หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงบ้านเกาะพิทักษ์ ตำบลบางน้ำจืด อำเภอหลังสวน

                     จ.ส.ต.วิชิต    กัลยาณวัตร นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการ  สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอหลังสวน  จังหวัดชุมพร มีการเขียนโครงการแบบย่อ  มีแผนปฎิบัติงานตามข้อเสนอโครงการ ชุมชนหมู่ที่ 14 บ้านเกาะพิทักษ์ ตำบลบางน้ำจืด อ.หลังสวน  จ.ชุมพร และนำไปปฎิบัติในพื้นที่จริง  เพื่อให้เกิดนวัตกรรมในงานพัฒนาชุมชน  การสรุปผลโครงการทั้งหมด มีภาคประชาชน   หน่วยงานภาคีการพัฒนา  ภาคเอกชน  และสื่อมวลชนทุกท่าน ที่มีส่วนสำคัญให้งานมีกระบวนการทำงานที่เป็น Best Practiceครบ  5 ประเด็นยุทธศาสตร์ 

สรุปผลการดำเนินงานตามแผนปฎิบัติงาน 

ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 1       การพัฒนาทุนชุมชน

กลยุทธ์ที่1.เสริมสร้างความเข้มแข็งในการบริหารจัดการทุนชุมชนให้มีประสิทธิภาพ (Financial)

โครงการออมด้วยใจภักดิ์ รักในหลวง (ออมในกระบอกไม้ไผ่) 

                 จากวัตถุประสงค์ของโครงการ  เพื่อออมด้วยใจภักดิ์ รักในหลวงเพื่อเทิดไท้องค์ราชัน เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554  และ เพื่อฝึกให้ชาวบ้านมีความซื่อสัตย์ มีวินัย รู้จักและมีนิสัยในการออม ชุมชนหมู่ที่ 14 บ้านเกาะพิทักษ์ ตำบลบางน้ำจืด อ.หลังสวน  จ.ชุมพร บางช่วงนั้นชาวบ้านก็จะมีรายได้มาก สามารถเก็บออมได้ ผู้นำท้องถิ่นร่วมกับพัฒนากรตำบลบางน้ำจืดจึงคิดหาวิธีการออมให้กับชาวบ้าน โดยการทำโครงการกระบอกไม้ไผ่ใส่เหรียญ  ส่งเสริมให้คนในชุมชนสามารถดำเนินชีวิตตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงสอดคล้องกับวิถีชีวิต คือ ใช้จ่ายอย่างประหยัด รู้จักเก็บ รู้จักออม มีน้อยใช้น้อย  มีการใช้วิถีชีวิตด้วยการเอื้ออารีต่อกัน ให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดสวัสดิการของหมู่บ้าน การเตรียมความพร้อมการสร้างภูมิคุ้มกันให้กับตัวเอง และพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันของคนในชุมชน  ออมสินกระบอกไม้ไผ่  กำนัน ผู้ใหญ่บ้านและตัวแทนประชาชน เพื่อร่วมกันรณรงค์และเปิดโครงการมหกรรมออมทรัพย์  เพื่อเทิดไท้องค์ราชัน เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554   ออมร่วมกันตลอดทั้งปีทั้งนี้ประชาชนในหมู่บ้านที่ 14 บ้านเกาะพิทักษ์ ตำบลบางน้ำจืด อ.หลังสวน  จ.ชุมพร มีความตื่นตัวอย่างมากในการเข้าร่วมโครงการมหกรรมออมทรัพย์  ด้วยซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่มีต่อปวงชนชาวไทย ดูแลทุกข์สุขของประชาชนมาอย่างยาวนาน ซึ่งประชาชนหมู่บ้านที่ 14 บ้านเกาะพิทักษ์ ตำบลบางน้ำจืด อ.หลังสวน  จ.ชุมพรพร้อมใจเข้าร่วมโครงการฯอย่างพร้อมเพรียงถือว่าเป็นอีกสัญลักษณ์แห่งความสามัคคีและความจงรักภักดีต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่ฯ พ่อหลวงหลวงแห่งปวงชนชาว  

ผลการดำเนินงาน 

ชุมชนเกาะพิทักษ์มีกิจกรรมการออมที่หลากหลายขึ้น  มีสมาชิกออมในกระบอกไม้ไผ่ จำนวน.42คน  มีเงินออมจำนวน1,500.บาท  มีการวางแผนการจัดสวัสดิการชุมชนเกิด แก่ เจ็บ ตาย ให้แก่สมาชิก  

กระบวนการทำงานที่เป็น Best Practiceครบ  ประเด็นยุทธศาสตร์   1      การพัฒนาทุนชุมชน

                  มีการเชื่อมโยงการออมในกระบอกไม้ไผ่  กับกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต เป็นการ

 พัฒนากลุ่มออมทรัพย์ที่เข้มแข็งอีกรูปแบบหนึ่ง ให้เป็นสถาบันการจัดการเงินทุนชุมชน

มีการประสานเชื่อมโยงกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง กับกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตให้ดำเนินการสอดคล้องกันโดยให้ชุมชนเป็นกลไกในการตัดสินใจเพื่อดำเนินงานร่วมกัน

เป้าประสงค์ ชุมชนมีการบริหารจัดการทุนชุมชนอย่างมีคุณภาพ  ทำให้คุณภาพชีวิตประชาชนดีขึ้น

 

ประเด็นยุทธศาสตร์ที่  2    การพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชนให้เข้มแข็ง 

กลยุทธ์ที่ 3.ส่งเสริมการบริหารผลิตภัณฑ์ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

โครงการศูนย์แสดงสินค้า  OTOP มีการจัดทำป้ายศูนย์แสดงสินค้า  OTOP  และมีการก่อสร้างอาคารศูนย์แสดงสินค้า  OTOP  

ผลการดำเนินงาน 

                   จากโครงการ หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์  ได้ เป็นแนวทางประการหนึ่ง ที่จะสร้างความเจริญแก่ชุมชน ให้สามารถยกระดับฐานะความเป็นอยู่ของคนในชุมชนเกาะพิทักษ์ให้ดีขึ้น โดยการผลิตหรือจัดการทรัพยากรที่มีอยู่ในท้องถิ่น ให้กลายเป็นสินค้าที่มีคุณภาพ มีจุดเด่นเป็นเอกลักษณ์ของตนเองที่ สอดคล้องกับวัฒนธรรมในแต่ละท้องถิ่น สามารถจำหน่ายในตลาดทั้งภายในและต่างประเทศ   ในปัจจุบันเกาะพิทักษ์ รู้จักในหม่นักท่องเที่ยวว่าเป็นหม่บ้านโฮมสเตย์  เป็นหมู่บ้านท่องเที่ยวที่เป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวชาวไทย และชาวต่างประเทศ ดังนั้นโครงการศูนย์แสดงสินค้า  OTOP  เป็นโครงการสำคัญที่จะสร้างรายได้ให้กับประชาชนชาวเกาะพิทักษ์  เพื่อสร้างผลทางเศรษฐกิจฐานรากให้เข้มแข็งจากการบริการด้านการท่องเที่ยว และการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ มีผลิตภัณฑ์ที่เข้าร่วมโครงการ  ดังนี้

1.ปลาเค็มหมกทราย ปลาเค็มฝังทราย อาหารแห้งประเภทปลาเค็ม ที่คนท้องถิ่นทำกัน ด้วยภูมิปัญญาของท้องถิ่นที่ไม่เหมือนกันกับที่อื่นๆ นั่นคือ ชาวบ้านจะเอาปลาหมักไว้ในทรายจนได้ที่จึงนำขึ้นมา ซึ่งจะได้ปลาเค็มที่แห้งกำลังดี อีกทั้งยังสะอาดปราศจากแมลงวันตอมอย่างแน่นอน  

มีการถอดบทเรียน องค์ความรู้  องค์ความรู้ภูมิปัญญาในด้าน การทำปลาอินทรีย์เค็มหมกทราย ซึ่งถือเป้นของดีของชุมชน เนื่องจากทำจากปลาอินทรีย์แท้ สดๆจากทะเล ผ่ามกรรมวิธีการหมักด้วยเกลือและห่อด้วยพลาสติก ก่อนที่จะนำไปฝังทรายที่ชายหาดเป็นเวลาประมาณ 1 เดือน ทำให้ได้ปลาอินทรีเค็มที่มีรสชาติกลมกล่อม และมีกลิ่นหอม นักท่องเที่ยวซื้อของดีของเกาะพิทักษ์เป็นของฝากติดไม้ ติดมือ ไปฝากคนที่เรารัก

2.ปลาหมึกตากแห้ง เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ทำให้อาหารเก็บไว้ได้นาน และสะอาด

 

 

 

3.กลุ่มอาชีพทำของที่ระลึกจากเปลือกหอย มีการสร้างรายได้อย่างงดงามแก่สสมาชิกกลุ่ม

4.กลุ่มอาชีพน้ำยาเอนกประสงค์ และแชมพู  สบู่สมุนไพร

5.กลุ่มอินทรีย์บอล  EM Ball  มีการสาธิตการทำ EM Ball    ประโยชน์สามารถแก้ไขปัญหาเรื่องกลิ่นและน้ำเสียได้มีการถอดบทเรียนภูมิปัญญา ดังนี้ สูตรลับ

1. รำละเอียด 20 กก.
2. รำหยาบ 10 กก.
3. ดิน 50 กก.
4. โดโลไมต์ 20 กก.
5. จุลินทรีย์น้ำซาวข้าว 6 ลิตร
6. หัวเชื้อ EM 2 ช้อนโต๊ะ
7. กากน้ำตาล 2 ช้อนโต๊ะ 

วิธีทำ
 นำส่วนผสม 5-7 รวมกัน แล้วนำไปใส่ในส่วนผสม 3-4 คลุกเคล้าให้เข้ากัน ปั้นเป็นลูกบอลขนาด 1 กำมือผู้ใหญ่
สูตรนี้ จะได้จุลินทรีย์บอล 400 ลูก องค์ความรู้ด้านการทำจุลินทรีย์บอล มีการถ่ายทอดให้เยาวชนและทุกครัวเรือน

              โครงการศูนย์แสดงสินค้า  OTOP  เป็นการรวบรวมผลิตภัณฑ์ของชุมชนบนเกาะพิทักษ์ทั้งหมดให้มาจำหน่ายในจุด ๆ เดียว บริการแบบ แก้ปัญหาแบบวันสต็อปเซอร์วิส มีการให้บริการที่จุดเดียว  มีสินค้าชุมชนทุกประเภท  มีการจัดทำป้ายศูนย์แสดงสินค้า  OTOP  และมีการก่อสร้างอาคารศูนย์แสดงสินค้า  OTOP 

ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3       การเพิ่มขีดความสามารถผู้นำชุมชน

กลยุทธ์ที่ 1.เพิ่มศักยภาพผู้นำชุมชนในการบริหารจัดการแบบมืออาชีพ

โครงการคัดเลือกผู้นำต้นแบบหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง

วัตถุประสงค์ของโครงการเพื่อคัดเลือกผู้นำต้นแบบหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง

เพื่อขยายผลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงไปทุกครัวเรือน

การเพิ่มขีดความสามารถของผู้นำชุมชน ใช้ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเป็นแกนกลางในการบริหารจัดการชุมชนให้เข้มแข็ง ใช้ระบบ มชช. พัฒนาประสิทธิภาพผู้นำชุมชน องค์กรชุมชนและเครือข่ายองค์กรชุมชน ให้เป็นนักจัดการชุมชน  มีผู้นำ 3 ด้าน ดังนี้

1.มีผู้นำต้นแบบการทำน้ำยาเอนกประสงค์  คือ นายธวัช  ทิพย์แสง

2.มีผู้นำต้นแบบการนำอาหารทะเลมาแปรรูปปรุงรสต่าง ๆ คือ นายสมควร   เย็นบางสะพาน ปราชญ์ชาวบ้านทีมีความเชี่ยวชาญในการแปรรูปอาหารทะเล

3.มีผู้นำต้นแบบการอนุรักษ์หอยมือเสือ  คือ นายอำพล  ธานีครุฑ  

                 ผู้นำต้นแบบการอนุรักษ์หอยมือเสือ  คือ นายอำพล  ธานีครุฑ   ได้มีกิจกรรมสำคัญคือร่วมกันกับศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนกลาง (ชุมพร) ร่วมกับ ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งประจวบคีรีขันธุ์ และชุมชนเกาะพิทักษ์ ปล่อยหอยมือเสือ เพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศน์ เวลา 13.00 น.วันนี้(27 ก.ค.54) ที่ เกาะคราม หมู่ที่ 14 ต.บางน้ำจืด อ.หลังสวน จ.ชุมพร ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนกลาง (ชุมพร) ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งประจวบคีรีขันธุ์ และชุมชนเกาะพิทักษ์ ได้ร่วมปล่อยหอยมือเสือ จำนวน 400 ตัว บริเวณรอบเกาะคราม ทั้งนี้เพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศน์ทางทะเล และอนุรักษ์หอยมือเสือ ที่ใกล้จะสูญพันธุ์ ให้เพิ่มจำนวนมากขึ้น หลังจากที่ นายศุภกานต์ ชัยโชติรานันท์ นักวิชาการประมงปฏิบัติการ ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งประจวบคีรีขันธุ์ ในฐานะตัวแทนหน่วยงานราชการ ได้ มอบหอยมือเสือจำนวน 400 ตัวให้กับ นายอำพล ธานีครุฑ ผู้ใหญ่บ้านเกาะพิทักษ์ ตัวแทนชุมชน แล้ว คณะนักดำน้ำได้ร่วมกันปล่อยหอยมือเสือ บริเวณรอบเกาะคราบ นายอำพล ธานีครุฑ ผู้ใหญ่บ้านเกาะพิทักษ์ กล่าวว่า การปล่อยหอยมือเสือครั้งนี้ ชุมชนเกาะพิทักษ์ได้มีส่วนร่วมโดยตลอด โดยเฉพาะการกำหนดจุด ปล่อย บริเวณรอบเกาะคราบซื่งเป็นเกาะไม่ไกลจากเกาะพิทักษ์มากนัก สามารถที่จะช่วยดูแลรักษาได้ จุดดังกล่าวทางชุมชนเกาะพิทักษ์ได้กำหนดให้เป็นจุดดำน้ำสำหรับนักท่องเที่ยว อีกด้วย นางวิภาวรรณ บุศราวิช ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนกลาง (ชุมพร)กล่าวว่า หอยมือเสือ เป็นสัตว์ทะเลหายากและใกล้จะสูญพันธุ์ ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนกลาง (ชุมพร) ได้ดำเนินโครงการปล่อยหอยมือเสือมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งโครงการอนุบาลใต้ทะเล และปล่อยหอยคืนสู่ธรรมชาติ สำหรับการปล่อยในครั้งนี้เป็นหอยขนาดใหญ่ ขนาดตั้งแต่ 18-20 ซม.ซึ่งจะมีโอกาสที่จะรอดชีวิตสูงมาก หากชาวประมงช่วยกันดูแลรักษาไม่จับ หรือเคลื่อนย้าย หอยที่ปล่อยก็จะขยายพันธ์เพิ่มจำนวน รักษาสมดุลระบบนิเวศน์ทางทะเล ตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้

ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4       การขับเคลื่อนแผนชุมชน

กลยุทธ์ 1.พัฒนากลไกการขับเคลื่อนแผนชุมชนและกระบวนการบูรณาการแผนชุมชน

โครงการห้าเสือทัวร์ชุมชน  (ขับเคลื่อนแผนชุมชน)

                     หน่วยงานที่เกี่ยวข้องคือสำนักงานเกษตรอำเภอหลังสวน  สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอ หลังสวน  สำนักงานสาธารณสุขอำเภอหลังสวน  องค์การบริหารส่วนตำบลบางน้ำจืด  และศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอหลังสวน รวมเป็นห้าเสือทัวร์ชุมชน  บรรจุโครงการที่ปรากฎในแผนชุมชนบ้านเกาะพิทักษ์ หมู่ที่ 14 ตำบลบางน้ำจืด เข้าสู่แผนยุทธศาสตร์อำเภอหลังสวน

ผลการดำเนินงาน

วัตถุประสงค์ของโครงการเพื่อพัฒนายกระดับแผนชุมชน  ให้ได้รับการปฎิบัติจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างประสิทธิภาพเพื่อส่งเสริมการพัฒนาหมู่บ้านตามกระบวนการแผนชุมชน ชุมชนเกาะพิทักษ์ได้นำแผนชุมชนของหมู่บ้าน ไปบูรณาการระดับตำบลบางน้ำจืด  บูรณาการระดับอำเภอหลังสวน และบูรณาการระดับจังหวัดชุมพร   แผนชุมชนได้รับการปฎิบัติตามแนวทางที่ได้วางแผนไว้   มีกิจกรรมต่าง ๆ ตามแผนชุมชนกำหนด  เช่น

1.โครงการประปาหมู่บ้าน ในปีพ.ศ.2554ได้รับงบสนับสนุนจากอบต.บางน้ำจืด เป็นเงิน 500,000 บาท

2.โครงการกำจัดลูกน้ำยุงลาย  ได้รับการสนับสนุนจากโรงพยาบส่งเสริมสุขภาพระดับตำบลบางน้ำจืด

3.โครงการวิ่งแหกทะเล ได้รับงบประมาณจาก อบจ.จังหวัดชุมพร  และอบต.บางน้ำจืด

ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 5       การจัดการความรู้ของชุมชน

กลยุทธ์ที่2.ส่งเสริมกระบวนการจัดการความรู้ของชุมชน

โครงการศูนย์เรียนรู้ชุมชนต้นแบบ(หมู่บ้านOTOPเพื่อการท่องเที่ยวชุมชนบ้านเกาะพิทักษ์)

                        หมู่บ้านท่องเที่ยว OTOP (OTOP Tourism Village) คือ หมู่บ้านที่ผลิตสินค้าหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) ที่มีคุณภาพระดับ 3-5 ดาวมีศักยภาพด้านการท่องเที่ยว มีกระบวนการผลิตสินค้าที่น่าชม มีเรื่องราวตำนาน ประวัติความเป็นมาของหมู่บ้านที่น่าสนใจ มีบรรยากาศน่าหลงใหล เกาะพิทักษ์ ม.14 ตำบลบางน้ำจืด อำเภอหลังสวน  จังหวัดชุมพร  เป็นพื้นที่เป้าหมายในการพัฒนา

ผลการดำเนินงาน

                จากวัตถุประสงค์ของโครงการเพื่อพัฒนาศูนย์เรียนรู้ชุมชนต้นแบบ  หมู่บ้านOTOPเพื่อการท่องเที่ยวชุมชนบ้านเกาะพิทักษ์  กิจกรรมที่สำคัญของโครงการ

-ได้ดำเนินการอบรมกลุ่มเป้าหมายโครงการศูนย์เรียนรู้ชุมชนต้นแบบ(หมู่บ้านOTOPเพื่อการท่องเที่ยวชุมชนบ้านเกาะพิทักษ์)

-ได้จัดทำป้ายโครงการศูนย์เรียนรู้

-ได้ปรับปรุงอาคารศูนย์เรียนรู้

          โครงการศูนย์เรียนรู้ชุมชนต้นแบบ(หมู่บ้านOTOPเพื่อการท่องเที่ยวชุมชนบ้านเกาะพิทักษ์)  มีประธานคณะกรรมการคือ นายอำพล   ธานีครุฑ  ตั้งอยู่หมู่ที่ 14  บ้านเกาะพิทักษ์ ตำบลบางน้ำจืด อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร  มีกิจกรรมเด่น ภายในฐาน เช่น การปรับปรุงข้อมูลชุมชน หมู่ที่ 14  บ้านเกาะพิทักษ์ ให้เป็นที่รู้จักของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ  ส่งเสริมข้อมูลด้านการท่องเที่ยวในเว็บไซด์ของจังหวัดชุมพร  ส่งเสริมการท่องเที่ยวแบบโฮมสเตย์ (Home stays)                                           นายอำพลธานีครุฑ ประธานศูนย์เรียนรู้  มีการพัฒนาให้ชุมชนมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาชุมชนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว สร้างงานเพิ่มรายได้ให้แก่คนในชุมชน และเพื่อโอกาสขายสินค้าแปรรูปผลิตภัณฑ์ของชุมชน

มีฐานการเรียนรู้ดังนี้  ฐานที่ 1 ฐานการเรียนรู้การทำEM บอล  วิทยากรประจำฐาน คือนาย ทวี   รอดรักษา มีการเรียนรู้การขั้นตอนการทำ EM บอล  เพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมให้สวยงาม

ฐานที่ 2 ฐานการเรียนรู้การแปรรูปอาหารทะเล  วิทยากรประจำฐาน คือนางอำพร ธานีครุฑ เป็นวิทยการ มีวัตถุประสงค์เพื่อ การแปรรูปสัตว์น้ำเพื่อเพิ่มมูลค่า ได้แก่การ ผลิตปลาทูต้มเค็มกระป๋อง ปลาหมึกหวานกระป๋อง ปลาเค็ม ปลาสามรส ปลาหมึกแห้ง เป็นต้น รวมทั้งผลิตของที่ระลึกจากเปลือกหอย และรับจ้างทำอาหารต้อนรับนักท่องเที่ยว ดำเนินกิจการร้านค้าขายสินค้าอุปโภคบริโภค

ฐานที่ 3 ฐานการเรียนรู้ น้ำยาอเนกประสงค์ วิทยากรประจำฐาน คือ นางพรศรี   รัตนราช ในฐานนี้จะมีการเรียนรู้  การทำแชมพูสมุนไพร  สบู่สมุนไพร  เป็นต้น