เมื่อครั้งที่ได้ทำงานวิจัยเรื่องของการเชื่อมโยงเครือข่ายผ้าทอของจังหวัดอุตรดิตถ์และเครือข่ายผ้าทอของภาคเหนือตอนล่าง
ผมได้ทราบเรื่องความเชื่อของชาวลับแลเกี่ยวกับ
"หมายซิ่น"
คุณจงจรูญ (คุณโจ) ได้เล่าให้ผมฟังว่า
เมื่อก่อนที่ "ตีนซิ่น" ของผู้หญิงชาวลับแลสมัยก่อนจะมี "หมายซิ่น" ไว้ทุกผืน มีไว้เพื่อป้องกัน "คุณไสย" หรือ "มนต์ดำ" ต่าง ๆ ที่ผู้ชายมาจีบนั้นจะทำใส่ ครับ
แม้บรรดาคนทั่วไปในถิ่นบ้านสถานอื่น มีความเข้าใจว่าเมืองลับแลเป็นเมืองลี้ลับที่เต็มไปด้วยภัยร้ายนานาชนิดบ้าง เมืองกินคนบ้าง เมืองแม่หม้ายบ้าง หรือเมืองใต้พิภพ สุดแต่ความพึงพอใจของใครต่อใครที่จะว่ากันไป
แต่ทว่าความจริงแล้วเมืองลับแลใหญ่พอเป็นระดับเทศบาลเมืองได้ ถ้าหากต้อนผู้คนมาทั้งอำเภอ แต่ทว่าเป็นความจริงอีกนั่นแหละที่ลับแลมีฐานการปกครองเป็นอำเภอหนึ่งใน 9 อำเภอของจังหวัดอุตรดิตถ์
มีพุทธศาสนิกชนที่มีใจรักในการบำเพ็ญบุญสุนทร์ทาน ชาวเมืองรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีแบบอย่างไทยแท้อย่างภาคภูมิใจยิ่ง ไม่รักการใช้สีสันแต่งแต้มให้ผิดแปลกธรรมชาติจนเกินไป
ดำรงชีวิตความเป็นอยู่อย่างง่าย อุทิศความรักในมิตรกับความเป็นมิตรต่อคนอื่นอย่างดียิ่ง และที่สำคัญอันเป็นสิ่งที่ชาวลับแลรักที่จะประพฤติตลอดไป คือ
ภราดรภาพและเสรีภาพ
จากนั้นผมเองก็ได้ทราบ อ.อุทัย อีกครับว่า
แถวอีสานก็มีความเชื่อที่คล้ายคลึงกับชาวลับแลเช่นกัน
อ.อุทัยเล่าให้ฟังว่า ชาวอีสาน เวลาออกรบจะนำ "ตีนซิ่น" ของแม่ติดตัวไปด้วยทุกครั้ง
เพราะจะทำให้แคล้วคลาดจากภยันตรายทั้งปวง
แต่ที่แตกต่างกันก็คือ ทางภาคอีสาน "ตีนซิ่น" จะอยู่ในลักษณะแนวนอน ช่วงล่างของผ้าซิ่น
แต่ของทางภาคเหนือ จะเป็นลักษณะแนวตั้งครับ
ภาพที่เป็นเป็นผ้าจกพื้นเมืองของชาวลับแลครับ
ถ้าได้ภาพผ้าซิ่นของชาวอีสานมาแล้วอย่างไร จะนำมาเผยแพร่ในคราวถัดไปครับ
ขอขอบพระคุณคุณจงจรูญ มะโนคำ
เอื้อเฟื้อภาพครอบครัวและภาพผ้าทอ
ผ้าจกย้อมสีธรรมชาติ ของชาวลับแล อุตรดิตถ์ครับ
เห็นซิ่นแล้ว อยากทราบว่า ซิ่นที่เห็นในภาพนี้ ราคาเท่าไหร่ครับ
ทำไมภาพที่เอามาให้ดูก่อนล่วงหน้า ขี้เหนียวขนาดของภาพจังเลย เล็กจัง หรือจะรอให้ชมในบันทึกกว่าจะเป็นซิ่นตีนจก…
หารูปผ้าซิ่นชาวอีสานไม่เจอคะ
ว่าจะเอามาร่วมแลกเปลี่ยนซะหน่อย
ภาคเหนือก็มีความเชื่อที่คล้ายคลึงกับภาคอีสานเช่นเดียวกัน
ชาวเหนือมีความเชื่อว่าหากเก็บตีนซิ่นของแม่ไว้กับตัวก็จะแคล้วคลาดปลอดภัยจากอันตรายต่างๆ
ยิ่งเป็นซิ่นผืนที่แม่นุ่งแล้วคลอดเราด้วยแล้วยิ่งขลังมาก
เท่าที่ผมอ่านหนังสือมา พบเรื่องราวเกี่ยวกับผ้าซิ่นของแม่นี้
ก็มีปรากฏอยู่ในหนังสือ "แก้วลอดฟ้า" ตอนซิ่นอีแม่ ของมาลา คำจันทร์ครับ
ส่วนหมายซิ่นนั้นผมไม่แน่ใจว่าได้อ่านมาจากหนังสือเล่มใด แต่มีใจความที่จำได้คือ
หมายซิ่นนั้นเปรียบเสมือนลายเซ็นของผู้ทอ ที่เมื่อเห็นแล้วก็สามารถบอกได้ว่า ซิ่นผืนนี้ใครเป็นผู้ทอ
ผ้าตีนจกลับแลนั้น ถ้าเป็นไหมทั้งผืน ราคาจะอยู่ที่ประมาณหมื่นกว่าบาทไปจนถึงสองหมื่น
แต่หากเป็นซิ่นตีนจกไหมสอดดิ้นเงินดิ้นทอง ราคาจะอยู่ที่สี่หมื่นบาทขึ้นไป
แต่หากไหมดิบขึ้นราคา ดิ้นเงินดิ้นทองขึ้นราคา ซิ่นตีนจกลับแลก็จะมีค่ายิ่งขึ้น
หากใครมีไว้ครอบครอง ก็เก็บรักษาไว้ดีๆนะครับ