ความไม่เป็นธรรมพื้นฐานของสังคมไทยอยู่ที่การศึกษา เพราะคุณภาพการศึกษาของเราไม่สม่ำเสมอ หรือมีช่องว่างสูงมาก พ่อแม่จึงตะเกียกตะกายส่งลูกเข้าโรงเรียนดี ลูกของคนที่มีกำลังน้อย ก็ต้องทนรับการศึกษาแห่งศตวรรษที่ ๒๐/๑๙ โดยไม่รู้ตัว และทำให้พื้นฐานชีวิตอ่อนแอ


          ตัวอย่างสังคมไม่เป็นธรรมที่เลวร้ายที่สุดสังคมหนึ่ง    คือประเทศที่ทรงอำนาจสูงสุดของโลก ... สหรัฐอเมริกา    ดังข้อเขียนเรื่อง Rich America, Poor Americaในนิตยสาร นิวสวีก ฉบับวันที่ ๒๓ ม.ค. ๕๕ ที่บอกว่าในอเมริกามี ๒ สังคม ที่ไม่คุยกัน เหมือนอยู่กันคนละโลกหรือต่างคนต่างอยู่

          ยิ่งนับวันรายได้และความเป็นอยู่ของคน lowest quintile หรือ 1/5 (20%) ล่างสุด ก็ยิ่งแตกต่างจากรายได้และความเป็นอยู่ของคน highest quintile

          สังคมแบบนี้ไม่เป็นธรรม และไม่ยั่งยืน   ในที่สุดจะเกิดความรุนแรง

          ข้อที่น่ากลัวคือ ยิ่งนับวันสังคมอเมริกันก็ยิ่งมีความไม่เป็นธรรมเพิ่มขึ้น   สังคมแบบนี้ความรุนแรงและปัญหาสังคมมีสูง   แต่เราก็มีสังคมสแคนดิเนเวีย ที่ช่องว่างหรือความไม่เป็นธรรมทางสังคมมีน้อย   สังคมแบบนี้มีปัญหาสังคมน้อยกว่า แม้จะไม่ได้ชื่อว่าเป็นมหาอำนาจของโลก

          ระหว่างวันที่ ๒๖ - ๒๘ ม.ค. ๕๕ ผมไปร่วมประชุม Prince Mahidol Award Conference 2012และสรุปว่า Universal Health Coverage (UHC) คือเครื่องมือ (means) หรือเส้นทางสู่สังคมที่เป็นธรรม  หากมองจากแว่น UHC ประเทศไทยก้าวหน้ากว่าสหรัฐอเมริกามาก   สังคมไทยมีความเป็นธรรมสูงกว่าสังคมอเมริกามาก   แต่เราก็มีความท้าทายในรายละเอียดอีกมากมาย ในการพัฒนาสังคมที่ทั้งเป็นธรรมและมีการยกระดับชีวิตความเป็นอยู่

          ความไม่เป็นธรรมพื้นฐานของสังคมไทยอยู่ที่การศึกษา    เพราะคุณภาพการศึกษาของเราไม่สม่ำเสมอ หรือมีช่องว่างสูงมาก    พ่อแม่จึงตะเกียกตะกายส่งลูกเข้าโรงเรียนดี   ลูกของคนที่มีกำลังน้อย ก็ต้องทนรับการศึกษาแห่งศตวรรษที่ ๒๐/๑๙ โดยไม่รู้ตัว   และทำให้พื้นฐานชีวิตอ่อนแอ

 

วิจารณ์ พานิช
๒๙ ม.ค. ๕๕