ธุรกิจที่เริ่มดำเนินการมาได้ช่วงระยะเวลาหนึ่ง อาจจะประมาณสัก 10 ปีขึ้นไป เมื่อเริ่มที่จะลงตัวแล้ว สิ่งที่ผู้บริหารระดับสูงจะต้องไม่ลืมเลยก็คือ การสร้างทายาท เพื่อให้เข้ามารับหน้าที่ต่อได้ ทายาทในที่นี้ไม่ใช่หมายถึง ลูก หลาน หรือ คนในครอบครัวเท่านั้นนะครับ แต่ยังหมายถึง ตัวตายตัวแทนของแต่ละฝ่ายที่ทำงานร่วมกันมาด้วย เพราะปัญหาในการบริหารธุรกิจขนาดกลางก็คือ พอถึงเวลาที่เริ่มมีพนักงานบางคนเกษียณอายุ หรือเริ่มมีการลาออกไปบ้าง จะมีปัญหาในการหาคนมาแทนไม่ได้เลย เหตุผลก็คือ คนที่มีอยู่ยังทำไม่ได้ สาเหตุก็มาจากการขาดการสร้างตัวตายตัวแทนนั่นเองครับ 

บางองค์กรก็พอที่จะมีคนขยับขึ้นมาได้บ้าง แต่ก็ติดว่า บริหารคนไม่เป็น เพราะเก่งแต่เทคนิคมาโดยตลอด อีกทั้งยังมีปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนนี้กับคนนั้นมากมาย คนที่จะขึ้นมาบริหารงานได้นั้นจะต้องมีทักษะในการจัดการกับความขัดแย้งที่เกิดขึ้นได้อย่างสร้างสรรค์ และไม่ทำตัวเป็นตัวปัญหาซะเอง

ดังนั้นการสร้างคนเพื่อให้เติบโตขึ้นมาทดแทนตำแหน่งได้ จึงเป็นสิ่งสำคัญมากในการต่อยอดการบริหารธุรกิจ ผู้บริหารระดับสูงและผู้จัดการฝ่ายบางคนมามองเห็นความสำคัญเอาตอนที่ตัวเองกำลังจะเกษียณ หรือกำลังมีคนจะลาออก แล้วก็มาเริ่มพัฒนาคน ผมถามว่า จะทันการหรือครับ

ดังนั้นสิ่งที่เราควรจะเตรียมตัวไว้แต่เนิ่นๆ กึคือ การเตรียมคน เพื่อให้เขาสามารถขึ้นมาทำงานทดแทนได้ ภาษาในการบริหารบุคคลเราจะเรียกว่า Successor หรือก็คือ ทายาทที่เราจะส่งมอบงานต่อให้เขาบริหารต่อไป

เพราะถ้าเราไม่มีการสร้างทายาทไว้ล่วงหน้า สิ่งที่จะเกิดขึ้นกับองค์กรก็คือ ขาดช่วงคนบริหาร ผุ้บริหารระดับสูงบางคนจะต้องรับภาระหนักมากในการบริหารควบตำแหน่งต่างๆ มากว่า 1 ตำแหน่ง ซึ่งเป็นผลทำให้ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง พอไม่สามารถหาคนในมาแทนได้ ต้องไปหาคนนอกเข้ามาตลอด พนักงานระดับล่างๆ ลงไป ก็จะรู้สึกหมดกำลังใจในการทำงาน เพราะทำให้ตาย นายก็ไม่เคยเหลียวมาดูเลย

สิ่งที่บริษัทควรจะทำเพื่อหาทายาทก็คือ

  • จัดให้มีการกำหนดตัวตายตัวแทนไว้ โดยไม่ต้องไปบอกเจ้าตัวนะครับ เพียงแต่จัดให้มีระบบการสร้างคน ให้ชัดเจน เพื่อที่จะสามารถมองเห็นได้ว่าใครที่สมควรจะขึ้นมาดำรงตำแหน่ง
  • กำหนดองค์ความรู้ ทักษะ พฤติกรรม ที่จำเป็นต้องมีในการขึ้นมาดำรงตำแหน่งระดับบริหาร เพื่อจะได้เตรียมพัฒนาพนักงานที่อยู่ในข่ายได้รับเลือกนั้น ให้มีทักษะในการทำงานทีเหมาะสม โดยเฉพาะอย่างยิ่งทักษะในการบริหารจัดการคน
  • มอบหมายงานโครงการบางอย่าง เพื่อพิสูจน์ฝีมือในการบริหารจัดการ การจัดการกับความขัดแย้งต่างๆ ที่เกิดขึ้น รวมทั้งพิจารณาผลสำเร็จของงานโครงการนั้น
  • พิจารณาจากผลงานย้อนหลังของพนักงานคนนั้น โดยเพิ่มการพิจารณาด้านการบริหารจัดการคน ภาวะผู้นำที่เขามี มากกว่าที่จะดูเฉพาะเรื่องผลงานอย่างเดียวเท่านั้น

ความผิดพลาดที่หลายๆ องค์กรทำอยู่ก็คือ การเลื่อนตำแหน่งให้กับพนักงานที่มีฝีมือดี มีความสามารถเชิงเทคนิคที่สูงมาก และสามารถทำผลงานด้านเทคนิคได้ดี ขึ้นมาดำรงตำแหน่งหัวหน้า หรือผู้จัดการ พอขึ้นมาทำงานในฐานะผู้จัดการแล้ว ปรากฎว่าผลงานกลับแย่ลง เพราะไม่สามารถดูแล จูงใจ และเป็นที่พึ่งให้พนักงานคนอื่นได้เลย ผลก็คือ ในการเลื่อนตำแหน่งครั้งนี้ เราเสียพนักงานมือดีไปคนหนึ่ง แต่กลับได้หัวหน้ามือแย่ๆ แทน

ถ้าไม่อยากให้องค์กรเกิดปัญหาแบบนี้ สิ่งที่ผุ้บริหารระดับสูงควรจะให้ความสำคัญก็คือ การสร้างตัวตายตัวแทน โดยที่มีแผนในการพัฒนาคนเหล่านี้อย่างชัดเจน เมื่อคนเหล่านี้จะต้องขึ้นมาบริหารงาน ก็ต้องให้ความรู้และทักษะในด้านการบริหารคนแก่เขาด้วย เพราะเขาจะต้องดูแลคนเพิ่มขึ้นอีกมากมาย

ถ้าเขาซื้อใจพนักงานที่เขาดูแลไม่ได้ ผลงานที่ดีก็เกิดขึ้นไม่ได้เลยครับ