ดูก่อนภิกษุ โกกาลิกภิกษุเกิดในปทุมนรก

การสนทนากันเกี่ยวกับนรกระหว่างสังกิจจฤาษีกับพระราชาพรหมทัตแห่งแคว้นกาสีว่า...นรชนผู้ประพฤติธรรม  มีความเป็นอยู่ไม่สม่ำเสมอละโลกนี้ไปแล้ว  ย่อมไปสู่คติใด  อาตมาภาพจะกล่าวคติคือนรกเหล่านั้น 

 ขอพระองค์ทรงสดับคำของอาตมภาพเถิด  นรก 8 ขุมนี้คือ   สัญชีวนรก 1 กาฬสุตตนรก 1 สังฆาฏนรก 1 โรรุวนรก 1 มหาโรรุวนรก 1 มหาอเวจีนรก 1 ตาปนนรก 1 มหาตาปนนรก 1  อันบัณฑิตทั้งหลายกล่าวไว้แล้ว  ก้าวล่วงได้ยากเกลื่อนกล่นไปด้วยเหล่าสัตว์...( สังกิจจชาดก , ขุ.ชา. . 28 / 92 ).

 

พระอรรถกถาจารย์ได้อธิบายนรกเหล่านั้นว่า...บทว่า  ปจฺเจกา  โสฬสุสฺสทา  ความว่า  มหานรกทั้ง 8 ขุมเหล่านี้  แต่ละขุมมีประตูอยู่ 4 ประตู แต่ละประตูมีอุสสทนรกประตูละ  4 มหานรกแห่งหนึ่ง ๆ มีอุสสทนรกแห่งละ 16 ขุม  รวมอุสสทนรกทั้งหมดเป็น  128  กับมหานรกอีก 8 ขุม  จึงเรียกว่านรก  136  ขุมด้วยประการฉะนี้...( มหามกุฏราชวิทยาลัย . 2526 : 183 )

 

ในบางแห่งพระพุทธเจ้าทรงตรัสถึงอายุสัตว์ในนรกดังคำถามของท้าว สหัมบดีพรหม...ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ  โกกาลิกภิกขุ  กระทำกาละแล้ว ( ตาย ) เกิดในปทุมนรก  เพราะยังจิตให้อาฆาตในพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ...

 

...ดูก่อนภิกษุ  ประมาณอายุในปทุมนรกนานนัก  ประมาณอายุในปทุมนรกนั้นยากที่จะกระทำการกำหนดนับได้ว่าประมาณเท่านี้ปี  ประมาณเท่านี้ร้อยปี...ดูก่อนภิกษุเปรียบเหมือนหนึ่งเกวียนบรรทุกเมล็ดงาของชาวโกศลมีอัตรา 20 ขารี ( 246 ทะนาน ) เมื่อล่วงไปแสนปี  บุรุษนำเอาเมล็ดงาหนึ่งออกจากเกวียนนั้น 

 

 ดูก่อนภิกษุ  เมล็ดงาหนึ่งเกวียนของชาวโกศลมีอัตรา 20 ขารีนั้น  พึงถึงความสิ้นไปหมดไปโดยทำนองนี้เร็วกว่า  นั้นยังไม่ถึงหนึ่งอัพพุทะในนรกเลย  ดูก่อนภิกษุ  20 อัพพุทะในนรก  จึงเป็น  1 นิรัพพุทะ , 20  นิรัพพุทะเป็น  1 อัพพุทะ,  20 อัพพุทะเป็น 1 อหหะ ,  20 อหหะเป็น 1 อฏฏะ , 20 อฏฏะเป็น 1 กุมุทะ , 20 กุมุทะ เป็น 1 โสคันธิกะ , 20 โสคันธิกะเป็น  1 อุปปละ , 20 อุปปละเป็น 1 ปุณฑรีกะ , 20 ปุณฑรีกะเป็น 1 ปทุมะ

   ดูก่อนภิกษุ  โกกาลิกภิกษุเกิดในปทุมนรก  เพราะยังจิตให้อาฆาตในพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ...

( โกกาลิกสูตร , องฺ .ทสก. 24/89 ). นั้นแล.

..................................

บรรณานุกรม

มหามกุฏราชวิทยาลัย. ( 2526 ). พระสูตรอรรถกถา แปล ; อรรถกถาสัฏฐินิบาต สังกิจจชาดกที่ 2 . กรุงเทพ ฯ : เฉลิมชากการพิมพ์.