ประเพณีวานปะลีก(ต๋าแหลว)

ประเพณีวานปะลีกและประเพณีเลี้ยงเมือง   

วานปะลีก เป็นประเพณีหนึ่งในเดือน 7 ก่อนเข้าพรรษาของชาวไทใหญ่ วานปะลีกเป็นการทำบุญหมู่บ้าน เจ้าของบ้านจะนำถังน้ำใส่น้ำใส่ทราย ทำต๋าแหลว 7 ชั้น นำใบไม้มงคล (ใบไม้ที่มีชื่อ กั้น กีดขวางและหนาม) มาทำพิธีเพื่อป้องกันสิ่งที่ร้าย ชาวบ้านมีความเชื่อว่าการจัดทำประเพณีวานปะลีกจะช่วยป้องกันอันตรายทั้งปวงและเชื่อว่าการเลี้ยงเจ้าเมือง จะทำให้หมู่บ้านได้รับการคุ้มครอง ป้องกันอันตรายจากสิ่งเลวร้ายต่าง ๆ  ใน 1 ปี จะมีพิธีเลี้ยงเมืองตามความเชื่อของชาวไทใหญ่ 1 ครั้ง จะถือเอาวันขึ้น 13 ค่ำ เดือน 7 เป็นวันเลี้ยงเมือง ยึดถือตามตำราโหราศาสตร์ที่กำหนดไว้ว่า วันขึ้นหรือแรม 13 ค่ำเป็นวันผีกินไก่ เนื่องจากการเลี้ยงเมืองจะต้องมีเครื่องเซ่นที่เรียกว่า เหล้าไหไก่คู่เป็นหลัก จึงต้องเลือกวันผีกินไก่ ส่วนใหญ่จะประกอบพิธีพร้อม ๆ กันทุกหมู่บ้าน ภาคเช้าจะประกอบพิธี “เลี้ยงเมือง” ภาคบ่ายจะประกอบพิธี “วานปะลีก” จึงมีพิธีกรรมและความเชื่อเกี่ยวกับการเลี้ยงผีของแต่ละชุมชนที่คล้ายกัน เช่นจะมีพิธีเลี้ยงผีเจ้าเมืองในเดือน 7 ของทุกปีที่เรียกว่า “การเลี้ยงเมือง” เพราะประชาชนมีความเชื่อว่า ผีเจ้าเมืองจะคอยปกปักรักษา ดูแล ผู้คนในชุมชนให้อยู่เย็นเป็นสุข

ขั้นตอนในการจัดพิธีวานปะลีก 

1.   ขั้นเตรียมการ มีการประชุมปรึกษากันว่า จะทำวันไหน จะทำที่ไหนของหมู่บ้าน เมื่อได้ข้อตกลงในที่ประชุมแล้ว ชาวบ้านทุกหลังคาเรือนจะช่วยกันสร้างศาลาวานปาลีกกลางหมู่บ้าน 1 หลัง และนำไม้ไผ่มาทำเป็นรั้ว แต่งบริเวณรอบ ๆ ศาลา

2.  ขั้นจัดพิธีกรรม ชาวบ้านจะนิมนต์พระมาที่ศาลาที่ได้จัดเตรียมไว้ จำนวน 5 รูปหรือ 7 รูป มาสวดมนต์ เพื่อขับไล่สิ่งที่ไม่ดี สิ่งร้าย ภูตผีปีศาจออกจากบ้านเรือนและออกจากหมู่บ้านไป ขอให้มีแต่เรื่องที่ดีงามที่เป็นสิริมงคลเท่านั้น และมีการเลี้ยงเจ้าเมืองประจำหมู่บ้าน โดยนำเอาอาหาร ขนมหวาน ของใช้เครื่องดื่ม ยาสูบ ดอกไม้ธูปเทียน นำไปเลี้ยง มีการตีกลองก้นยาว อันเชิญเจ้าลงมารับเครื่องเซ่น เมื่อเจ้าลงมาก็จะให้ศีล ให้พร หรือตักเตือนไม่ให้ทำสิ่งนั้นสิ่งนี้ จะเป็นอันตรายต่าง ๆ นานา จากนั้นในภาคบ่ายจะมีพิธีวานปาลีก เมื่อเสร็จพิธีสวดมนต์บ้าน ชาวบ้านจะนำสิ่งของดังกล่าวไปไว้ที่บ้าน ใช้น้ำและทรายโปรยไปให้ทั่วบ้าน

 

นำใบไม้และต๋าแหลวมาผูกไว้หน้าประตูบ้าน