สื่อการเรียนรู้

คุณสมบัติเกี่ยวกับการสอนของคณาจารย์               บทบาทด้านการสอนของคณาจารย์ตามหลักจิตวิทยาการเรียนการสอน                                                                                               จิตวิทยาสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเรียนการสอนได้แก่

1.  ชัดเจนในวัตถุประสงค์ของหลักสูตร   2.  กระจ่างในเนื้อหาวิชาที่จะสอนหรือจะส่งเสริมให้นักศึกษาเกิดการเรียนรู้    3.  มีแผนการสอน     และเตรียมสื่อได้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์และสาระที่จะสอน 4.   มีทักษะในการพูดเพื่อดำเนินการสอนและกิจกรรมได้อย่างน่าสนใจ สรุปสาระที่สอนและประเมินผลการเรียนการสอนเพื่อปรับปรุงการสอนได้ 1.   เตรียมการสอน     (เพื่อการสร้างเจตคติที่ดีสำหรับนักศึกษาที่มีต่ออาจารย์)  โดย     1.1 ค้นคว้าหาความรู้จากแหล่งความรู้ต่างๆ     1.2 กำหนดแผนการสอน   กิจกรรม และสื่อการสอน     1.3 กำหนดวิธีหรือแนวในการประเมินผล    2. ดำเนินกิจกรรมการเรียนการสอน   (เพื่อการกระตุ้นให้นักศึกษาสนใจบทเรียนและจูงใจให้        นักศึกษาติดตามบทเรียนโดยตลอด)  โดย   2.1 นำเข้าสู่บทเรียนด้วยวิธีการต่างๆ เช่น           -  ถามคำถามนำเข้าสู่เรื่อง           -  ตั้งกรณีปัญหาให้แก้ไขเพื่อนำเข้าสู่เรื่อง           -  ใช้สื่อเร้าให้เกิดความสนใจในบทเรียน           -  ให้ทำกิจกรรมหรือสร้างสถานการณ์จำลองที่ นักศึกษามีส่วนเป็นสื่อบุคคลนำไปสู่บทเรียน ฯลฯ       2.2             เสนอสาระที่ต้องบรรยายด้วยการพูดที่น่าสนใจดังนี้ -  พูดให้ชัด (เพื่อการรับรู้ที่ชัดเจนตรงกัน)      -  พูดให้เชื่อ (เพื่อให้ได้รับการยอมรับ) -  พูดให้ชอบ (เพื่อสร้างเจตคติที่ดีต่อวิชาและอาจารย์)  -  พูดให้ชื่นชม(เพื่อให้เกิดการเรียนรู้อย่างพึงพอใจ) พูดให้ชัด    ด้วย  น้ำเสียง   ลีลา   จังหวะ   อักขระวิธี   การใช้ภาษา   และการลำดับความคิด พูดให้เชื่อ   ด้วยการยกตัวอย่างประกอบ  สาธิตให้เห็นชัดเจน  มีภาพประกอบที่เหมาะสม  มีกรณีให้ศึกษาตามควร  ถามให้คิด       และบรรยายให้ได้ภาพนึก พูดให้ชอบ   ด้วยการแสดงความเป็นกันเอง   เร้าให้มีส่วนร่วม    รับฟังเมื่อนักศึกษาแสดงความคิดเห็น  ให้แรงเสริม  ให้เกียรติ   และสอดแทรกอารมณ์ขัน พูดให้ชื่นชม  ด้วยการสรุปให้ชัดเจน   และจบภายในเวลาที่กำหนด 3. สรุปสาระและประเมินผลการเรียนการสอน (เพื่อการให้ข้อมูลย้อนกลับ[feed back]  ทั้งแก่นักศึกษาและอาจารย์เอง)  โดยสรุปสาระ… -  ด้วยคำถามให้นักศึกษาตอบ -  ด้วยประเด็นที่อาจารย์สรุปเอง -  ด้วยประเด็นที่นักศึกษาช่วยกันสรุป ประเมินผล….       แบ่งเป็น การประเมินผลแต่ละบทเรียน (ด้วยการถามคำถาม และ/หรือให้ทำแบบฝึกหัด และหรือการสังเกตพฤติกรรมของนักศึกษา และหรือด้วยกิจกรรมหรือการปฏิบัติของนักศึกษา) และการประเมินผลรวม  ( ด้วยการสอบกลางภาคและปลายภาค) เป้าหมายสำคัญของการประเมินผลมี 2 ประการคือ         ก. เพื่อประเมินความเข้าใจในบทเรียนและประเมินผลการเรียนของนักศึกษา          ข. เพื่อประเมินและปรับปรุงการเตรียมการสอนและการดำเนินการสอนของอาจารย์ 1.              การสนองความต้องการพื้นฐานของนักศึกษา     ความต้องการพื้นฐานของนักศึกษา  คือความต้องการสำคัญ 5 ประการ ตามแนวคิดของ มาสโลว์  ได้แก่  ความต้องการทางกาย  ความต้องการความปลอดภัย ความต้องการความรัก  ความต้องการการยอมรับ  และความต้องการความสำเร็จในชีวิต การตอบสนองความต้องการพื้นฐานของนักศึกษาทำได้ดังนี้     1.1  เข้าสอนและเลิกสอนให้ตรงเวลาตามตารางที่กำหนด    มิฉะนั้นจะทำให้นักศึกษาไปเรียนวิชาอื่นไม่ทัน  หรือหิวมากเกินไปถ้าเลิกเลยเวลาเที่ยงไปมาก   หรือรู้สึกเมื่อยล้าจนเกิดความเบื่อหน่ายที่ต้องให้ความสนใจในสิ่งเดียวมากเกินไป 1.2 ให้ความสนใจแก่นักศึกษาทุกคนโดยทั่วถึง    ด้วยการรับฟังความคิดเห็นของนักศึกษาทุกคนแม้บางคนจะขัดแย้งกับความคิดเห็นของอาจารย์ก็ตาม   และแสดงการยอมรับด้วยการให้ความสำคัญแก่นักศึกษาทุกคนในฐานะที่ต่างก็เป็นสมาชิกของกลุ่มอย่างทัดเทียมกัน   1.3 ให้กำลังใจหรือแรงเสริมแก่นักศึกษาที่มีความคิดเห็นอยู่ในประเด็น  เพื่อเพิ่มความเชื่อมั่นให้แก่นักศึกษา  และให้โอกาสอย่างเสมอภาคเพื่อให้นักศึกษาทุกคนมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นหรือปฏิบัติกิจกรรมอย่างทั่วถึง 2.   การให้แรงเสริมที่เหมาะสมแก่นักศึกษา  แรงเสริมที่เหมาะสม   คือการแสดงการยอมรับฟังความคิดเห็น   การกล่าวชม    การแสดงความใส่ใจต่อความเห็นหรือความคิดของนักศึกษา  การยกย่องชมเชย  การให้รางวัลเป็นคะแนนหรือสิ่งของ  ซึ่งต้องกระทำตามควรแก่กรณี ไม่ใช่ซ้ำซาก มากเกินไป  หรือเฉพาะเจาะจงเพียงบางคนเท่านั้น 3.   การสร้างให้นักศึกษามีเจตคติที่ดีต่ออาจารย์   เจตคติเป็นความรู้สึกที่บุคคลมีต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง และความรู้สึกนี้มีผลต่อความคิดและการกระทำของบุคคล   เจตคติเป็นความรู้สึกสะสมที่เกิดจากประสบการณ์ที่บุคคลได้รับถ้าเป็นความรู้สึกในทางบวกหรือความรู้สึกที่ดีก็จะเกิดเป็นเจตคติที่ดี ถ้าเป็นความรู้นึกในทางลบหรือความรู้สึกที่ไม่ดีก็จะเกิดเป็นเจตคติที่ไม่ดี ความรู้สึกสะสมที่กลายเป็นเจตคตินี้ถ้าเกิดขึ้นแล้วจะมีความคงทนถาวรเปลี่ยนแปลงได้ยาก  และมักมีอิทธิพลต่อท่าที ความคิด และการกระทำของบุคคล  เช่น ถ้ามีเจตคติที่ดีต่ออาจารย์ ก็จะเกิดความเชื่อมั่นศรัทธา   และอยากเรียนด้วย   อาจารย์สามารถสร้างเจตคติที่ดีให้เกิดแก่นักศึกษาได้ด้วยการเตรียมการสอนที่ดี   และถ้ามีเทคนิควิธีสอนที่สามารถทำให้      นักศึกษาสามารถติดตามการเรียนการสอนได้ตลอดอย่างสนใจ  และกระจ่างในสาระที่เรียน   ก็จะยิ่งช่วยให้นักศึกษามีเจตคติที่ดีต่ออาจารย์มากขึ้น     4.   การจูงใจให้นักศึกษาสนใจและติดตามบทเรียน  ทำได้โดย  4.1 นำเข้าสู่บทเรียนด้วยวิธีการต่างๆกัน  4.2 เสนอสาระที่ต้องบรรยายด้วยการพูดและกิจกรรมที่น่าสนใจ 5.   ให้ข้อมูลย้อนกลับ  ทำได้โดย  5.1 บอกผลการสรุปสาระที่นักศึกษาเป็นผู้สรุป 5.2       บอกผลการทำแบบประเมินผลตนเองก่อนเรียนและหลัง   เรียนพร้อมแนวทางในการคิดตอบข้อคำถามให้ถูกต้อง   ที่มาของข้อมูล   รศ.ดร.ประดินันท์  อุปรมัย  (ศึกษาศาสตร์  มสธ. )