เวลาน้ำท่วมบ่อน้ำตื้นที่ใช้สอยต่างๆก็จะมีน้ำสกปรกลงไปปนเปื้อน จะใช้ประโยชน์ใหม่ก็ต้องจัดการคุณภาพน้ำกันก่อน
ระหว่างที่ยังไม่ใช้สอย ก็ควรมีการจัดการน้ำให้ชาวบ้านด้วย วิธีจัดการก็ไม่พ้นใช้คลอรีนใส่ฆ่าเชื้อโรคให้
การใส่คลอรีนในบ่อน้ำ ไม่เหมือนน้ำใส่ในภาชนะ ตรงที่คำนวณปริมาณน้ำได้ยาก จึงใช้หลักคำนวณคลอรีนอิงความลึกของบ่อแทนปริมาณน้ำ
ความเข้มข้นของผงปูนคลอรีนที่ใช้อยู่อิงกับความลึกของน้ำในบ่อทรงกลมลึก 1 เมตร ขาดที่ใช้คือ 50 มิลลิกรัมต่อลิตร (พีพีเอ็ม)
ขนาดผสมที่บันทึกไว้นี้ เป็นขนาดโดยประมาณ เพื่อให้นำไปใช้ได้ง่ายๆ และใช้เส้นผ่าศูนย์กลางของบ่อวัดจากขอบบ่อด้านในเป็นขนาดบ่อที่ใช้อิง
บ่อขนาดเกิน 1 เมตร ให้เลือกใช้คลอรีนด้วยหลักเข้มข้นน้อยใช้มาก เข้มข้นมากใช้น้อย รายละเอียดเป็นดังนี้
บ่อ 0.8 เมตร ใช้คลอรีน 60-70% ไม่เกิน 3 ช้อนโต๊ะ 25% 7 ช้อนโต๊ะ
บ่อไม่เกิน 1 เมตร เมื่อใหญ่ขึ้น 0.1 เมตร เพิ่มคลอรีน 60-70% ไม่เกิน 1 ช้อนโต๊ะ 25% เพิ่ม 2 ช้อนโต๊ะ
บ่อ 1.20 เมตร ใช้คลอรีน 60-70% ระหว่าง 5.5-7 ช้อนโต๊ะ 25% 16 ช้อนโต๊ะ
บ่อ 1.50 เมตร ใช้คลอรีน 60-70% ระหว่าง 9-11 ช้อนโต๊ะ 25% 25 ช้อนโต๊ะ
บ่อ 2 เมตร ใช้คลอรีน 60-70% ระหว่าง 16-19 ช้อนโต๊ะ 25% 45 ช้อนโต๊ะ
บ่อ 2.5 เมตร ใช้คลอรีน 60-70% ระหว่าง 24-29 ช้อนโต๊ะ 25% 70 ช้อนโต๊ะ
บ่อ 3 เมตร ใช้คลอรีน 60-70% ระหว่าง 36-42 ช้อนโต๊ะ 25% 101 ช้อนโต๊ะ
จะใช้ประโยชน์จากน้ำในบ่อเมื่อน้ำลดก็ให้เก็บเศษใบไม้และเศษวัสดุต่างๆ ในบ่อออกให้หมด
ถ้าน้ำในบ่อขุ่นมาก ให้ใส่สารส้มเพื่อให้ตกตะกอน (ใช้สารส้มประมาณ 5.1 มิลลิกรัมต่อน้ำ 1 ลิตร)
สูบน้ำในบ่อออกทิ้งให้หมด เพื่อให้มีพื้นที่ให้น้ำใสเข้ามาแทนที่ หรือสูบให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
สูบน้ำจากบ่อหมดแล้วล้างบ่อ ฉีดล้างคราบตะไคร่น้ำ และคราบสกปรกทั้งภายใน และภายนอกวงขอบบ่อ (ใช้แปรงขัดให้สะอาด) แล้วสูบทิ้ง รอให้น้ำใสซึมออกมาใหม่ เพื่อเตรียมไว้ใส่คลอรีน
เตรียมน้ำปูนคลอรีนความเข้มข้น 50 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือตามรายละเอียดข้างบน แยกส่วนที่ใสเทลงบ่อ ราดและกวนให้ทั่วบ่อ ทิ้งไว้ 30 นาที แล้วตรวจหาคลอรีนอิสระคงเหลือ ให้อยู่ระหว่าง 0.5-1 พีพีเอ็ม
กรณีที่น้ำซึมออกมายังขุ่นให้เติมสารส้มละลายน้ำจนอิ่มตัว แล้วปล่อยทิ้งไว้ให้นอนก้น เมื่อน้ำตกตะกอนดีแล้วนำส่วนที่ใสมาตรวจหาสารคลอรีนอิสระคงเหลือในน้ำ
ควรมีการปรับปรุงซ่อมแซมส่วนต่างๆของบ่อที่ชำรุด เช่น ชานบ่อ วงขอบบ่อ และยารอยต่อต่างๆ
สำหรับบ่อที่ไม่มีวงขอบให้ระมัดระวังการทรุดตัวของบ่อและการร่วงหล่นของอุปกรณ์ต่าง ๆลงไปในบ่ออีก
2 กันยายน 2554
Thank you -- for reminding us to keep our filter systems clean.
For people outside 'town water supply' (piped water) area, water cleaning is now a must.
(Sad! 50 Years ago we had relatively clean water from rains, deep well and even streams and canals.
The 'good old days' were gone.)
ผมสนใจ ประเด็นการบำบัดน้ำเสีย ด้วยการไม่ใช้สารที่เป็นโทษต่อร่างกายมนุษย์ พอดีไปค้นเจอนะครับ จากแนวคิด อาจารย์ยักษ์
ดร.วิวัฒน์ ศัลยกำธร อาจารย์ยักษ์แห่งมหาลัยคอกหมู ได้แนะนำ ให้ใช้ก้อนดินจุลินทรีย์บำบัด จากแนวคิดภูมิปัญญาชาวบ้านที่บำบัดแหล่งน้ำด้วยการทำปุ๋ยหมักลงในลำน้ำต้นน้ำหรือแม้แต่การฟันหญ้ามาถมไว้ในบ่อเลี้ยงปลาสลิดเพื่อเป็นแหล่งอนุบาลตัวไร ฯลฯ ซึ่งชาวบ้านเขามีเทคโนโลยีธรรมชาติอย่างนี้มานานแล้ว เพียงแต่ปัจจุบันกำลังหลงลืมไปกับโลกทุนนิยมที่ไม่สามารถพึ่งพาตนเองได้ จึงเป็นหน้าที่ที่เราต้องช่วยกันกระตุ้นให้เขาอยากฟื้นฟูภูมิปัญญาของตัวเองกลับมา ด้วยการทำเป็นตัวอย่างให้เห็น
“เชื่อไหมว่า ทุกวันนี้ประมงขนาดเล็กก็เข้ามาหากินในเขตที่ทำการฟื้นการฟูและเขาก็อยู่ได้ แม้นจะไม่ได้มีผลรายงานเชิงวิชาการออกมา แต่คำบอกเล่าจากชาวบ้านคือความจริงที่ประจักษ์ชัดที่สุดอย่างลุ่มน้ำประแส จ.ระยอง การปกครองส่วนท้องถิ่นร่วมมือร่วมใจกับชาวบ้าน ทำปุ๋ยน้ำจุลินย์เทในลำน้ำให้ไหลลงไปทะเล จากน้ำที่เน่าเสียปัจจุบันกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวไปแล้ว หรือแม้แต่คลองแสนแสบของ กทม.เอง มีบ้านเรือนกว่า 200 ชุมชนที่หันมาสนใจทำเรื่องนี้ด้วยการเทปุ๋ยจุลินทย์ เข้าปารักษาสภาพน้ำที่ไหลจากเจ้าพระยาสู่อ่าวไทย และอีกมากมายที่ผู้คนเริ่มตื่นตัวมากกว่า 5 ปีแล้ว" อาจารย์ยักษ์เล่าให้ฟัง