การสอนของพระพุทธเจ้าแต่ละครั้ง แม้เป็นเพียงมีธรรมีกถา หรือการสนทนาทั่วไป ซึ่งมิใช่คราวที่มีความมุ่งหมายเฉพาะพิเศษ ก็จะดำเนินไป อย่างเหมาะสมและได้ผลดี โดยองค์ประกอบที่เป็นคุณลักษณะที่เรียกได้ว่า เป็นพุทธลีลาในการสอน ๔ ประการ คือ
๑) สันทัสสนา ชี้แจงให้เห็นชัด คือ จะสอนอะไร ก็ชี้แจงจำแนกแยกอธิบาย และแสดงเหตุผลให้ชัดเจน จนผู้ฟังเข้าใจแจ่มแจ้ง เป็นจริง เห็นจัง ดังจูงมือไปดูเห็นกับตา
๒) สมาทปนา ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ คือ สิ่งใดควรปฏิบัติก็หัดทำ ก็แนะนำหรือบรรยายให้ซาบซึ้งในคุณค่า มองเห็นความสำคัญ ที่จะต้องฝึกฝนบำเพ็ญจนใจยอมรับ อยากลงมือทำ หรือนำไปปฏิบัติ
๓) สมุตเตชนา เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า คือปลุกเร้าใจให้กระตือรือร้น เกิดความอุตสาหพยายาม มีกำลังใจ มั่นใจที่จะทำให้สำเร็จจงได้ สู้งานไม่หวั่นไหว ไม่กลัวเหนื่อย ไม่กลัวยาก
๔) สัมปหังสนา ปลอบชโลมใจให้สดใสร่าเริง คือบำรุงจิตให้แช่มชื่นเบิกบาน โดยชี้ให้เห็นผลดี หรือประโยชน์ที่จะได้รับ และทางที่จะก้าวหน้า บรรลุผลสำเร็จยิ่งขึ้นไป ทำให้ผู้ฟังมีความหวังและร่าเริงเบิกบานใจ[1]
1พระพุทธปางลีลามีกี่ปาง