รัตนสูตร ภิกษุณีสงฆ์ หลักสามัคคีธรรม อปริหานิยธรรม ๗ สังคายนาครั้งที่ ๒

เมืองไพศาลี

ประวัติศาสตร์เมืองไพสาลี

ไวสาลี (เวสาลี) คือ เมืองหลวงแคว้นวัชชี สมัยพุทธกาลเป็นศูนย์กลางการเผยแพร่

พระพุทธศาสนาพระพุทธองค์เสด็จมาครั้งแรกพรรษา ๕ คราวเวสาลีประสบภัย ๓ ประการ คือ ทุกภิกขภัย, อหิวาตกภัย และอมนุสสภัย ได้เสด็จผ่านไปมาอีกหลายครั้งเพื่อประกาศพระศาสนา แสดงธรรมโปรดมหาชนพรรษาสุดท้ายพระพุทธองค์มาจำพรรษาที่หมู่บ้านเวฬุวคามใกล้เมืองไพสาลี  และปลงพระชนมายุสังขารที่ปาวาลเจดีย์ไพสาลีสมัยนั่นแข็งแกร่งมาก เพราะกษัตริย์ปกครองแบบสามัคคีธรรมถึง ๗,๗๗๗ พระองค์ มีปราสาทสูงเสียดฟ้า มียอกปราสาท ๗,๗๗๗ ยอด เป็นที่ยำเกรงของเมืองมหาอำนาจอื่นยิ่งนักเมื่อพระบรมศาสดาปรินิพพาน กษัตริย์ลิจฉวีได้เข้าร่วมสักการะพระบรมศพ ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ และได้รับส่วนแบ่งพระบรมสารีริกธาตุ สร้างพระสถูปบรรจุไว้เพื่อสักการะเมื่อพระพุทธองค์ปรินิพพานไปไม่นาน พระเจ้าอชาตศัตรูแห่งราชคฤห์ใช้กลอุบายตีเมืองไพสาลีย่อยยับและตกอยู่ในการปกครองของแคว้นมคธปัจจุบันเหลือเพียงซากโบราณสถาน ที่ตำบลสาร์ท จังหวัดไพลาลี ห่างจากหาซิปูร์ ๔๕ กิโลเมตร

พ.ศ. ๑๐๐ มีการทำสังคายนาครั้งที่ ๒ ที่วาลุการาม

พ.ศ. ๒๓๖ พระเจ้าอโศกมหาราชเสด็จมาสักการะวัดป่ามหาวัน สร้างเจดีย์และปักเสาอโศกไว้หลายแห่ง เช่น วาลุการาม, เวฬุวคาม และปาวาลเจดีย์

พ.ศ. ๙๖๐ หลวงจีนฟาเหียนเดินทางมา บันทึกว่า “ซากเมืองไพสาลีตั้งอยู่บนราชวิศาลภาคฤห์ มีสระโบกขรณีล้อมรอบ ห่างจากเนินราชวิศาลภาคฤห์ไป มีเสาหินปักอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ

พ.ศ. ๑๑๗๐ หลวงจีนถังซัมจั๋ง เดินทางมาสืบศาสนาแล้วบันทึกว่าตัวเมืองไพสาลีมีเนื้อที่ ๑๐-๑๒ ตารางไมล็ ภายในภายนอกเมืองเต็มไปด้วยเจดีย์และปูชนียสถาน พบเสาหินสูงประมาณ ๒๒ ฟุต ตรงนั้นเรียกว่า “โกลหัว” หลักศิลาชาวบ้านเรียก “ตะบองภิมเสน”

พ.ศ.๑๗๖๐ กองทัพอิสลามเติร์กยึดอินเดียทำลายซากโบราณต่างๆ ย่อยยับ เปลี่ยนชื่อเป็น “บาสาร์ห”

พ.ศ. ๒๑๓๖ อังกฤษยึดอินเดียมาจากอิสลามครอบครองบริหารโดยส่งผู้สำเร็จราชการมาดูแล

พ.ศ. ๒๔๐๕ ท่านเซอร์คันนิ่งแฮม ได้ทำการสำรวจเมืองไพสาลี

พ.ศ. ๒๔๔๖-๒๔๔๗ MR.บล็อก เป็นหัวหน้าทำการขุค้นได้พบของโบราณมากมาย เช่น ประตูเมืองโบราณ ล้อรถรบ พระพุทธปฏิมา เป็นต้น เก็บไว้ที่พิพิธภัณฑ์เมืองปัตนะ

สถานที่สำคัญ

          ๑.  กูฏาคารศาลาป่ามหาวัน สถานที่พระพุทธองค์ประทับ ณ ไพสาลีครั้งแรกเพื่อระงับภัยและใช้เป็นสถานที่แวะประทับอีกหลายครั้ง ได้แสดงธรรมแก่บุคคลสำคัญ เช่น     สีหเสนาบดี เจ้าลิจฉวี เจ้าสุนักขัตตะประทานการบวชภิกษุณีครั้งแรก

          ๒.  สารีริกาตุสถูปเจดีย์ เป็นสถานที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ที่ได้รับแบ่งจากกุสินารา และยังสันนิษฐานว่าเป็นที่ปลงพระชนมายุสังขาร

          ๓.  วาลุการาม สถานที่ทำสังคายนาครั้งที่ ๒ ในปี พ.ศ. ๑๐๐ โดยมีพระยสกากัณฑบุตรเป็นประธาน พระเรวตะเป็นผู้ถาม พระสัพพกามีเป็นผู้วิสัชชนา พระเจ้ากาลาโศกราชถวายศาสนูปถัมภ์ ใช้เวลา ๘ เดือน ประชุมพระอรหันต์ ๗๐๐ องค์ ปรารภวัตถุ ๑๐ ประการ

          ๔.  บ่อน้ำมุรธาภิเษก ของกษัตริย์ลิจฉวี

บุคคลสำคัญ

          ๑.  อุคคหคฤหบดี                 ๒.  พระนางปชาบดีโคตรมี

          ๓.  สีหเสนาบดี                    ๔.  มหาลิ + เจ้าลิจฉวี

          ๕.  นางอัมพปาลี

สารธรรมสำคัญ

          ๑.  ครุธรรม ๘ ประการ ได้แก่

                   ก.  แม้ภิกษุณีบวช ๑๐๐ พรรษา ก็ต้องไหว้ภิกษุผู้บวชใหม่ในวันนั้น

                   ข.  ไม่พึงอยู่ในอารามที่ไม่มีภิกษุ

                   ค.  รับธรรม ๒ ประการ คือ การถามอุโบสถ-ฟังคำสั่งสอนของภิกษุสงฆ์

     ทุกกึ่งเดือน

                   ง.  ปวารณาในสงฆ์ ๒ ฝ่าย

                   จ.  ประพฤติมานัตในสงฆ์ ๒ ฝ่าย

                   ฉ.  อุปสมบทในสงฆ์ ๒ ฝ่าย

                   ช.  ไม่พึงบริภาษภิกษุ

                   ซ.  ไม่พึงสั่งสอนภิกษุ

          ๒.  ปฏิสัมภิทา ๔ ได้แก่ อัตถปฏิสัมภิทา, ธัมมปฏิสัมภิทา, นิรุตติปฏิสัมภิทา, ปฏิภาณปฏิสัมภิทา

          ๓.  อภิญญา ๖ ได้แก่ อิทธิวิธญาณ, ทิพพโสตญาณ, เจโตปริยญาณ, ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ, ทิทพจักขุญาณ, อาสวักขยญาณ

          ๔.  วิโมกข์ ๘ ได้แก่ รูปาวจรสมาบัติ ๔, อรูปวจรสมาบัติ ๔

          ๕.  อานิสงส์ทาน ๕ ได้แก่ ปิยมาโน, วิสารโท, กิตฺติสทฺโท, อสมฺมุฬฺโห, สุคตึ ยนฺติ

          ๖.  อิทธิบาท ๔ ได้แก่ ฉันทะ, วิริยะ, จิตตะ, วิมังสา

          ๗.  เหตุแห่งแผ่นดินไหว ๘ ได้แก่ ลมกำเริบ, ผู้มีฤทธิ์บันดาล, จุติกาลโพธิสัตว์, อุบัติมหาบุรุษ, ตถาคตสำเร็จอนุตตาโพธิญาณ, ศาสดาจารย์แสดงธัมมจักกัปปวัตนสูตร, พระสัมพุทธฯ ปลงอายุสังขาร และปรินิพพานของพระพุทธองค์

          ๘.  วัชชีธรรม ๗ ประการ ได้แก่ หมั่นประชุมเนืองนิตย์, พร้อมเพรียงกันประชุมและเลิกประชุม, ควรเชื่อบัญญัติเก่าและไม่ควรบัญญัติใหม่, เคารพยำเกรงผู้ใหญ่, ประพฤติธรรมในสตรีไม่ข่มเหงรังแก, เคารพปูชนียสถานและให้การคุ้มครองพระอรหันต์และสมณพราหมณ์

          ๙.  สาเหตุแห่งการทำน้ำพระพุทธมนต์

          ๑๐.วัตถุ ๑๐ ประการ สาเหตุการทำสังคายนาครั้งที่ ๓

          ๑๑.ปาราชิกสิกขาบทที่ ๑ ๓ และ ๔

พระสูตรสำคัญ

๑.  รัตนสูตร เพื่อปราบอมนุสสภัย, ทุพภิกขภัย และอหิวาตกภัย

          ๒.  มหาลิสูตร  โปรดเจ้ามหาลิที่ศาลาเรือนยอดวัดป่ามหาวัน

          ๓.  จูฬโคปาลสูตร เปรียบเทียบคนเลี้ยงโค แสดงที่ฝั่งคงคา ใกล้นครอุกกะเวลา แคว้นวัชชี

          ๔.  อัฎธกนาครสูตร พระอานนท์แสดงแก่ทสมคหบดี ที่เวฬุวคาม (สถานที่จำพรรษาสุดท้าย)

 

 

สอนผู้อื่นอย่างไร พึงทำตนอย่างนั้น
Practise what you preach.
พุทธพจน์ / Sayings of the Buddha