เพลงห่วงอาลัย
เพลงห่วงอาลัย เดิมชื่อแขกปัตตานี แขกในคำไทยเป็นคำเรียกรวมๆ หมายถึงคนที่นับถือศาสนาพราหมณ์ ฮินดู ซิกข์ หรืออิสลาม ก็ได้ แต่เมื่อระบุแขกปัตตานี จึงมีความหมายเจาะจงหมายถึงแขกมลายูหรือแขกชวาที่มีศิลปะด้านดนตรีนาฏศิลป์ อันเป็นรากฐานของศิลปะการแสดงของไทยหลายชนิด เช่น ลิเก ลำตัด หนังตะลุง เพลงนี้มีชื่อเรียกอย่างอื่นอีก เช่น ห่วงหาอาลัย หรือ อิเหนาครวญ แต่ชื่อ ห่วงอาลัย หรือแขกปัตตานี เป็นที่รู้จักมากที่สุด
เพลงห่วงอาลัย เป็นเพลงอัตราจังหวะสองชั้น ท่อนเดียว ทำนองเก่า ใช้บรรเลงประกอบการแสดงละคร สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงนำมาให้ร้องในละครดึกดำบรรพ์ เรื่อง "อิเหนา" ในตอนไหว้พระ ภิญโญ วัฒนายากร นักดนตรีอาวุโสของจังหวัดสงขลา ได้นำทำนองสองชั้นของเก่ามาแต่งขยายและแต่งตัด พร้อมทั้งแต่งเที่ยวกลับเป็นทางครบเป็นเพลงเถา เมื่อวันที่ ๓๐ ธันวาคม ๒๕๓๒ โดยมีวัตถุประสงค์จะให้เป็นอนุสรณ์แก่จังหวัดปัตตานี ซึ่งเป็นสถานที่เกิดของผู้แต่ง
โน้ตเพลงและผังการร้องเพลงห่วงอาลัย ๒ ชั้น คำร้องของเพลงนี้เป็นบทพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี บทพระราชนิพนธ์บทนี้เดิมพระราชทานชื่อว่า "แลจันทร์" พระราชนิพนธ์เมื่อครั้งที่ทรงศึกษาอยู่ในโรงเรียนจิตรลดา พ.ศ. ๒๕๑๐
ครั้นสิ้นแสงสุริยันจันทร์กระจ่าง แสนอ้างว้างจิตใจเฝ้าใฝ่หา
น้ำค้างพรมลมพัดกระพือมา เหมือนน้ำตาที่ไหลลงในทรวง
โอ้อกข้ายามนี้ฤดีเศร้า นวลน้องเจ้าผ่องผุดเรียมสุดหวง
เหมือนพระจันทร์วันเพ็ญเด่นเต็มดวง กระต่ายห่วงชะแง้แลดูเดือน
|
---ร |
---ด |
รดรท |
-ด-ร |
---- |
---ร |
-รรร |
-ร-ล |
|
(๑)ครั้นสิ้น |
แสง |
สุ- |
ริยัน |
|
|
(เออ |
---- |
|
(๒)น้ำค้าง |
พรม |
ลม |
พัด |
||||
|
(๓)โอ้อก |
ข้า |
ยาม |
นี้ |
||||
|
(๔)เหมือน |
พระจันทร์ |
วัน |
เพ็ญ |
||||
|
-รดล |
-ซ-ฟ |
-ล-ซ |
-ฟซล |
---- |
---ด |
รมรด |
-ท-ล |
|
--- |
เอย) |
(๑)จันทร์ |
กระจ่าง |
(เออ |
---- |
---- |
เอย) |
|
(๒)กระพือ |
มา |
||||||
|
(๓)ฤดี |
เศร้า |
||||||
|
(๔)เด่นเต็ม |
ดวง |
||||||
|
-รดล |
-ซ-ล |
-รดล |
-ซ-ฟ |
-ลซฟ |
-ม-ร |
--ดร |
---- |
|
(๑)แสนอ้าง |
ว้าง |
จิต |
ใจ |
(เออ |
---- |
เออ) |
|
|
(๒)เหมือน |
น้ำตา |
ที่ |
ไหล |
||||
|
(๓)นวลน้อง |
เจ้า |
ผ่อง |
ผุด |
||||
|
(๔)กระต่าย |
ห่วง |
---- |
ชะแง้ |
||||
|
-ล-ร |
-ม-ฟ |
มรมฟ |
-ซ-ล |
---ด |
-ท-ด |
รมรด |
-ท-ล |
|
(เออ |
เอย) |
(๑)เฝ้าใฝ่ |
หา |
(เออ |
---- |
---- |
เอย) |
|
(๒)ลง |
ในทรวง |
||||||
|
(๓)เรียมสุด |
หวง |
||||||
|
(๔)แลดู |
เดือน |
||||||
|
---- |
---ล |
-ลลล |
-ล-ล |
|
|||
- อาจารย์เจริญใจ สุนทรวาทิน ขับร้อง http://www.youtube.com/watch?v=oSrVbt8X2Co
ยังมีอีกเนื้อร้องหนึ่งซึ่งเอามาจากบทละครเรื่องอิเหนา พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ตอนอิเหนาลานางจินตะหรา เพื่อไปช่วยท้าวดาหาต่อสู้กับท้าวกะหมังกุหนิง ทำให้นางจินตะหราตัดพ้อต่อว่าด้วยเกรงว่าอิเหนาจากไปแล้วจะทอดทิ้งนาง
โอ้ว่าอนิจจาความรัก พึ่งประจักษ์ดั่งสายน้ำไหล
ตั้งแต่จะเชี่ยวเป็นเกลียวไป ไหนเลยจะไหลคืนมา
สตรีใดในพิภพจบแดน ไม่มีใครได้แค้นเหมือนตัวข้า
ด้วยใฝ่รักให้เกินพักตรา จึงมีแต่เวทนาเป็นเนืองนิตย์
- ณัฐวิภา มูลธรรมเกณฑ์ ขับร้องฟังได้ที่ http://www.trueplookpanya.com/true/knowledge_detail.php?mul_content_id=7513
เพลงเดียวดาย
เพลงเดียวดาย คำร้อง ไสล ไกรเลิศ ทำนอง สมาน กาญจนะผลิน ดัดแปลงทำนองเพลงห่วงอาลัย ๒ ชั้น
“ขวัญเอ๋ย เคยภิรมย์ชิดชื่นสุขสันต์ หลงเพ้อฝันรักมั่น มิทันจะเนิ่นเธอเมินหมาง โอ้อ้างว้างอาวรณ์ฤดี เหมือนโนรีจากคอน หลงรังนอนลืมที่ เหมือนชีวีเดียวดายเอ้กา โอ้ดึกเดือนคล้อย เดือนเจ้าจะลอยจากตา มองนภา ยังเห็นดาราเรียงราย
เหลียวหา จนทิวาโฉมเจ้าแลหาย หรือรักแล้วแหนงหน่าย รักเอ๋ยลืมง่ายไยเมินเฉย โอ้ใจเอ๋ย ใจเลยแรมรอน ฉันยังจำติดตา ทุกทิวาคืนก่อน เหลืออาวรณ์ใจเอยค่ำลง โอ้ใจสะท้อนจะหลับจะนอนพะวง ลืมไม่ลงมันเหมือนมีมนต์ดลใจ”
- ชรินทร์ นันทนาคร http://www.youtube.com/watch?v=O1IyN31Sywo http://www.4shared.com/audio/qPsmtXts/155-__-__.htm
เพลงห่วงรัก
เพลงห่วงรัก ค่ายสนทราภรณ์ คำร้อง แก้ว อัจฉริยะกุล ทำนอง เอื้อ สุนทรสนาน ดัดแปลงทำนองเพลงห่วงอาลัย ๒ ชั้น
“เธอหรือจะมาตาม หรือความรักยังคงอยู่ดูสงสัย ไฉนเธอถึงได้กลับใจ ฉันใดถึงได้มีจิตติดตามมา เปรียบดังน้ำธารหลั่งไป ฉันใดธารา สายชลไหลวนกลับบ่า ไหลทวนขึ้นมาฝ่าแรงลม
ไฉนเธอหรือจะมาตาม หญิงงามนั้นมีอยู่ดื่นชวนชื่นชม ดื่นตามาลีที่ยวนชวนดม เธอจะชมพันธุ์ไม้ริมทางทำไม
เธอหรือจะมาปอง คุ้มครองฉันไว้เป็นคู่ดูสงสัย ไฉนเธอถึงได้กลับใจ ฉันใดน้ำใจเป็นอื่นกลับคืนคง โอ้ลมหนอลมโบกโบยพัดโชยไม่ตรง เดี๋ยวเดียวสายลมบนส่งพัดเวียนเป็นวงกลับวนมา
ไฉนเธอหรือจะมาชม ลิ้นลมของเธอช่างพร่ำหวานคำสัญญา ดื่นตามาลีหน้านวลยวนตา ไยจะมาพะเน้าพะนอคลอเคลีย”
- บุษยา รังสี http://www.youtube.com/watch?v=d3g1m-Ap_-c http://www.4shared.com/audio/4fRrYSYi/_-__.htm
วิพล นาคพันธ์
๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๔
