การมีส่วนร่วมของประชาชนกับการบริหารการพัฒนา
การบริหารการพัฒนา หมายถึง การพัฒนาที่มุ่งเน้นผลสำเร็จตามเป้าหมายของการพัฒนาประเทศ การยอมรับให้นักการเมืองและประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมกับรัฐบาล และข้าราชการในการพัฒนาประเทศ การพยายามหลีกเลี่ยงการใช้อำนาจ การให้ความรู้และวิชาการเชิงสหสาขาวิชา การแยกงานพัฒนาออกจากงานกิจวัตรประจำวัน และการบริหารการพัฒนาควรเน้นที่ความร่วมมือของข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ และหน่วยงานสำคัญต่างๆที่เกี่ยวข้อง ( อาษา เมฆสวรรค์, 2529, หน้า 127-131)
การมีส่วนร่วมหมายถึง การที่บุคคลซึ่งมีส่วนได้ส่วนเสียในกิจกรรมการพัฒนาได้เข้าไปทำกิจกรรมด้วยความเข้มแข็ง มีการแลกเปลี่ยนความคิด ตัดสินใจในการทำกิจกรรมเพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและต่อชุมชน เป็นการพัฒนาสติปัญญาและความสามารถของบุคคลให้เผชิญปัญหาและแก้ไขปัญหาได้ด้วยตนเอง เป็นการเปิดโอกาสให้ประชาชนเป็นผู้คิดค้นปัญหา จัดลำดับความสำคัญของปัญหา ร่วมวิเคราะห์สาเหตุและที่มาของปัญหาร่วมในการเลือกวิธีการและวางแผนร่วมกันในการแก้ไขปัญหา ร่วมดำเนินการตามแผน ร่วมประเมินผลวิเคราะห์ปัญหา อุปสรรคและปัจจัยที่ส่งเสริมความสำเร็จในการแก้ไขปัญหาด้วยความกระตือรือร้น เพื่อบรรลุเป้าหมายทางสังคม เศรษฐกิจ และด้านการเมือง (ปกรณ์ ปรียากร, 2530, หน้า 64)
การดำเนินงานพัฒนาในช่วงที่ผ่านมานั้นอยู่ภายใต้แนวคิดการพัฒนาแบบกระแสหลัก คือมุ้งเน้นการสร้างความเจริญเติบโตทางด้านเศรษฐกิจและความทันสมัยทางสังคม ซึ่งในปัจจุบันนี้ทางภาครัฐได้หันมาให้ความสนใจกับการพัฒนาโดยเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดแผนและโครงการการพัฒนาต่างๆ เพื่อสร้างความเป็นธรรมในการพัฒนาซึ่งถือเป็นการลดบทบาทของภาครัฐลงไปบางส่วน แล้วหันมาเพิ่มบทบาทของภาคประชาชนให้เข้ามามีบทบาทมากยิ่งขึ้น ซึ่งในการทำงานพัฒนานั้นจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องทราบถึงเป้าหมายของการพัฒนาอย่างชัดเจน ทั้งนี้เพื่อช่วยให้ผู้ทำงานสามารถที่จะกำหนดแนวทางและวิธีการปฏิบัติงานได้อย่างเหมาะสม ถูกต้อง และมีความสอดคล้องกับเป้าหมายของการพัฒนาทั้งนี้เพื่อให้การทำงานมีความสำเร็จบรรลุผลตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ ซึ่งเป้าหมายของการพัฒนา คือ การส่งเสริมสนับสนุนให้ประชาชนในชุมชนพึ่งตนเองได้ ซึ่งการพึ่งตนเองได้ของประชาชนในชุมชนนั้น หมายถึง การส่งเสริมให้ประชาชนพึ่งตนเองได้ในการแก้ไขปัญหาส่วนตัวและแก้ไขปัญหาส่วนรวมได้อย่างเป็นรูปธรรมที่ชัดเจน เนื่องจากประชาชนได้ใช้ความรู้ ความคิด และใช้ทักษะของตนเองได้อย่างเต็มกำลัง สามารถชี้นำกระแสการพัฒนาชุมชนได้ด้วยตนเอง มีศักดิ์ศรีของความเป็นคน มีจิตสำนึก รับผิดชอบต่อชุมชน สังคม สิ่งแวดล้อม และประเทศชาติ เข้าไปมีส่วนร่วมในทุกกิจกรรมของชุมชน เพื่อก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นบนพื้นฐานของความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง
บทบาทของประชาชนในการดำเนินการพัฒนามีได้หลายบทบาทในโอกาสที่แตกต่างกันหรือบางครั้งอาจปฏิบัติได้หลายบทบาทในขณะเดียวกันโดยทั่วไป เช่น บทบาทที่เป็นผู้กำหนดความต้องการของชุมชน บทบาทที่เป็นผู้กำหนดวิธีการแก้ไขปัญหาของชุมชน บทบาทการเป็นสิ่งกระตุ้นยั่วยุ บทบาทเป็นผู้วางแผนโครงการ บทบาทด้านการระดมทรัพยากรและบทบาทด้านการรวมพลัง ดังนั้น ประชาชนจึงมีบทบาทที่สำคัญในการนำการเปลี่ยนแปลงของการพัฒนาซึ่งเป็นตัวแปรที่บ่งชี้ถึงคุณภาพและความสัมฤทธิ์ผลของโครงการพัฒนาขึ้นอยู่ที่ประชาชนในการปฏิบัติตามบทบาทได้อย่างมีประสิทธิภาพในทุกๆบทบาท แต่อย่างไรก็ตามยังมีตัวแปรอื่นที่มีผลต่อการเสริมสร้างหรือลดประสิทธิภาพขององค์กรประชาชนได้เหมือนกัน เช่น เรื่องการมีส่วนร่วมและการสนับสนุนของประชาชนในองค์กรความสามารถในการบริหารองค์กร การร่วมงานอย่างใกล้ชิดกับองค์กรอื่นๆ และการได้รับการสนับสนุนจากองค์กรประชาชนอื่นๆที่อยู่ในระดับเดียวกัน
การเพิ่มบทบาทของประชาชนในการบริหารการพัฒนา ตามแนวคิดการบริหารการพัฒนาแบบใหม่ที่จะลดอำนาจของภาครัฐลงแล้วหันมาเพิ่มบทบาทของประชาชนมากขึ้นควรมีการดำเนินการ ดังนี้ ควรมีการกระจายอำนาจการบริหารการปกครองไปสู่ท้องถิ่นและประชาชนให้มากขึ้น ทั้งนี้เพื่อลดบทบาทของรัฐบาลหรือระบบบริหารส่วนกลาง ซึ่งหมายถึงการกระจายกิจกรรมของการพัฒนาให้ทั่วถึงและประชาชนได้เข้าไปมีบทบาทในการดำเนินกิจกรรมเหล่านั้นมากขึ้น มีการส่งเสริมกลุ่มหรือองค์กรที่เกิดจากการรวมตัวของประชาชนที่ต้องการเข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาทางสังคมร่วมกับรัฐบาล เน้นการส่งเสริมให้ประชาชนเข้ามามีบทบาทในการพัฒนาในทุกขั้นตอนตั้งแต่การวางแผน การนำแผนไปปฏิบัติ และการติดตามประเมินผล เพื่อให้การพัฒนามีประสิทธิภาพและเกิดการบริหารจัดการที่ดี
ดังนั้น การบริหารการพัฒนานั้นควรมีการเปิดโอกาสให้ประชาชนที่มีส่วนเกี่ยวข้องได้เข้าไปมีส่วนร่วมและมีบทบาทในการดำเนินงานพัฒนาด้วยซึ่งจะทำให้ได้การพัฒนาที่มีประสิทธิภาพและตรงตามความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง ซึ่งการทำงานพัฒนาต้องมี เป้าหมายของการพัฒนา มิติของการพัฒนา วิธีการพัฒนา การมีส่วนร่วมของประชาชน การพึ่งตนเองของชุมชน การพัฒนาที่ยั่งยืน การศึกษาชุมชน การปฏิบัติงานในชุมชน และการเสริมสร้างความเข้มแข็งในชุมชน เป็นต้น ซึ่งในแต่ละประเด็นของงานพัฒนาดังกล่าว จำเป็นต้องมีผู้นำในแบบต่างๆที่แตกต่างกันออกไป ทั้งนี้เพื่อให้งานพัฒนาชุมชนบรรลุผลสำเร็จตามเป้าหมายที่วางไว้ได้อย่างราบรื่น ซึ่งในการบริหารการพัฒนานั้นข้าราชการหรือนักพัฒนาไม่เพียงแต่มีบทบาทในฐานะที่เป็นตัวแทนหรือสัญลักษณ์ของหน่วยงานเท่านั้น หากแต่ยังต้องมีบทบาทของผู้ที่สามารถสนองตอบต่อความต้องการของประชาชน มีการประสานประโยชน์ระหว่างกลุ่มต่างๆได้อย่างมีประสิทธิผล ต้องรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ที่เกิดจากการกำหนดนโยบายและการนำนโยบายไปปฏิบัติเพื่อตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนกลุ่มต่างๆในสังคม ต้องมีความเป็นธรรม ความยุติธรรม และความเสมอภาคในสังคม
การพัฒนาชุมชนต้องอาศัยหลักการมีส่วนร่วม จึงจะทำให้สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ เป้าหมายของงานพัฒนาได้
เห็นด้วยครับ ว่าการมีส่วนร่วม มีความสำคัญต่อการพัฒนาชุมชนครับ
การมีส่วนร่วม จะ มีประสิทธิภาพที่สุด ก็จะต้องมี ประชากรในพื้นที่ ร่วมกันมากที่สุด จึงถือว่า ในงานพัฒนา จะประสบความสำเร็จได้นั้น คนในชุมชน จะต้องมีส่วนร่วมกัน
การพัฒนาอะไรก็ตามถ้าหากได้รับความร่วมมือจากคนในชุมชนจะทำให้การพัฒนานั้นเป็นไปได้ด้วยดี
เห็นด้วยกับการมีส่วนร่วมคับระหว่างประชาชนและองค์กรต่างๆหรือรัฐบาล...ถ้ารวมกันได้อย่างลงตัวจะบรรลุผลสำเร็จแน่นอน แต่ในสังคมปัจจุบันการมีส่วนร่วมหรือบทบาทของประชาชนมีน้อยมาก ส่วนมากจะเพิกเฉยเสียมากกว่า ดังนั้นเราจึงควรคิดว่าจะทำอย่างไรให้คนที่เพิกเฉยไม่สนใจกลับเข้าร่วมในกิจกรรมต่างๆ...เพื่อบรรลุเป้าหมายต่อไป...
ขอบคุณสำหรับทุกความคิดเห็นค่ะ
"การบริหารการพัฒนานั้นควรมีการเปิดโอกาสให้ประชาชนที่มีส่วนเกี่ยวข้องได้เข้าไปมีส่วนร่วมและมีบทบาทในการดำเนินงานพัฒนาด้วยซึ่งจะทำให้ได้การพัฒนาที่มีประสิทธิภาพและตรงตามความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง" นี้คือหัวใจหลักของการพัฒนาชุมชนครับ
เป็นบทความที่ดีครับ...การพัฒนาชุมชนจำเป็นที่จะต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อที่ขับเคลื่อนชุมชนสู่การพัฒนาให้เป็นไปตามเป้าหมายที่ได้ตั้งไว้ครับ
เป็นบทความที่ดีเข้าใจง่ายสามารถนำไปปรับใช้ในงานพัฒนาชุมชนได้ ก่อให้เกิดประโยชน์แก่ผู้อ่าน
บทความเป็นลำดับดีมีเนื้อหาตรงกับหัวเรื่องและเป็นเรื่องที่สามารถนำไปเป้นแนวทางในการทำงานได้
เป็นบทความที่น่าสนใจ สามารถทำให้เข้าใจการมีส่วนร่มของการพัฒนา
การพัฒนานั่น ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาอะไร ส่วนไหน ระดับใด ล้วนแล้วแต่ต้องการความร่วมมือกันของทุกๆคน ทุกๆผ่าย เพื่อช่วยกันให้งานนั่นๆสำเร็จลุล่วงเป้าหมาย
ขอขอบคุณทุกความคิดเห็นและทุกข้อเสอแนะจะนำไปปรับปรุงเพื่อนำไปใช้ในการดำเนินงานพัฒนาชุมชนต่อไป
ดีค่ะ เพราะการมีส่วนร่วมเป็นเรื่องสำคัญที่สุดในการบริหารการพัฒนาชุมชน การบริหารชุมชนต้องมีการร่วมมือจากทุกฝ่ายจึงทำให้ชุมชนเกิดความเข้มแข็ง
การมีส่วนร่วมในงานพัฒนานั้น คนในชุมชนต้องเข้ามามีส่วนร่วมในงานพัฒนาด้วย