เทคนิคการสอน : การเล่านิทานเพื่อพัฒนากระบวนการคิด
นิทาน เป็นเรื่องเล่าที่ถ่ายทอดความคิด ความเชื่อ ประเพณี วัฒนธรรมตลอดจนคุณธรรม จริยธรรม อันเป็นกลวิธีการปลูกฝังความรู้สึกนึกคิดและแนวปฏิบัติที่สืบทอดจากคนรุ่นหนึ่งสู่คนอีกรุ่นหนึ่งมายาวนานนับพันปี ทุกชาติ ทุกภาษา ต่างมีนิทานประจำชาติหรือท้องถิ่นของคน นิทานที่ได้รับความนิยมและเผยแพร่อย่างกว้างขวาง มีหลายชุด เช่น นิทานอีสป นิทานเวตาล นิทานชาดก ฯลฯ การถ่ายทอดนิทานแต่เดิมมาใช้การเล่า การเล่าประกอบภาพ หรือการแสดงต่อมาเมื่อเทคโนโลยีในการสื่อสารที่ความเจริญก้าวหน้ามากขึ้น นิทานก็ได้แพร่หลายในรูปของสิ่งพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ ซีดี ฯลฯ สิ่งที่เด็กได้รับจากการฟังนิทาน คือ ความสนุกสนานเพลิดเพลิน ความรู้ แนวคิด แนวปฏิบัติเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องหรือป้องกันปัญหาในชีวิตประจำวัน
การเล่านิทานถือว่าเป็นเทคนิคที่ทำให้ผู้เรียนมีความสนใจในการเรียน และสร้างบรรยากาศที่ดีในการเรียนการสอน ซึ่งการเล่านิทานมีขั้นตอนง่าย ๆ ดังนี้ คือ บอกชื่อเรื่อง, เล่าเรื่อง, สนทนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและทบทวนความเข้าใจของเนื้อเรื่อง, สรุปความคิดรวบยอดของเรื่อง, เสนอข้อปฏิบัติเพื่อนนำไปใช้ แนวทางหนึ่งในการใช้นิทานพัฒนากระบวนการคิดของนักเรียนคือ การกระตุ้นให้นักเรียนคิด โดยพัฒนากิจกรรมในการเล่านิทานและใช้คำถาม ขั้นที่ 1 เลือกเรื่องตามความสนใจ คือ ให้นักเรียนเลือกโดยใช้เสียงส่วนมาก หรือจับฉลาก หรือถามความสนใจอ่าน อยากฟังนิทานเกี่ยวกับอะไร ขั้นที่ 2 ฟังนิทาน คือ ฟังจากการเล่า การอ่าน หรือการฟังจากเทปบันทึกเสียง ขั้นที่ 3 แสดงความคิดเห็น คือ นักเรียนเลือกตัวละครหรือเหตุการณ์หนึ่งในนิทานที่นักเรียนประทับใจมากที่สุดไว้ พร้อมทั้งเหตุผลที่ประทับใจ แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อน เข้ากลุ่มอภิปราย กลุ่มละประมาณ 5-7 คน เป็นการอภิปรายถึงลักษณะพฤติกรรมของตัวละครทุกตัวและเหตุการณ์ในนิทาน ขั้นที่ 4 คิดมุมกลับ คิดต่าง คือ กระตุ้นให้นักเรียนมีความคิดกว้างขวางขึ้นโดยใช้คำถามให้คิดย้อนคนละทางกลับเหตุการณ์ในนิทาน ขั้นที่ 5 สรุปผล คือ นักเรียนร่วมกันลงข้อสรุป พฤติกรรมและเหตุการณ์ที่ดี และที่ควรแก้ไขจากเรื่องในนิทานตลอดจนลงข้อสรุปสิ่งที่ควรนำไปปฏิบัติ
เห็นหรือไม่ว่าการนำนิทานมาเป็นส่วนหนึ่งในเทคนิคการสอนจะกระตุ้นให้นักเรียนมีความสนใจและมีความคิดสร้างสรรค์มากยิ่งขึ้น กับการที่นักเรียนต้องมานั่งเรียนอยู่แต่ในห้อง ฟังการสอนของครูเพียงฝ่ายเดียว อย่างไรแล้วก็อยากจะให้ผู้สอนลองนำเทคนิควิธีการสอนโดยการเล่านิทานไปใช้ดู อาจทำให้การเรียนการสอนมีชีวิตชีวายิ่งขึ้น
