สรุปความก้าวหน้า ๑ ปี การพัฒนาระบบสุขภาพโดยชุมชนเป็นฐาน อำเภอสระใคร จังหวัดหนองคาย ก่อนที่จะก้าวต่อในปีที่ ๒
ก่อนที่จะก้าวต่อในปีที่ ๒  พร้อม ๆ กับอีก  ๖  จังหวัด  (หนองบัวลำภู  เลย  ขอนแก่น  ร้อยเอ็ด  กาฬสินธุ์  บึงกาฬ)    
เครือข่ายทันต-เภสัชบุคลากรในการทำงานระบบสุขภาพชุมชน  ที่เริ่มต้นมาจากการสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)  node  อีสานตอนบนผู้รับผิดชอบ คือ พี่ฝน  ทพญ.วรางคณา  อินโลหิต  สสจ.หนองบัวลำภู  ที่ปรึกษา คือ ทพญ.สุรัตน์  มงคลชัยอรัญญา  คุณพวงทอง  ผู้กฤตยาคามี  สำนักทันตสาธารณสุข  กรมอนามัย
ซึ่งแผ่ขยายเครือข่ายการทำงานมาที่อำเภอสระใคร  โดยอ้อ (ทันตแพทย์)  ต้า (เภสัชกร)  พี่ตุ๊ก (พยาบาล)  มาร่วมสร้างทีมเพื่อนพ้องน้องพี่  ทั้งในส่วนหน่วยงานสาธารณสุขด้วยกัน  และหน่วยงานพัฒนาอื่น ๆ ของอำเภอสระใคร   
ผ่านไป  ๑  ปี    เมื่อ  ๒๗ - ๒๘  ธันวาคม ๒๕๕๔  ที่ผ่านมา  เพื่อน ๆ รวมกับหนองคายเป็น  ๗  จังหวัด  ส่วนอุดรมาสังเกตการณ์   ได้มาที่บ้านพลายงาม  ตำบลคอกช้าง  อำเภอสระใคร  และไปค้างคืนที่บ้านวังน้ำมอก  ต.พระพุทธบาท  อ.ศรีเชียงใหม่  จังหวัดหนองคาย   
แลกเปลี่ยนเรียนรู้กันสนุกสนาน  แบบตัวต่อตัว  วงเล็ก  วงใหญ่ ... อันนี้โปรยไว้ก่อนเฉย ๆ  ว่าง ๆ ก่อนนะคะ  จึงจะเขียนเนื้อหาที่ได้จากการแลกเปลี่ยนเล่าสู่กันฟัง
ในส่วนของอำเภอสระใครเอง  ก้าวไกลไปถึงไหน  ระดับการพัฒนาทีม  พัฒนางานเป็นอย่างไร  ติดตามในสรุป ณ บัดนี้

สรุปความก้าวหน้า  ๑  ปี  การพัฒนาระบบสุขภาพโดยชุมชนเป็นฐาน  อำเภอสระใคร  จังหวัดหนองคาย

(Community-based development)   ๒๘  ธันวาคม  ๒๕๕๔

๑.       บุคลากรและการสร้างทีม  เริ่มเข้าร่วมเครือข่ายทันต-เภสัชบุคลากร  โดยทันตแพทย์  เภสัชกรและพยาบาลวิชาชีพ  โรงพยาบาลสระใคร  ๓  คน  สร้างทีมโดยการทำงานผ่านโครงสร้างคณะกรรมการบริหารคณะกรรมการประสานงานสาธารณสุขอำเภอสระใคร (คปสอ.)  ด้วยการดำเนินโครงการเครือข่ายชุมชนเข้มแข็งจากรากฐานของชุมชน  อำเภอสระใคร ปี ๒๕๕๔  สนับสนุนงบประมาณกองทุนทันตกรรมอำเภอสระใครและ คปสอ.สระใคร  ๘๕,๐๐๐  บาท  ใช้ความสัมพันธ์ที่ดีทั้งภายในหน่วยงานสาธารณสุข  และระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องการพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านอื่น ๆ ของคนอำเภอสระใคร  ได้แก่  ที่ว่าการอำเภอสระใคร  สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอสระใคร  สำนักงานเกษตรอำเภอสระใคร  องค์การบริหารส่วนตำบลสระใคร  คอกช้างและบ้านฝาง  โรงเรียนสระใครไชยานุเคราะห์  โรงเรียนบ้านหนองบัวเงิน  โรงเรียนอนุบาลบ้านคอกช้าง  โรงเรียนบ้านหมากหุ่ง  เพื่อสร้างทีมสหสาขาวิชาการในการเป็นทีมพี่เลี้ยง  ศึกษาชุมชนและปฏิบัติการพัฒนาชุมชนแบบมีส่วนร่วม  ระหว่างนักวิชาการภายนอกกับทีมแกนนำชุมชน 

 

๒.      พื้นที่เป้าหมาย  อำเภอสระใคร  ปฏิบัติการนำร่องพัฒนาชุมชนใน  4  ชุมชน   ๓  ตำบล  ในเขตรับผิดชอบสถานบริการสาธารณสุขระดับปฐมภูมิ  ๔  แห่ง  ได้แก่ 

๒.๑.๑   บ้านไชยา  ตำบลสระใคร  เขตพื้นที่บริการศูนย์สุขภาพชุมชนโรงพยาบาลสระใคร

๒.๑.๒  บ้านหนองบัวเงิน   ตำบลสระใคร  เขตพื้นที่บริการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ

ตำบลสระใคร      

๒.๑.๓  บ้านพลายงาม  ตำบลคอกช้าง  เขตพื้นที่บริการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ

ตำบลคอกช้าง

๒.๑.๔  บ้านหมากหุ่ง  ตำบลบ้านฝาง  เขตพื้นที่บริการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ

ตำบลบ้านฝาง

                                   นอกจากนั้น  ทีมพี่เลี้ยงจากอำเภอสระใครได้ไปร่วมเป็นวิทยากรกับ ทพญ.วรางคณา อินทโลหิต  สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองบัวลำภู  อาจารย์โกวิท  พรหมวิหารสัจจา  อาจารย์ภาสกร  บัวศรี  ในโครงการประชุมเชิงปฏิบัติการแก้ไขปัญหาทันตสาธารณสุขและพัฒนานวตกรรมสุขภาพช่องปาก  เครือข่ายบริการระดับพื้นที่แบบสหวิชาชีพ  โดยสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองคาย  เมื่อวันที่ ๑๕ – ๑๖ , ๒๖  สิงหาคม  ๒๕๕๔  ขยายพื้นที่ดำเนินการศึกษาชุมชนแบบมีส่วนร่วมที่บ้านพร้าวใต้  ตำบลหินโงม  อำเภอเมืองหนองคาย  และบ้านสะพานพุทธ  ตำบลพระพุทธบาท  อำเภอศรีเชียงใหม่  จังหวัดหนองคาย

  

๓.       ปฏิบัติการพัฒนาระบบสุขภาพโดยชุมชนเป็นฐาน 

                                   ความก้าวหน้าการพัฒนาระบบสุขภาพโดยชุมชนเป็นฐานของ  6  ชุมชน  จังหวัดหนองคาย

 

 

                       ประเมินผล

บ้านพลายงาม  ต.คอกช้าง  อ.สระใคร

ติดตาม/สนับสนุน

บ้านสะพานพุทธ  ต.พระพุทธบาท  อ.ศรีเชียงใหม่

                     ปฏิบัติการ

 

                      ศึกษาความเป็นไปได้

 

                      กำหนดแนวโน้มกิจกรรม

บ้านหมากหุ่ง  ต.บ้านฝาง  อ.สระใคร

บ้านไชยา  บ้านหนองบัวเงิน   ต.สระใคร 

บ้านพร้าวใต้  ต.หินโงม  อ.เมืองหนองคาย

                 

                        ส่งคืน / สะท้อนข้อมูล

 

                        วิเคราะห์ข้อมูล

 

                        ศึกษาข้อมูลในพื้นที่

 

                       ศึกษาข้อมูลทุติยภูมิ

 

                เตรียมความพร้อมบุคลากร

 

           วางแผนดำเนินการ
                   

๔.      แผนปฏิบัติการต่อปี  ๒๕๕๕   จังหวัดหนองคาย

                   ๔.๑  สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองคาย  โดยกลุ่มงานทันตสาธารณสุข  จัดทำแผนปฏิบัติการสนับสนุนการจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระดับจังหวัดและเขต  เรื่อง  การพัฒนาระบบสุขภาพโดยชุมชนเป็นฐาน  บูรณาการกับงานสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก  การพัฒนาคุณภาพบริการสุขภาพช่องปาก  การพัฒนางานประจำสู่งานวิจัย (Routine to Research : R2R)   โดยใช้งบประมาณกองทุนทันตกรรมระดับจังหวัด  และงบประมาณสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองคาย 

 

                    ๔.๒  แผนปฏิบัติการ ปี ๒๕๕๕  บ้านสะพานพุทธ   ต.พระพุทธบาท   อ.ศรีเชียงใหม่

กิจกรรม

ระยะเวลา

ผู้รับผิดชอบ

ปฏิบัติการ

- ต่อเนื่อง

- การจัดการความรู้ / ครอบครัว

- ทีมนำทบทวนเนื้อหา

- แนวทางปรับปรุงการประเมินผล  

- โรค   การประเมินที่เหมาะสมชุมชน                          

 - จัดทีมประเมินที่มีประสบการณ์

  โดยเป็นคนในชุมชนเอง

- พัฒนาทักษะทีมประเมิน                        

 

ทุก ๑ เดือน

มกราคม – เมษายน

๒๕๕๕

ทีมสหวิชาการ

แกนนำ / เครือข่าย

ทุกครอบครัวในชุมชน

 

                      ๔.๓   แผนกิจกรรมชุมชนหินโงม  ต.หินโงม   อ.เมือง  จ.หนองคาย

                                                ๔.๓.๑   ส่งคืนข้อมูลให้ชุมชน

                                                ๔.๓.๒  วิเคราะห์ชุมชนโดยชุมชนเพื่อหาปัญหา

                                                ๔.๓.๓   ชุมชนคัดเลือกปัญหาที่ต้องการแก้ไข

                                                ๔.๓.๔   ชุมชนวางแผนแก้ไขปัญหา

                                                ๔.๓.๕   นำเสนอต่อคนในชุมชน

                                                ๔.๓.๖   ดำเนินการ

                                                ๔.๓.๗  ประเมินผล

 

๔.๔   แผนกิจกรรมอำเภอสระใคร  ๔  หมู่บ้าน

                                                อำเภอสระใครได้จัดทำแผนปฏิบัติการตามยุทธศาสตร์ CUP อำเภอสระใคร  ปี ๒๕๕๕  ตัวชี้วัดระดับเป้าประสงค์ที่ ๔  หน่วยงานมีผลงานวิชาการ  งานวิจัย R2R  นวัตกรรมที่นำสู่การพัฒนาบริการสาธารณสุขอย่างมีประสิทธิภาพ  ดำเนินโครงการวิจัย เรื่อง การพัฒนาสุขภาวะจากรากฐานของชุมชน : กรณีศึกษาหมู่บ้าน  อำเภอสระใคร  จังหวัดหนองคาย  งบประมาณหมวด UC  ของ CUP  และเงินบำรุงโรงพยาบาลสระใคร  จำนวน  ๑๑๐,๐๐๐  บาท  ปฏิบัติการวิจัยแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR)  ระหว่างทีมเจ้าหน้าที่จากส่วนราชการภายนอก  ที่มีบทบาทสหสาขาวิทยาการ  ซึ่งมาจากหลายหน่วยงาน  ทำหน้าที่ทีมพี่เลี้ยง (Facilitator)  ร่วมกับทีมแกนนำชุมชน  (ทีมนักวิจัยไทบ้าน) ผู้สนใจการพัฒนาหมู่บ้านของตนเอง  ดำเนินการต่อเนื่องจากปี ๒๕๕๔ 

                                                แผนปฏิบัติการ ปี ๒๕๕๕  อำเภอสระใคร

กิจกรรม

พื้นที่

ระยะเวลา

ผู้รับผิดชอบ

-  ติดตาม ประเมินผล  บันทึกผล                       

   ปฏิบัติการต่อเนื่อง (PDCA)

 

บ้านพลายงาม      

 

 

มกราคม – สิงหาคม ๒๕๕๕

ทีมพี่เลี้ยง 

ทีมแกนนำชุมชน

บ้านพลายงาม

-  สะท้อนข้อมูลเหมาะสม

-  ปฏิบัติการต่อเนื่อง  (PDCA)                          

 -  ติดตาม ประเมินผล   บันทึกผล                      

   ปฏิบัติการต่อเนื่อง

 

บ้านไชยา        

บ้านหนองบัวเงิน   

บ้านหมากหุ่ง

มกราคม – กุมภาพันธ์

มีนาคม – สิงหาคม ๒๕๕๕

 

ทีมพี่เลี้ยง 

ทีมแกนนำชุมชน

บ้านไชยา

บ้านหนองบัวเงิน

บ้านหมากหุ่ง

-  วิเคราะห์  สรุปผลหลังปฏิบัติการ

   ทุกครั้ง (After Action Review :

    AAR)

- สรุปผลวิจัย (R2R)

- จัดทำรูปเล่ม  เผยแพร่

บ้านพลายงาม      

บ้านไชยา        

บ้านหนองบัวเงิน   

บ้านหมากหุ่ง

มกราคม – สิงหาคม ๒๕๕๕

 

 กันยายน ๒๕๕๕

ตุลาคม – ธันวาคม๒๕๕๕

ทีมพี่เลี้ยง 

ทีมแกนนำชุมชน

บ้านพลายงาม

บ้านไชยา

บ้านหนองบัวเงิน

บ้านหมากหุ่ง

ทีม R2R CUP อำเภอสระใคร

 

๕.  ประเด็นทักษะที่ต้องการเพิ่มเติม

                  ๕.๑   การประเมินผลแบบมีส่วนร่วม / เสริมพลัง (EE: Empowerment Evaluation)

                  ๕.๒  วิชาการ Routine to Research (R2R)  การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ

                  ๕.๓   การฟังอย่างตั้งใจและการจับประเด็น

                  ๕.๔   ทักษะพื้นฐานการทำงานร่วมกับชุมชน (สมาชิกใหม่ , ทีมพี่เลี้ยง)  ในทีมพี่เลี้ยงเก่าอาจทำได้เอง

                  ๕.๕   การออกแบบเครื่องมือในการศึกษาชุมชน

                  ๕.๖   เทคนิคการการพูดต่อหน้าชุมชน

                  ๕.๗   การจัดการความขัดแย้งด้วยสันติวิธี

                  ๕.๘   การเชื่อมโยงเครือข่ายทางอินเทอร์เนต

                  ๕.๙   ตัวอย่างพื้นที่จริงที่พัฒนาโดยชุมชนเป็นฐาน

 

*********************

ทีมจังหวัดหนองคาย

ผู้บันทึก  ทพญ.ธิรัมภา  ลุพรหมมา

โรงพยาบาลสระใคร  จังหวัดหนองคาย

[email protected]      โทร. 0 4241 9191  ต่อ 113