     4. พวกกล้วยไม้ดิน เช่น เอื้องพร้าว ดินใบหมาก เอื้องน้ำต้น  ซิมบิเดียม  ออนซิเดียม ผสมข้ามสกุลกันได้ครับ

      5. พวกเอื้องสาย หวาย ผสมข้ามกันได้ครับ

   แต่การผสมข้ามสกุลในกล้วยไม้จะมีข้อที่ต้องสังเกตคือ

    - ถ้าความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการห่างกันมากก็จะผสมไม่ติด ถ้าห่างไม่มากอาจจะผสมติดยาก แต่ถ้าใกล้กันหรือในสกุลเดี่ยวกันโอกาสผสมติดก็จะสูง

    - จำนวนโครโมโซมของกล้วยไม้ไม่เท่ากัน ก็จะทำให้ผสมติดยากขึ้นหรือผสมไม่ติดครับ

2. เรื่องของสีและฟอร์มดอก ในเรื่องนี้มีผู้รู้หลายท่านได้ให้ข้อสังเกตไว้ว่า ถ้าอยากได้ฟอรฺ์มแบบไหนให้ใช้ตัวนั้นเป็นแม่หรือถือฝัก  ถ้าอยากได้สี ให้ใช้เป็นพ่อ(เกสร) แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ยังขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่น ๆ อีก เช่น ความแรงยีนที่ให้ผล เช่นในแวนด้าฟ้ามุ๋ย จะให้ลายสมุด และสีฟ้าเป็นต้น  บางชนิดมีการข่มกันไม่ลงของยีนก็จะให้ลักษณะดอกและสีผสม ๆ กันไปครับ  ตรงจุดนี้ต้องสังเกตจากลูกไม้ที่ถูกผสมขึ้นมา  ยกตัวอย่างเช่น ช้างกระ x ช้างแดงบางต้น เมื่อผสมเข้ากันแล้วได้ลูกไม้ออกมาหลายแบบช้างชมพู หรือช้างเขียว ช้างกระ ช้างการ์ตูน ช้างส้ม  หลายรูปแบบ  โดยรวม ๆ แล้ว การผสมกล้วยไม้ให้ได้สีและฟอร์มที่ต้องการนั้น ต้องสังเกตคู่ผสมเป็นหลัก ส่วนต้นให้ให้ลูกดี ก็เก็บไว้เป็นต้น ๆ ไปครับ