การจัดการความรู้
ความรู้คืออะไร?
ความรู้มี 2 ประเภท ได้แก่ สิ่งที่เรารู้อยู่แล้ว หรือ เรารู้ว่าเราจะสามารถหาสารสนเทศได้ที่ไหน
ชนิดของความรู้
- วัตถุ
- ทักษะ
- กฎแห่งสามัญสำนึก
- ประสบการณ์เป็นความรู้ที่ฝึกฝน
- พรสวรรค์
ประเภทของความรู้
- ข้อมูล (Data)
- สารสนเทศ (Information)
- ความรู้ (Knowledge) 1. โดยนัย (Tacit) 2. ชัดเจน (Explicit)
รูปแบบของความรู้
- คน Employee Brains 52%
- เอกสารกระดาษ Paper Document 26%
- เอกสารอิเลกทรอนิกส์
- Electronic Document 20%
- Email, CD 12%
ความหมายของการจัดการความรู้
- การบริหารจัดการองค์กรเพื่อมุ่งไปสู่การสร้างฐานความรู้ แห่งองค์กรใหม่อย่างต่อเนื่อง
- การสร้างองค์การที่ให้การสนับสนุนความรู้
- การอำนวยความสะดวกให้กับสมาชิกที่อยู่ในองค์กร
- การสร้างเครื่องมือทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ
- การให้ความสำคัญกับการทำงานเป็นทีม
การจัดการความรู้ คืออะไร?
การจัดการความรู้คือการนำความรู้ขององค์กรมาจัดระดับการทำประโยชน์เพื่อเป็นต้นทุนทางปัญญา
ระบบวิธีการที่ช่วยให้สารสนเทศและความรู้เกิดขึ้น และมีการถ่ายทอดไปยัง บุคคลต่างๆที่เหมาะสม ในเวลาที่เหมาะสม เพื่อทำให้เกิดคุณค่า มุ่งเน้นวิธีการที่องค์กร แยกแยะ สร้าง จับประเด็น แสวงหา ใช้ร่วมกัน และ จัดกลุ่มความรู้ ขบวนการที่เป็นระบบนี้จะสนับสนุนกิจกรรมเหล่านี้ก็ให้เกิดความสำเร็จอย่างต่อเนื่อง สิ่งเหล่านี้เป็นวิธีเฉพาะที่องค์กรปฏิบัติเพื่อจัดการความรู้ของแต่ละองค์กร
โมเดลปลาทู (Tuna Model)
รูปแบบการมองประเด็นของการจัดการความรู้อย่างง่ายของ ดร.ประพันธ์ ผาสุขยืด ผู้อำนวยการฝ่ายส่งเสริมการสื่อสารพัฒนาการเรียนรู้ สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม(สคส.)
ส่วนประกอบของโมเดลปลาทู
- ส่วน “หัวปลา” (Knowledge Vision-KV) หมายถึง ส่วนที่เป็นเป้าหมาย วิสัยทัศน์ หรือทิศทางของการจัดการความรู
- โดยก่อนที่จะทำจัดการความรู้ต้องตอบให้ได้ว่า “เราจะทำ KM ไปเพื่ออะไร?”
- “หัวปลา” นี้จะต้องเป็นของ “คุณกิจ” หรือ ผู้ดำเนินกิจกรรม KM ทั้งหมด โดยมี “คุณเอื้อ” และ “คุณอำนวย” คอยช่วยเหลือ
- ส่วน “ตัวปลา” (Knowledge Sharing-KS) เป็นส่วนของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ซึ่งถือว่าเป็นส่วนสำคัญ
- “คุณอำนวย” จะมีบทบาทมากในการช่วยกระตุ้นให้ “คุณกิจ” มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยเฉพาะความรู้ซ่อนเร้นที่มีอยู่ในตัว “คุณกิจ” พร้อมอำนวยให้เกิดบรรยากาศในการเรียนรู้แบบเป็นทีมให้เกิดการหมุนเวียนความรู้ ยกระดับความรู้และเกิดนวัตกรรม
- ส่วน “หางปลา” ( Knowledge Assets-KA) เป็นส่วนของ “คลังความรู้” หรือ “ขุมความรู้” ที่ได้จากการเก็บสะสม “เกร็ดความรู” ที่ได้จากกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ “ตัวปลา” ซึ่งเราอาจเก็บส่วนของ “หางปลา” นี้ด้วยวิธีต่างๆ เช่น ICT ซึ่งเป็นการสกัดความรู้ที่ซ่อนเร้นให้เป็นความรู้ที่เด่นชัด นำไปเผยแพร่ และแลกเปลี่ยนหมุนเวียนใช้พร้อมยกระดับต่อไป
เกลียวความรู้ SECI Model
- สังคม Socialization : การเปลี่ยนแปลง..ความรู้โดยนัย ..กับ.. ความรู้โดยนัย
- สกัดความรู้ Externalization : การเปลี่ยนแปลง...ความรู้โดยนัย..ไปเป็น...ความรู้ที่ปรากฏชัดแจ้ง
- รวมความรู้ Combination : การเปลี่ยนแปลง...ความรู้ที่ปรากฎชัดแจ้ง...กับ...ความรู้ที่ปรากฏชัดแจ้ง
- ฝังความรู้ Internalization : การเปลี่ยนแปลง....ความรู้ที่ปรากฎชัดแจ้ง...ไปเป็น...ความรู้โดยนัย
เส้นทางของกิจกรรม
- การบริหารคน Management of People : ความรู้เป็นขั้นตอน Knowledge as Process
- การบริหารสารสนเทศ Management of Information : ความรู้ที่เป็นวัตถุ Knowledge as an Object
ระดับของกิจกรรม (Level of Activities)
- ระดับส่วนตัว Individual Perspective
- ระดับองก์กร Organization Perspective
มิติในการจัดการความรู้
- KM as Technology : how-to
- KM as Discipline : AI ทฤษฎี
- KM as a Management Philosophy and Practice : ปรัชญา การปฏิบัติ
- KM as a Societal and Enterprise Movement : ทุนทางปัญญา
หลักในการจัดการความรู้
- ให้คนหลากหลายทักษะ หลากหลายวิธีคิดทำงานร่วมกันอย่างสร้างสรรค์
- ร่วมกันพัฒนาวิธีทำงานในรูปแบบใหม่ๆ
- ทดลอง / เรียนรู้
- นำเข้า Know How จากภายนอก
คลังความรู้
- ทั้ง TK และ EK
- ใหม่ สดเสมอ ไม่เก่าเก็บ
- ทุกเวลา ทุกที่ ทุกคน
- เข้าถึงง่าย ใช้ง่าย
พื้นที่ประเทืองปัญญา
- “พื้นที่” สำหรับการเลือกเปลี่ยนเรียนรู้
- อิสระภาพ ความเอื้ออาธร เชื่อถือ ไว้วางใจ
- ไม่อายที่จะถาม ไม่หวงที่จะบอก
- บอกแม้สิ่งที่ไม่แน่ใจ
ข้อควรระวังของการจัดการความรู้
- ดำเนินการแบบไม่มีระบบ ไม่มีโครงสร้าง ไม่มีหลักเกณฑ์
- การตัดสินใจมักกระทำโดยไม่ได้ใช้ความรู้ที่ดีที่สุดที่มีอยู่ในองค์กร
- ความรู้ที่มีอยู่ไม่ได้ถูกใช้ซ้ำ ไม่ได้มีการแลกเปลี่ยน สมาชิกองค์กรต้องสร้างความรู้ใหม่ขึ้นใช้เองโดยไม่ จำเป็น ทำให้มีการทำงานซ้ำกับงานที่คนอื่นภายในองค์กรเคยทำไว้แล้ว
- สมาชิกในองค์กรอยู่ภายใต้สภาพที่สารสนเทศท่วมท้นจนเกิด ความสับสน มากกว่าที่สารสนเทศจะช่วยให้ทำงานได้ดีขึ้น
- การปกปิดความรู้ระหว่างองค์กรเป็นเรื่องปกติ และไม่มีความสนใจในกลุ่มสมาชิกขององค์กรที่จะช่วยกันเพิ่มพูนความรู้
กฎในการจัดการความรู้
- สมัครใจ ไม่ใช่กะเกณฑ์
- “ การรู้ ” เกิดเมื่อต้องการใช้ความรู้
- “ รู้ ” มากกว่าที่เราเขียนได้ หรือ พูดได้
- มีสารสนเทศ/ความรู้เพิ่มเติม
การจัดการความรู้
- ทำเพื่อพัฒนาตนเอง
- ทำเพื่อพัฒนาองก์กร
- ทำเพื่อพัฒนาฐานความรู้
- ทำเพื่อพัฒนาส่วนรวม
- ทำเพื่อให้สามารถปฏิบัติได้
จัดการความรู้ไปทำไม?
การจัดการความรู้
- ใช้ความรู้ และ สร้างความรู้ ณ จุดใช้งาน
- ร่วมกันแลกเปลี่ยน เรียนรู้
- ช่วยยกระดับความรู้ TK และ EK
- เก็บเป็นเอกสาร
กระบวนการจัดการความรู้
- การจัดหาความรู้ (Knowledge Acquisition) : internal, external
- การจัดเก็บค้นคืนความรู้ (Knowledge Storage and Retrieval)
- การใช้ความรู้ (Knowledge Usage/ Utilization)
- การเคลื่อนย้าย/กระจาย/แบ่งปันความรู้ (Knowledge Transfer/ Distribution/ Sharing)
- การสร้างความรู้ใหม่ (New Knowledge Creation)
การจัดการความรู้
- บรรยากาศ : ที่เราอยู่/ทำงาน/องก์กร
- วัฒนธรรม : ที่องก์กรคาดหวัง
- ผลลัพธ์ : พฤติกรรม การกระทำ
เทคโนโลยีสารสนเทศกับการจัดการความรู้
- ระบบการจัดการเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ (Document and Content Management System)
- ระบบสืบค้นข้อมูลข่าวสาร (Search engines)
- ระบบการเรียนการรู้ทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Learning)
- ระบบการประชุมอิเล็กทรอนิกส์ (Electronics Meeting System and VDO Conference)
- การเผยแพร่สื่อผ่านระบบเครือข่าย (e-Broadcasting)
- การระดมความคิดผ่านระบบเครือข่าย (Web board หรือ e-Discussion)
- ซอฟต์แวร์สนับสนุนการทำงานร่วมกันเป็นทีม (Groupware)
- บล็อก (Blog หรือ Web blog)
- ประสบการณ์ผ่านพื้นที่เสมือน (Cyber space)
