.....นี่คือกระบวนการเปลี่ยนวัฒนธรรม ของคนทำงาน และขององค์กร ให้เกิดจารีตของ Learning Organization ประเมินจากสาระในการประชุม ศิริราชได้เคลื่อนเข้าสู่การเป็น LO อย่างชัดเจน และอย่างน่าชื่นใจ

          วันที่ ๑๐ มิ.ย. ๕๔ ผมไปร่วมการประชุมคณะกรรมการอำนวยการโครงการ R2R ของศิริราช   ศ. นพ. ประเวศ วะสี ไม่ได้เข้าประชุมคณะกรรมการนโยบายโครงการพัฒนางานประจำสู่งานวิจัย ของศิริราช หลายปี  มาประชุมวันนี้ ท่านบอกว่าเมื่อคืนอ่านเอกสารในแฟ้มแล้วมีความสุขว่าโครงการมี ความก้าวหน้าไปมาก มีมิติด้านการวิจัยชัดเจนขึ้น   เห็นว่าการดำเนินงานของศิริราชจะมีผลชี้นำหน่วย งานอื่นๆ ในประเทศ
 
          มีการนำ Lean เข้ามาสวมหรือเชื่อม   โดยมอง R2R เป็นข้อต่อยกระดับ CQI   เกิดการเพิ่ม หรือขยาย value stream   เกิดการสร้างคุณค่าที่หลากหลายจาก R2R   โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การพัฒนาคนหน้างาน ให้กลายเป็น Knowledge Worker
 
          ผมชี้ให้เห็นว่า นี่คือกระบวนการเปลี่ยนวัฒนธรรม ของคนทำงาน และขององค์กร   ให้เกิดจารีตของ Learning Organization   ประเมินจากสาระในการประชุม ศิริราชได้เคลื่อนเข้าสู่การเป็น LO อย่างชัดเจน  และอย่างน่าชื่นใจ
 
          เบื้องหลังความสำเร็จของ R2R มีหลายอย่าง   อย่างหนึ่งคือ ระบบและวิธีการจัดการ   ผมนั่งฟังการนำเสนอโดยผู้จัดการสำนักงาน R2R ของศิริราช คือ อ. นพ. อัครินทร์ นิมมานนิตย์   แล้วสรุปกับตัวเองว่า วิธีการที่ทีมจัดการทำคือ coaching   ทีมงานจัดการ R2R เป็นผู้ชำนาญเทคนิค coaching อย่างหาตัวจับยาก   เป็น coaching เชิงรุก ที่มีทีมงาน มีระบบการจัดการ
 
          เมื่อเลิกการประชุมแล้ว ตอนตักอาหารเที่ยง ผมพูดกับผู้แทนหัวหน้าฝ่ายการพยาบาลว่า พยาบาลเป็นกลุ่มคนที่ได้รับประโยชน์จากกิจการ R2R มากที่สุด   เธอเห็นด้วย และขยายความว่า ที่เป็นเช่นนั้นเพราะ อ. หมออัครินทร์ เป็นคนที่พยาบาล กล้าเข้าหา ไม่น่ากลัวหรือเกรง
 
          หมอสมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์ บอกว่า เรื่องนี้สอนเราเรื่อง การกำหนด business model ที่ถูกต้อง   การจัดการ R2R ไม่ใช่ทำ research capacity building  ไม่ใช่ทำ research promotion   แต่เป็นการทำงานพัฒนาคน หาวิธีให้คนดึงศักยภาพของตนออกมาพัฒนางานของตน   หรือเป็นการใช้งานเป็นเครื่องมือพัฒนาคน
 
          อีกอย่างหนึ่งคือการประยุกต์ใช้ KM อย่างชาญฉลาด เครื่องมือชิ้นที่มีพลังที่สุดคือ SSS (Success Story Sharing)
 
          เคล็ดลับของความสำเร็จอีกอย่างหนึ่ง คือการที่ R2R บูรณาการกับกิจกรรมเพื่อการพัฒนาที่หลากหลายมากของศิริราช
 
          อ. หมอประเวศอธิบายปัจจัยของความสำเร็จ   ว่าตามปกติแพทย์เก่ง one to one care   เมื่อกว่า ๓๐ ปีมาแล้ว RF ก่อตั้ง INCLEN มีเป้าหมายฝึกการวิจัยให้แก่ Clinician  ศิริราชลงทุนส่งคนไปฝึกมากมาย แต่ยังไม่เกิดการเปลี่ยนวัฒนธรรมการทำงาน เพราะแพทย์มีงานยุ่งมาก   แต่เมื่อมีทีมที่จัดการเต็มเวลาที่ R2R จึงช่วยประสานให้ Clinician เก่งๆ ได้มีส่วนเข้ามาหนุนการพัฒนางานผ่านกิจกรรมวิจัย   ศ. นพ. ประเวศ เชื่อว่าจุดสำคัญอยู่ที่การจัดการเต็มเวลา   โดยผมขอเพิ่มเติมว่าต้องเป็นการจัดการที่ถูกต้องด้วย
 
          อ.หมอประเวศ เล่าเรื่อง รพ. บำราศนราดูร มี นพ. ราม จาก วพม. ไปเปนโค้ช เกิดการวิจัยที่น่าชื่นชมมาก มีการนำเสนอ  ท่านได้ได้ไปฟัง ๒ ปี
 
          ท่านคณบดี ศ. (คลินิก) นพ. ธีรวัฒน์ กุลทนันท์ เล่าว่า ศิริราชได้รับ Readers' Digest Trusted Brand Award เป็นปีที่ ๕  โดย ๔ ปีแรกได้ Gold Award ปีนี้ได้ Platinum Award 
 
          Lean R2R เกิดและเติบโตที่ศิริราช  มีชื่อเสียงไปทั่วโลก  ผู้นำที่รู้เรื่องนี้ลึกซึ้งและเชื่อมโยงมากคือ รศ. นพ. เชิดชัย   มีการฝึกอบรมให้คนของศิริราชรู้จัก เข้าใจ และรู้วิธีใช้ lean   มี Lean Clinic ทำงานใกล้ชิดกับ R2R   ผมชื่นใจที่วิธีขยาย Lean ก็ใช้ KM เช่นเดียวกันกับ R2R คือใช้ SSS (Success Story Sharing)   และมีการจัด Siriraj Lean Day ซึ่งก็คือตลาดนัดความรู้เรื่อง Lean นั่นเอง   มีการนำเอา 51 project ของ Lean มา ลปรร. กัน   และมีการรวบรวมข้อมูลให้เห็นว่า โครงการ ๕๑ โครงการนี้ก่อคุณค่าต่อศิริราชโดยเฉพาะต่อผู้ใช้บริการอย่างน่าชื่นใจ
 
          Lean Team ของพยาบาลหน่วย Trauma เปลี่ยนวิธีทำงานของพยาบาล  เปลี่ยนขั้นตอนการทำงาน  เพื่อลด error  ลด waste time  โดยจัดทีมทำงานใหม่ ใช้ Cell concept   คือแบ่งพยาบาลเป็น ๓ ทีม จัดวิธีทำงานใหม่   เกิด KM ระหว่างทีม  มี Visual management, 5ส   เกิดการกระจายอำนาจความรับผิดชอบ   บอกลาขั้นตอนทำงานที่ล้าสมัยหรือไม่จำเป็น   เกิดความภูมิใจมั่นใจตนเองของพยาบาล   พยาบาลกลายเป็นญาติคนไข้ในการสื่อสารกับหมอ   พยาบาลมีความสุขในการทำงาน  เพราะได้เป็นผู้วางรูปแบบการทำงานของตนเอง       
         
          เครื่องมือ Six Sigma นั้น จริงๆ แล้วคือ R2R   ทำโดยการเก็บสถิติเอามาปรับปรุงการทำงานลดความผิดพลาด   โดยใช้แนวคิด Sigma level   หัวใจของ Six Sigma คือต้องเอาผลของการประมวลผลสถิติมา improve งาน
 
          ศ. นพ. ประเวศ ให้ความเห็นว่า R2R คือปฏิบัติ  Lean คือปฏิเวธ   การทำ Lean เกิดการเรียนรู้จากปฏิบัติและปฏิเวธ   ควรเน้นการทำงานอย่าง cost effective 
 
          ศ. นพ. ประเวศ แนะว่า Health Service Research มี การพัฒนา Concept & method โดย WHO มาก แต่มีคอขวดที่ Member countries ไม่ได้เอา Concept & method นั้นไปทดลองใช้ เพื่อสร้างความรู้เกี่ยวกับ HSR ให้มีความชัดเจน และใช้การได้ดียิ่งขึ้น
 
          ท่านแนะนำว่า กระบวนการคุณภาพ สู่การวิจัยบริการ จะไปสู่ H System Research   ศิริราชควรตั้ง H System R Institute สร้างความรู้เชิงระบบ ของระบบสุขภาพ
 
          ท่านแนะนำว่า 21st Century HRH Ed ตามแนวทางที่กำลังเอาเข้าที่ประชุมคณะกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลฯ ในเย็นวันนี้   มีแนวทาง Systems - oriented   ขยายจาก Science - oriented ของศตวรรษที่ ๒๐
 

 

          ท่านแนะนำว่า ศิริราชเป็นสถาบันการเมือง คือมีอิทธิพลต่อความเชื่อความคิดของผู้คน   จึงควรใช้จุดเด่นนี้ทำงานสร้างคุณประโยชน์ด้านสุขภาพในส่วนที่ไม่ใช่เป็น one to one care ให้แก่บ้านเมือง   คือทำงานพัฒนาระบบสุขภาพ   โดยการตั้งสถาบันวิจัยระบบสุขภาพ ทำงานร่วมกับภาคีหลายฝ่าย
 
          นพ. สมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์ แนะให้ไปส่งเสริม การขยาย R2R สู่นานาชาติ  อย่างหนึ่งคือเขียน paper ตีพิมพ์เผยแพร่หลักการและแนวทางดำเนินการ   ระบบใหญ่ คณบดีเซ็น MOU กับ กสธ.  จะนำไปสู่การสร้าง learning ในองค์กร
 
          นพ. อนุวัฒน์ สนใจ spill over effect ไปยังส่วนอื่นของประเทศ   สร้างแรงบันดาลใจในการใช้เครื่องมือพัฒนา   การบริหารขององค์กร   การเผยแพร่ผลงานและวิิธีการดำเนินการ R2R เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงแก่บ้านเมือง   การเผยแพร่ Protocol
 
          ศ. นพ. ประเวศ แนะให้ศิริราช (และรามาฯ) ไปช่วยสร้างความเข้มแข็งแก่ รพ. ชุมชนในนครปฐม   รพช.  จะเป็นที่ฝึกอบรมที่ดีหากเขาเก่งทุกด้าน จะเป็น entry point ให้ ม. มหิดลเข้าสู่ชุมชน   ท่านคณบดีระบุว่าจะเริ่มที่ รพ. ร่วมสอน
 
          ผศ. นพ. กุลธร นำเสนอผลการประเมินความพึงพอใจของผู้ใช้บริการของหน่วย R2R พบว่า ไม่ทันใจ หรือความไวตกลง    ที่ประชุมแนะให้ทำ Lean analysis ขั้นตอนของการจัดการงานวิจัยตลอดสาย ไปจนได้รับการอนุมัติโครงการ
 
          ศ. พญ. ดวงมณี เลาหประสิทธิพร รองคณบดีฝ่ายพัฒนาคุณภาพ แจ้งว่า กำลังมีการวัด LO
 
          ที่ประชุมแนะนำว่า การประเมิน impact ของ R2R ควรกำหนด indicator ทั้งที่เป็น quantitative และ qualitative
 
          การดำเนินการตาม MOU ศิริราชร่วมกับ กสธ. สปสช. และ สวรส.  มีการจัด Annual National R2R Forum   เกิดเครือข่าย R2R ในภาคต่างๆ ของประเทศ   และเครือข่ายเข้ามามีบทบาทในการจัด Forum มากขึ้น
 
          อนาคต  ที่ประชุมแนะให้เสนอแผนยุทธศาสตร์ ๕ ปี ต่อทีมบริหารศิริราช   แนะให้จัด R2R Network ของ รพ. ร่วมสอน   และควรเพิ่มทีมงาน เนื่องจากปริมาณงานเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน
 
          ในฐานะผู้มาร่วมกันขับเคลื่อนกระบวนการและขบวนการ R2R ตั้งแต่ต้น   ผมมีความสุขมาก ที่ได้เห็นความก้าวหน้าจากการทำงานสร้างสรรค์นี้

 

 

วิจารณ์ พานิช
๑๓ มิ.ย. ๕๔