บทที่ 1
ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับวิชาหะดีษ
1.1 ความหมายของวิชาหะดีษ
วิชาหะดีษ หมายถึง วิชาที่ว่าด้วยการศึกษาวิเคราะห์ชีวประวัติอุละมาอ์หะดีษและผลงานด้านหะดีษด้วยหลักการที่ถูกต้อง
คำอธิบายนิยาม
ก. วิชา หมายถึง หลักการและปัญหาต่าง ๆ ที่มีความสัมพันธ์หะดีษ
ข. การศึกษา หมายถึง การแสวงหาความรู้โดยการอ่าน ค้นคว้า และการรับฟังจากอาจารย์
ค. การวิเคราะห์ หมายถึง การจัดข้อมูลเป็นหมวดหมู่ หาความสัมพันธ์ และสรุปผล
ง. ชีวประวัติ หมายถึง ประวัติบุคคลประกอบด้วยชื่อ วงศ์ตระกูล ปีเกิดและปีเสียชีวิต ประวัติการศึกษา อาจารย์และลูกศิษย์ เป็นต้น
จ. อุละมาอ์หะดีษ หมายถึง ผู้ที่ท่องจำ รายงาน เผยแพร่ รวบรวมและเรียบเรียงหะดีษ มีความรู้ความเข้าใจตัวบทหะดีษ และสายรายงานของหะดีษ
ฉ. ผลงานด้านหะดีษ หมายถึง ผลงานเรียบเรียงตัวบทพร้อมกับสายรายงานหรือตัวบทหะดีษเพียวอย่างเดียว เช่นเดียวกันกับเรียบเรียงเคาะบัรและอะษัร
ช. ผลงานทางวิชาการ หมายถึง หนังสือรวบรวมและเรียบเรียงทั้งที่เกี่ยวข้องกับหะดีษหรืออุลูม อัลหะดีษ
การศึกษาวิเคราะห์ชีวประวัติผู้รวบรวมหะดีษเป็นการศึกษาชีวประวัติอุละมาอ์ หะดีษหรือนักรายงานหะดีษเป็นที่รู้จักกันในวงวิชาการวิชาหะดีษเรียกว่า การตัรญะมะฮฺ ชีวประวัตินักหะดีษ จะประกอบด้วย 2 ด้านหลัก คือ ชีวประวัติบุคคลและเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับผลงานที่โดดเด่นของแต่ละท่าน เช่น การตัรญะมะฮฺอิมามอัลบุคอรีย์ หมายความถึง การเล่าชิวประวัติของท่านและหนังสือของท่าน เป็นต้น และอาจเรียกว่าการศึกษาสีเราะฮฺของอุละมาอ์ เช่น การศึกษาสีเราะฮฺอิมามมุสลิม สีเราะฮฺอิมามอะบู ดาวูด สีเราะฮฺอิมามอัตติรมิซีย์ เป็นต้น
