ถ้าคิดจะหลอกตัวเองให้ทำแบบ "แยกส่วน" ทีละอย่าง หรือ "ตัดต่อ" ใช้เฉพาะส่วนดีของแต่ละเรื่อง แล้วทุกอย่างจะ "ดูดี" ไปหมด และ อย่ากลับมามองเป้าหมายรวม หรือผลรวม เพราะจะทำให้เห็นความจริง และเสียความรู้สึก หรือรู้สึกเสียดาย ในภายหลัง

จากการนำเสนอในที่ประชุม "การจัดการดินและปุ๋ยในภาวะโลกร้อน" เมื่อวันที่ ๑๒ พฤษภาคม ๒๕๕๔ เวลา ๙.๐๐- ๑๑.๐๐ น. ที่มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เชียงใหม่ 

ผู้นำอภิปรายได้ถามผมเพื่อปิดประเด็นการอภิปราย ว่า

"มีอะไรที่อยากจะแนะนำให้นักวิชาการรุ่นใหม่ได้ถือเป็นแนวปฏิบัติบ้าง"

ผมจึงได้นำเสนอ แนวคิดในประเด็นสำคัญก็คือ

  • การอยู่กับความเป็นจริง
  • ไม่มีการหลอกลวงทั้งตัวเอง สังคม และสิ่งแวดล้อม

แต่ในที่ประชุมผมได้นำเสนอ ภายใต้ข้อจำกัดของเวลา เฉพาะในประเด็นครึ่งแรกเท่านั้น

ก็คือ การอยู่กับความเป็นจริง ทำงานอย่างเป็นจริง และไม่พยายามที่จะใช้วิธีการหลอกลวงใดๆ

ที่ผมยังไม่ได้นำเสนอก็คือ

เทคนิคและวิธีการ "หลอกลวง" ที่เราควรระวัง หรือ หลีกเลี่ยง ก็คือประเด็นที่ผมพบในการทำงาน และใช้ชีวิตในสังคม ที่สำคัญๆ ได้แก่

  • การหลอกคนและสังคม
    • ให้ปฏิบัติตาม แบบไม่สนใจว่าอะไรถูก อะไรผิด อะไรควรทำ ไม่ควรทำ นั้น 
    • ให้ใช้ "สิ่งเสพติด"
      • ไม่ว่าจะเป็น สิ่งอำนวยความสะดวก อาหาร สารกระตุ้นความรู้สึก หรือแม้แต่คำพูดง่ายๆว่า "ทันสมัย" ล้ำสมัย
    • ชนิดไหนก็ได้ที่ถูกจริตของกลุ่มคน หรือคนในสังคม
    • ที่ได้ผลแน่นอนและชัดเจนมาทุกยุคทุกสมัย
  • การหลอกพืชและสัตว์ หรือทรัพยากรในสิ่งแวดล้อม
    • ให้เจริญเติบโตอย่างผิดธรรมชาติให้ใช้ "สารเคมี"
      • สารกระตุ้น
      • สารปองกันศัตรูธรรมชาติ สารพัดรูปแบบ
  • ถ้าคิดจะหลอกตัวเอง ให้ทำกิจกรรมแบบ "แยกส่วน"
    • ทำแบบมองทีละอย่าง หรือ
    • "ตัดต่อ" ใช้เฉพาะส่วนดีของแต่ละเรื่อง
    • หรือตั้ง "สมมติฐาน" ให้สามารถกระโดดข้ามประเด็นที่เป็นอุปสรรค หรือปัญหาในการทำงาน 
      • แล้วทุกอย่างจะ "ดูดี" ไปหมด และ
      • อย่ากลับมามองเป้าหมายรวม หรือผลรวม
        • เพราะจะทำให้เห็นความจริง
        • อาจทำให้เสียความรู้สึก หรือรู้สึกเสียดาย ในภายหลัง

นี่คือบทเรียนด้านเทคนิคการ "หลอกลวง"ที่ผมได้จากประสบการณ์การทำงาน และการใช้ชีวิตในสังคมปัจจุบัน

ที่อาจจะช่วยให้นักวิชาการรุ่นใหม่ จะได้ระวังตัวมากขึ้น

หรือใช้ให้ตรงกับเจตนามากขึ้น ก็แล้วแต่จะคิดและวางแผนให้กับตนเองครับ

ขอให้โชคดี และพบทางสว่างให้กับการดำเนินชีวิตของตนเองครับ