Learning Object : สื่ออิเล็กทรอนิกส์เพื่อการเรียนรู้
กำไลทิพย์ จูเจียม
พัฒนาการของเทคโนโลยีสารสนเทศในยุคปัจจุบัน ทำให้มีการพัฒนาสื่อการเรียนการสอนในรูปแบบดิจิทัล หรือ ที่เรียกว่า e – Learning ซึ่งหมายถึง สื่ออิเล็กทรอนิกส์ทุกประเภททั้งแบบ Online และ Offline ที่เป็นช่องทางในการถ่ายทอดความรู้ไปสู่ผู้เรียน เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ สังคมของยุคข้อมูลข่าวสาร อินเทอร์เน็ตทำให้เกิดโลกไร้พรมแดน อินเทอร์เน็ตได้ถูกน้ำมาใช้ในการจัดการศึกษาหรือที่เรียกว่า LMS และเมื่อนำ e – Learning มาวางบน LMS ซึ่งเป็นระบบที่มีหน้าที่จัดส่งบทเรียนที่เตรียมไว้แล้วทำตามคำขอของผู้เรียนผ่านเครือข่ายคอมพิวเตอร์ (อินเทอร์เน็ต อินทราเน็ต หรือ เครือข่ายคอมพิวเตอร์อื่นๆ) จากนั้นระบบก็จะติดตามและบันทึกกิจกรรมและผลการเรียนรู้ของผู้เรียนอย่างละเอียดจนกระทั่งจบหลักสูตร (รักศักดิ์ เลิศคงคาทิพย์, 2551 หน้า 20)
สื่อดิจิทัลในปัจจุบันนิยมจัดทำเป็นหน่วยย่อยเล็กๆ เพราะเนื้อหาของแต่ละวิชาอาจมีความเหมือนหรือคล้ายคลึงกัน หน่วยย่อยในวิชาหนึ่งอาจเป็นพื้นฐานของอีกวิชาหนึ่ง ที่สามารถเชื่อมโยงความรู้เข้าหากันได้ จึงเกิดแนวคิดในการแลกเปลี่ยนเนื้อหาวิชาร่วมกัน หรือนำเนื้อหานั้นมาใช้ซ้ำ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดและคุ้มค่ากับการผลิตสื่อแต่ละชิ้น สื่อดิจิทัลที่มีเนื้อหาย่อยชิ้นนี้เราเรียกว่า Learning Object
ความหมายของ Learning Object
ศยามน อินสะอาด (2551). Learning object ชื่อย่อว่า LO หรือ RLO (Reusable Learning object) เป็นสื่อการสอนดิจิตอล หรือ หน่วยการสอนขนาดเล็กที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่โดยการจัดเรียงลำดับเนื้อหาใหม่เกิดเป็นบทเรียนเรื่องใหม่ขึ้น โดยมีองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ หน่วยการเรียน และแบบทดสอบ ลักษณะของ Learning Object จะเป็นสื่อที่ออกแบบและสร้างเป็น “ก้อน” (Chunks) เล็กๆ มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มจำนวนสถานการณ์ของการเรียนรู้ให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ และสามารถใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้สามารถใช้ซ้ำ (reusability) ทำงานร่วมกัน
ลักษณะของ Learning Object
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้เริ่มนำ Learning Object เข้ามาใช้ในการจัดการเรียนการสอน โดยมุ่งเน้นที่วิชาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา และคอมพิวเตอร์ โดย Learning Object แต่ละชิ้นจะนำเสนอแนวคิดหลักย่อยๆ เรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ สามารถนำไปใช้ผสมผสานกับการจัดการเรียนรู้ด้วยวิธีอื่นๆ อีกหลากหลาย ในการผลิต Learning Object นั้น ควรมีคุณลักษณะดังต่อไปนี้
- เป็นเกม สถานการณ์จำลอง
- เนื้อหากิจกรรมสั้นกะทัดรัด มีแนวคิดชัดเจน
- เนื้อหากิจกรรมเหมาะสมกับผู้เรียน เช่น ในด้านอายุ ความสนใจ ความรู้เดิม
- เป็นกิจกรรมที่สอดคล้องกับเนื้อหาในชีวิตประจำวัน มีเหตุการณ์ที่สอดคล้องกับชีวิตจริง
- มีสีสันสวยงาม การจัดวางรูปภาพ เสียง ปุ่มคำสั่ง เหมาะสม เข้าใจง่าย
- มีการประเมินความก้าวหน้าในการเรียนของผู้เรียน
Learning Object นิยมสร้างด้วยโปรแกรม flash ตัวอย่างของ Learning Object มีดังนี้
Learning Object จัดว่าเป็นคอมพิวเตอร์ช่วยสอนประเภทหนึ่ง สามารถใช้ในการสอนแบบ online และ offline ได้ ขึ้นอยู่กับการจัดวาง Learning Object ว่าทำในลักษณะใด ถ้านำ Learning Object ไปวางบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต โดยใช้ LMS เข้ามาช่วยในการจัดระบบการเรียนการสอนมีการบันทึกคะแนนของผู้เรียน ซึ่งการจัดวาง Learning Object ในลักษณะนี้เป็นแบบ online ผู้เรียนสามารถเรียนได้ทุกที่ทุกเวลาถ้ามีเครื่องคอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ต และ Learning Object แบบ offline คือ Learning Object นั้นไม่ได้วางอยู่บนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต แต่ผู้เรียนมีเครื่องคอมพิวเตอร์และไฟล์ Learning Object ผู้ก็เรียนสามารถเรียนรู้ได้
ประโยชน์ของการใช้ Learning Object ในการจัดการเรียนรู้
จากการศึกษารายงานการวิจัยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ Learning Object ผู้เรียนได้ประโยชน์จากการเรียนดังนี้
1. Learning Object ช่วยเสริมสร้างทักษะทางการเรียน
2. ผู้เรียนมีความกระตือรือร้น มีความสุขและสนุกสนานจากการเรียนโดยใช้ Learning Object
3. Learning Object ช่วยถ่ายทอดสิ่งที่เป็นนามธรรมให้เป็นรูปธรรมเพื่อสื่อความหมายให้ผู้เรียนเข้าใจเนื้อหาได้ง่ายขึ้นด้วย
4. Learning Object เน้นให้ผู้เรียนได้ฝึกกิจกรรม โต้ตอบหรือจัดการกับข้อมูลมากกว่าการให้ผู้เรียนอ่านหรือท่องเนื้อหาจากบทเรียน
5. การเรียนโดยใช้ Learning Object แบบจำลองสถานการณ์ สามารถนำไปประยุกต์ใช้และแก้ปัญหาในชีวิตประจำวันได้จริง
6. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมการเรียนรู้อย่างแท้จริง
7. ผู้เรียนได้ปฏิบัติกิจกรรมการเรียนตามความต้องการของตนเอง ทำให้กระตุ้นความสนใจให้ผู้เรียนศึกษาค้นคว้าบทเรียนมากยิ่งขึ้น
Learning Object เป็นบทเรียนดิจิทัลที่มีรูปลักษณ์สวยงามและมักอยู่ในรูปของเกม ช่วยถ่ายทอดบทเรียนให้ผู้เรียนเข้าใจได้เร็วขึ้นและสนุกกับการเรียนรู้ สำหรับการเลือกหรือมองหาสื่อดีๆ มาใช้ในการจัดกาเรียนการสอนแล้ว Learning Object เป็นอีกตัวเลือกหนึ่งที่น่าสนใจ
อ้างอิง
รักศักดิ์ เลิศคงคาทิพย์. (2551). Learning Object สื่อดิจิตอลสำหรับการเรียนการสอน e- Learning. บรรณสาร มศก.ท. 23(1), 20 – 31. สืบค้นเมื่อ 30 เมษายน 2554, จาก http://www.thapra. lib.su.ac.th/SUTjour/Vol23no1/03LearningOb.pdf
ศยามน อินสะอาด. (2551). นวัตกรรมเทคโนโลยีการศึกษาที่ชาว ศนท ควรรู้. สืบค้นเมื่อ 30 เมษายน 2554, จาก http://ceit.sut.ac.th/km/wordpress/?tag=learning-object
สถานบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.). (2549). รู้จักกับ Learning Object. สืบค้นเมื่อ 30 เมษายน 2554, จากhttp://203.146.15.109/lms/content/learningobject/main. html
