เมื่อวานผมได้ลงพื้นที่วิจัยเกี่ยวกับการวิจัยชั้นเรียนเพื่อนำสู่การสร้างนวัตกรรมในชั้นเรียนครับ รอบนี้มีเพื่อนอาจารย์ร่วมเดินทางไปจัดกิจกรรมอีกสองท่าน ระหว่างเดินทางกลับเพื่อนร่วมยานพาหนะสะท้อนความเห็นกันหลายประเด็นครับ โดยเฉพาะประเด็นที่ย้อนกลับมายังงานของผม ซึ่งอยากประมวลไว้เพื่อใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาต่อไป

ประการแรก อุปสรรค์หนึ่งของการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนคือ มโนมติเกี่ยวกับคำว่า นวัตกรรม นี่แหละครับ เพราะคนส่วนใหญ่มักให้ค่าว่ามันจะต้องเป็นอะไรที่ใหม่ ล้ำสมัย มีความหรูหรา ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ จนกลายเป็นว่าครูคิดว่าเป็นสิ่งที่ทำเองไม่ได้ ซึ่งสะท้อนกลับไปยังผลการวิจัยทางด้านการจัดการเรียนการสอน หรือสื่อการเรียนรู้หลายงานที่ระบุว่า ครูส่วนใหญ่บอกว่าไม่มีสื่อ ขาดแคลนสื่อ ทั้งๆ ความจริงสิ่งเหล่านี้ครูคือคนที่จะต้องสร้างขึ้นมาใช้เองมากกว่าไปเดินหาตามตลาดแล้วเอามาใช้ในห้องเรียน แต่สำหรับที่งานวิจัยชิ้นนี้กำลังขับเคลื่อนคือ นวัตกรรม ก็อะไรก็ได้ที่มีการทำขึ้นใหม่ ปรับปรุงดัดแปลงใหม่ ผสมผสานระหว่างของที่มีอยู่แล้วก็ได้ ไม่ต้องมีเทคโนโลยีที่ล้ำสมัย (จนไม่มีใช้) หรือต้องมีราคาที่เกินกว่าจะควักกระเป๋าซื้อได้ นวัตกรรมที่ดีคือสิ่งที่สามารถเอามาได้จากในชุมชนหรือแม้กระทั่งในโรงเรียน เพียงแค่เงื่อนไขว่า มันสามารถเป็นสื่อกลางในการนำเสนอเนื้อหา ประสบการณ์ไปยังผู้เรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ประการถัดมา คือ เราจะพบว่าผลงานจำนวนมากของครูที่นำมาเพื่อยืนยันความเหมาะสมในการยกระดับวิทยาฐานะ เป็นการคัดลอก ดัดแปลงมาจากผลงานคนอื่นโดยขาดการเจรไนยใหม่ บางรายเพียงแค่เปลี่ยนชื่อโรงเรียน (ลืมเปลี่ยนจังหวัดยังมีเลย) ซึ่งเหล่านี้คือการสูญเปล่า ในขณะเดียวกันมันยังเป็นตัวปั่นทอนโอกาสของการพัฒนาด้วยซ้ำไป แต่หากเราย้อนกลับไปตั้งหลักใหม่ สร้างกลไกที่สามารถมาควบคุมกระบวนการดำเนินการได้ มันจะได้ผลงานที่ชัดเจนแถมป้องกันปัญหาการละเมิตลิขสิทธิทางปัญหา และพฤติกรรมอันไม่พึงประสงค์ทางวิชาการได้เป็นอย่างดี

ประการที่สาม คือ การเข้าสู่เป้าหมายดังกล่าวไม่ใช่เรื่องยากลำบาก เพราะมีเครื่องมือในการบริหารจัดการมากมายที่สามารถใช้เพื่อเป้าหมายดังกล่าวได้ เช่น การจัดการความรู้ภายในองค์กร ที่จะเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ นำเสนอผลการดำเนินงานและความสำเร็จอย่างเป็นขั้นเป็นตอน นอกจากนี้ยังสามารถทำให้เกิดเป้าหมายการพัฒนาร่วมกันของคนในองค์กรได้เป็นอย่างดี เพราะมันทำให้มีการนำเอาปัญหามากองรวมกับแล้วคัดเลือกว่าอะไรคือปัญหาที่น่าจะถูกหยิบยกมาร่วมกันหาแนวทางแก้ไขก่อน แต่ที่น่าเสียดายคือ นอกจากงานวิชาการที่เราพยายามเน้นให้มีเพียงเป็นเล่มเอกสารแล้วหลายองค์กรยังทำให้เครื่องมือปรากฏขึ้นเฉพาะในเอกสารเช่นกัน

ประการสุดท้าย เป็นผลสะท้อนจากการลงพื้นที่ของทีมงานเอง ผู้บริหารโรงเรียนแสดงความเห็นว่า แบบนี้ดีมากเลยครับอาจารย์ นี่เป็นการประชาสัมพันธ์มหาวิทยาลัยที่ดีที่สุด เพียงแค่มหาวิทยาลัยออกมาทำงานข้างนอก คนที่ได้รับการให้บริการประทับใจในสิ่งที่ได้รับ เขาก็จะไปไหนอีกนอกจากส่งเสริม บอกต่อให้ทุกคนเข้าไปยังมหาวิทยาลัย

(จบครับ)