ชีวิตที่พอเพียง : ๑๒๗๐. นักเรียน WHA 64 Day 1

ปีนี้ รมต. และคณะไม่มา เพราะมีการยุบสภาและต้องเตรียมหาเสียงเลือกตั้ง เป็นการไม่มาแบบกระทันหัน ไม่ได้เตรียมแจ้งฝ่ายเจ้าหน้าที่ที่เตรียมการณ์ไว้แล้ว ได้ข่าวว่าต้องจัดการเรื่องห้องพัก เรื่องรถเช่า และอีกหลายอย่าง เช้าวันที่ ๑๖ พ.ค. ๕๔ ซึ่งเป็นวันแรกของการประชุม เราจึงได้อาศัยรถตู้ที่เช่าไว้ในการเดินทางไปที่ Palais des Nations ตั้งแต่ ๗.๔๐ น. เพื่อไปหาที่ประชุม Briefing

อาศัยความเก๋าของทีมไทย และเนื่องจากเราไปตั้งแต่เช้า เราไปยึดโต๊ะตรงหน้า เคาน์เตอร์ประชาสัมพันธ์ ๒ โต๊ะ จัดประชุม Briefing ของ ๔ กลุ่มที่ยุบรวมเป็น ๒ กลุ่ม ผมอยู่กลุ่ม อ. บุ๋ม ที่หมอสุวิทย์มอบให้เป็นครูใหญ่ ผมได้เรียนรู้ว่า ทุกเช้าผู้มาประชุม WHA จะต้องเข้า website ของการประชุม คือ www.who.int/gb/ เข้าไปเอาเอกสาร Journal เพื่อหาข่าวคราวของการประชุม จะได้รู้ว่ามีการย้ายวาระ หรือย้ายห้องประชุมบ้างหรือไม่ หรือจะมาเอาเอกสารนี้ตรงที่เขาแจกก็ได้ อ. บุ๋มใช้เอกสาร Journal เป็นแนวทาง Briefing ในเช้านี้ มีการเตือนกันว่าต้องมีคนไปจองที่นั่งด้วย เพราะคนเยอะ ดู Journal 1 ของวันนี้ได้ที่นี่

เราได้เรียนรู้ว่าที่ประชุมอยู่ ๒ ตึก Plenary อยู่ที่ตึกหนึ่ง ส่วนการประชุม Committee A และ Committee B อยู่อีกตึกหนึ่ง ที่มีทางเดินเชื่อมต่อกัน

การประชุมประกอบด้วย การประชุม Plenary หรือการประชุมใหญ่ ใช้ห้อง Assembly Hall กับการประชุม Committee A ซึ่งอยู่ห่างกันพอควร แต่ละวันจึงต้องใช้กำลังขามากที่เดียว เป็นการออกกำลังโดยไม่รู้ตัว

คนมาร่วมประชุมคงจะ ๒ – ๓ พันคน ที่นั้งใน Assembly Hall เพียงพอสำหรับตัวแทนประเทศเท่านั้น โดยมีป้ายบอกชื่อประเทศไว้ ซึ่งของไทยมี ๓ คน คือ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข รองปลัดศิริวัฒน์ และ นพ. สุวิทย์ และมีอธิบดี ๓ ท่านนั่งข้างหลัง พวกเราที่เป็นผู้เข้าร่วมประชุม ต้องไปหาที่เอาเองที่ชั้นลอย

การประชุมเปิดช่วงเช้า ๙.๓๐ น. เป็น Plenary 1 ต่อด้วย Plenary 2 เป็นพิธีกรรม เลือกประธาน ซึ่งเป็นไซปรัส และมีการกล่าวสุนทรพจน์ โดย UN, ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สนับสนุนแนวทางที่ WHO ร่างไว้ หรือแสดงความยินดีต่อประธาน หรือย้ำประเด็นสำคัญที่ประเทศตนจะดำเนินการหรือดำเนินการไปแล้ว

ตั้งแต่ Plenary 2 ประธานเป็นผู้ดำเนินการ เริ่มด้วยสุนทรพจน์จากประธาน ซึ่งกล่าวถึงประเทศของตนยาวหน่อย และชักชวนให้ดำเนินการกับข้อท้าทายด้านสุขภาพสำคัญๆ ให้ได้ผลกว่านี้ ตามด้วยรายงานจาก EB (Executive Board) ซึ่งมีเอกสาร ดูได้ที่นี่ เขาเพียงสรุปประเด็นสำคัญในที่ประชุม

พอใกล้เที่ยง อ. วิมก็มาตามไปประชุมตอนเที่ยงของ World Health Professional Alliance ที่เป็น side meeting จัดที่โรงแรม Intercontinental ที่เราได้รับมอบหมาย ๓ คน รวมทั้ง อ. ดร. กฤษดา แสวงดี จากสถาบันพระบรมราชชนนี โดยวันนี้เรามีรถตู้ใช้ ไม่ต้องเดินระยะทางประมาณ ๑ ก.ม.

มีคนไปร่วมประมาณ ๑๐๐ คน เขาเชิญเวลา ๑๒.๐๐ – ๑๔.๐๐ น. แต่กว่าจะเริ่มก็ประมาณ ๑๒.๓๐ น. มีการพูดแนะนำองค์กร และกล่าวคำรณรงค์ต่อต้านการระบาดของ NCD โดยเน้นที่ การเข้าถึงบริการสุขภาพ เปลี่ยนลีลาชีวิต ที่อยู่อาศัย และลดความไม่เท่าเทียมกันทางเพศ อ่าน press release ของเขาได้ที่นี่ จะเห็นว่างานเลี้ยงอย่างดีนี้สนับสนุนโดย IFMPA (International Federation of Pharmaceutical Manufacturers & Associations ) เป็นการส่งเสียงให้เป็นที่รู้จักกันว่า WHFA และ ภาคีอื่นๆ รวมทั้ง IFMPA ห่วงใยสุขภาพคุณนะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการต่อสู้กับ NCD

จากการประชุม ผมได้หนังสือดีมาเล่มหนึ่ง ชื่อ Caring Physician of the World ซึ่งในหน้า ๓๒ มีเรื่องราวของ นพ. สมสิทธิ์ ตันศุภสวัสดิกุล แห่ง รพ. บำราศนราดูร เป็นหมอไทยที่ได้รับยกย่อง เป็นหนังสือที่หนักสัก ๒ ก.ก. ผมตั้งใจขนมาให้ห้องสมุด

Plenary 3 ในช่วงบ่าย เริ่ม ๑๔.๓๐ น. พวกทีมไทยเริ่มเคร่งเครียดกับการเตรียม intervention เราจึงไปถึงที่ประชุมจวนเจียนเวลาและที่นั่งถูกจับจองไปแล้ว ต้องไปหาที่แทรกเอา ดูท่าทางคนเตรียมมาฟัง DG Magaret Chan กันอย่างกระตือรือร้น และตามกำหนดจะพูดประมาณ ๒๐ นาที แต่พูดจริงกว่าครึ่งชั่วโมง ท่าเริ่มด้วยการกล่าวชมเจ้าหน้าที่ของ WHO ซึ่งเราเห็นทันทีว่า นี่คือ Political Speech ที่มีเนื้อหาสาระทางวิชาการที่ดีด้วย ผมฟังไปคิดไป ว่ามีอะไรที่ตกหรือผิดไปสักอย่างที่สำคัญมาก แบบเส้นผมบังภูเขา

“เส้นผม” นั้นเฉลยโดย นพ. สุวิทย์ ในการประชุม Committee A เรื่อง Health Systems Strengthening ช่วงเย็น ว่า “เส้นผม” ที่บังภูเขามิดนั้น คือกระบวนทัศน์ด้านสุขภาพที่เน้น Bio-Medical Health ไม่มีมุมมองด้าน Bio-Social Health มองเรื่องสุขภาพเป็นเรื่องโรคภัยไข้เจ็บ และการให้บริการ ไม่ได้มองที่ “สุขภาวะ” ที่เป็นองค์รวม ทั้งๆ ที่ WHO เองได้นิยามเรื่อง health ไว้ว่ามี ๓ มิติ คือ physical, mental และ social (spiritual) มองเป็น holistic แต่พอปฏิบัติจริง WHO ก็ถูกกระบวนทัศน์ Bio-Medical (ที่เอื้อต่อระบบทุนนิยม) ครอบงำ

รายงานการประชุมวันนี้อ่านได้จาก Journal ของการประชุม ฉบับที่ ๒ วันที่ ๑๗ พ.ค. ๕๔ ที่นี่ โดยดูที่หน้า ๙ – ๑๒

วิจารณ์ พานิช
๑๗ พ.ค. ๕๔