นกน้อยแสนสวยอีกตัวหนึ่ง

นกจับแมลงจุกดำ (Black-naped Monarch) นกสีสันสดสวยที่บางครั้งมันและญาติๆถูกเรียกว่า Monarch Flycatcher ซึ่งเป็นคนละจำพวกกับนกจับแมลงแท้ (Flycatcher) โดยสิ้นเชิง แต่ได้ชื่อดังกล่าวเพราะมีพฤติกรรมโฉบจับแมลงกลางอากาศเช่นเดียวกัน นกไทยอื่นๆที่มีชื่อเสียงเรียงนามเข้าข่ายนี้ได้แก่ นกจับแมลงหัวเทา ซึ่งเป็นญาติกับนกติ๊ด (Tit)หรือนกจับแมลงปีกน้ำตาลแดงและนกจับแมลงอกแดงที่ปัจจุบันถูกเปลี่ยนชื่อเรียกจาก Flycatcher เป็น Philentoma ก็ถูกพบว่าแท้จริงแล้วมีเชื้อสายใกล้ชิดกับนกเฉี่ยวดง (Woodshrike)และนกเขนน้อย (Flycatcher-shrike) ชื่อนกกลุ่มหลังสุดเองก็ทำให้สับสนกับนกเขนน้อย (Robin)ซึ่งเป็นนกอีกกลุ่มหนึ่งที่ไม่ได้เกี่ยวข้องด้วยเช่นกัน 

นกจับแมลงจุกดำมีหางยาว  บางครั้งมันก็แพนหางออกเล็กน้อยคล้ายกับนกอีแพรด (Fantail) ซึ่งเป็นญาติกัน และมีพฤติกรรมที่คล้ายคลึงกันหลายอย่างไม่ว่าจะเป็นการเกาะกิ่งไม้ในแนวนอน อีกทั้งยังมีปากกว้างและแบน มีขนแข็งๆที่มุมปาก แต่มันไม่เกาะเป็นแนวตั้งเหมือนญาติใกล้ชิดของมันอย่างนกแซวสวรรค์ (Paradise-Flycatcher)  

ตัวผู้มีลำตัวเป็นสีฟ้า  ใต้ท้องเป็นสีขาว มีกระจุกขนและแถบคาดคอเป็นสีดำ ส่วนตัวเมียมีหัวเป็นสีฟ้าทึมกว่า มีหลังและหางเป็นสีน้ำตาล เฉพาะตัวผู้เท่านั้นที่จะมีจุกที่หัวและ“สร้อยคอ”สีดำตามหลักทั่วไปที่สัตว์ตัวผู้มีสีสันสวยงามกว่าตัวเมีย ทั้งสองเพศมีแถบสีดำที่มุมปาก นอกจากขนที่เป็นสีฟ้าสวยงามแล้ว จะงอยปากและขาของนกชนิดนี้ก็เป็นสีฟ้าด้วย แถมผิวด้านในปากของนกชนิดนี้ยังอุตริเป็นสีเหลืองสดอีกต่างหาก 

เช่นเดียวกับนกอื่นๆที่มีบรรพบุรุษร่วมกันอย่างนกแซวสวรรค์ นกอีแพรด และนกแซงแซว (Drongo) นกจับแมลงจุกดำทำรังเป็นรูปทรงถ้วยที่สร้างจากเปลือกไม้และเส้นใยของพืช ยึดติดไว้ตามง่ามไม้ด้วยใยแมงมุม รังมีพืชขนาดเล็กและเปลือกไข่แมงมุมประดับอยู่รอบๆทำให้กลมกลืนกับสภาพแวดล้อมจนสังเกตเห็นได้ยาก ในช่วงทำรังวางไข่และเลี้ยงลูก มันจะป้องกันอาณาเขตจากสัตว์นักล่าและนกชนิดเดียวกันด้วยการขับไล่อย่างก้าวร้าว 

นกจับแมลงจุกดำเป็นนกที่มีทั้งประชากรที่เป็นนกประจำถิ่นและนกอพยพ พบได้ง่ายในแหล่งอาศัยทุกประเภทที่มีไม้ยืนต้นขึ้นไม่น้อยจนเกินไป ส่วนนกประจำถิ่นพบเฉพาะในป่าที่มีระดับความสูงไม่เกิน 1,520 เมตรจากน้ำทะเล มักส่งเสียงหวีดร้องดังให้ได้ยินเสียงก่อนเห็นตัว เป็นขาประจำที่แทบจะขาดไม่ได้ใน bird wave รวมนกหลากชนิดซึ่งเป็นความตื่นเต้นของการดูนกป่าโดยแท้ นกจับแมลงจุกดำมีถิ่นแพร่กระจายตั้งแต่ประเทศอินเดีย ไต้หวัน ทั่วทั้งทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมไปถึงฟิลิปปินส์และอินโดนีเซีย