ขอบคุณทีมงานสุขภาพจิตศรีธัญญาที่เชิญ ดร. ป๊อป วิพากษ์หลักสูตรเพิ่มสมรรถนะนักกายภาพบำบัดและนักกิจกรรมบำบัด พร้อมแลกเปลี่ยนเรียนรู้นิยามการฟื้นฟูฯอย่างน่าประทับใจ

ดร.ป๊อป ประทับใจทีมงานสุขภาพจิต รพ.ศรีธัญญา ที่ประชุมพัฒนาหลักสูตรและรายละเอียดของเส้นทางความก้าวหน้าทางวิชาชีพด้วยสมรรถนะระดับต้นถึงสูง

ผมนั่งฟังอย่างซาบซึ้งใจและวิเคราะห์อย่างลึกซึ้ง จึงวิพากษ์ให้เสริมหลักสูตรเพื่อให้คนทำงานสุขภาพจิต "Keep it Short & Simple, KISS" อย่าเขียนในสิ่งที่ทีมวิชาชีพไม่อยากทำ หรือทำงานมาจนเกินกำลัง หรือทำงานเน้นชื่อโดยไม่ได้มีเวลาทำงานอย่างมีชีวิตชีวา

ประเด็นที่ ดร. ป๊อป แนะนำให้มีในหลักสูตรเพื่อพัฒนาสมรรถนะนักกายภาพบำบัด/นักกิจกรรมบำบัด ให้เป็นนักกายภาพบำบัด/นักกิจกรรมบำบัดสุขภาพจิต คือ

  • ควรสร้างเครือข่ายการเรียนรู้กับทีมนักกายภาพบำบัด/นักกิจกรรมบำบัดในหน่วยงานสุขภาพจิต
  • ควรแลกเปลี่ยนเรียนรู้และแปลความรู้อย่างต่อเนื่อง ไม่จำกัดเวลา ไม่เน้นอบรมระยะสั้น แต่เพิ่มการฝึกปฏิบัติงานกับกลุ่มผู้ที่มีความบกพร่องทางจิตสังคมที่นักกายภาพบำบัดสนใจที่จะเป็นผู้เชื่ยวชาญ มีการส่งงานให้ผู้เชี่ยวชาญในสถาบันการศึกษาเฉพาะให้ความคิดเห็นสะท้อนให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เชิงวิเคราะห์ เชิงเสวนากรณีศึกษา เชิงสาธิตและต่อยอดความรู้ เชิงการสอบพร้อมพูดคุยทางโทรศัพท์/เห็นหน้า มีการให้คะแนนสะสมปฏิบัติ 60% และภาคความรู้ 40% ซึ่งสะสมชั่วโมงการปฏิบัติงานจริงแล้วส่งงานแบบการเรียนรู้ทางไกล มีการพบปะกับอาจารย์บ้างในแต่ละเดือน มีการใช้ IT ให้เกิดประโยชน์ และมีการบันทึกการศึกษาด้วยตนเองนับเป็นชั่วโมง พร้อมมีการให้ประกาศนียบัตรผ่านจากหน่วยงานหรือคณะกรรมการวิชาชีพฯ เมื่อเรียนรู้ครบในแต่ละระดับสมรรถนะคือ 100-200 ชั่วโมงต่อหนึ่งระดับสมรรถนะ
  • สมรรถนะระดับต้นควรมีระบบพี่เลี้ยง ช่วยชี้นำ เป็นแบบอย่าง เป็นโค้ชแลกเปลี่ยนเรียนรู้เชิงกว้างและลึก โดยมีกรอบความคิด/เทคนิคที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลแบบ Best Practice
  • สมรรถนะระดับกลางควรมีระบบการฝึกปฏิบัติจากหลักการที่เข้มข้น เช่น Program evaluation (เช่น Needs assessment, Focus group, Program development) และความรู้เรื่อง Therapeutic intervention for spectrum of psychosocial rehabilitation สู่ Mental Health Recovery Model
  • สมรรถนะระดับสูง ควรเน้นการวิจัยแบบ R2R2I มีการสืบค้น Best Practice ด้วยกระบวนการหา Best Practice - Evidence based Practice พร้อมระดมทีมวิชาชีพทุกสมรรถนะเรียนรู้การทำ Clinical Practice Guideline เฉพาะเรื่องคนละ 1 กรณีศึกษา/ทีมวิชาชีพละ 1 เรื่องต่อปี
  • สหวิชาชีพควรพัฒนาโปรแกรมที่เกี่ยวข้องกับ Self-Management ที่วัดผลได้ใน 6 สัปดาห์ แบบกลุ่มฟื้นตัวจากผู้ป่วยเป็นลูกค้าที่ต้องการสุขภาพจิตและมีความสุขในการดำเนินชีวิต
  • นักกิจกรรมบำบัดควรเน้น Group Dynamics และการบำบัดฟื้นฟูชุมชนแบบ Program evaluator ด้วยกรอบความคิด Model of Human Occupation, ICF, Domain & Process, Recovery Model
  • นักกายภาพบำบัดควรเน้น Physical exercise for individuals, Physical and mental fitness programs
  • ทางทีมผู้บริหาร รพ.ศรีธัญญา สามารถวิเคราะห์นวัตกรรมจากผลงานข้างต้น เพื่อพัฒนาคุณภาพการบริการแบบ Excellence Center เช่น Buddy นักกายภาพบำบัดกับนักกิจกรรมบำบัดเยี่ยมและดัดแปรบ้านให้ลูกค้าใช้ชีวิตได้แม้ว่าจะยังคงมีอาการทางจิต ที่มีการเทียบเคียง รู้เขา รู้เรา นำจุดดีมาปรับจุดด้อยของเครือข่ายการเรียนรู้ในสถาบันสุขภาพจิตของเมืองไทย ให้นึกว่า "แข่งขันทำ Best Practice ให้เกิดหลายๆ แห่ง ประเทศไทยจะเจริญทัดเทียมกับวงการสุขภาพจิตสากล"

อย่างไรก็ตาม นับเป็นก้าวสำคัญในการริเริ่มหลักสูตรเพิ่มสมรรถนะนักกายภาพบำบัดและนักกิจกรรมบำบัด ตามระบบการตรวจสอบคุณภาพงานบริการของกรมสุขภาพจิต แต่ ดร. ป๊อป แนะนำว่า "อย่าทำแค่เอกสาร ควรเปิดใจพัฒนางาน พัฒนาตน และพัฒนาแนวทางช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์อย่างมีความสุขและมีคุณค่าในฐานะคนไทยคนดีอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต"

จากนั้น ดร. ป๊อป แลกเปลี่ยนเรียนรู้นิยามการฟื้นฟูฯ กับคุณหมอ คุณพยาบาล และสหวิชาชีพอย่างน่าประทับใจ คือ

นิยามเพื่อการทำงาน ขึ้นอยู่กับ การระดมทีมงานสุขภาพจิตให้เห็นเป็นรูปธรรมในการทำงานสหวิชาชีพ

นิยามของการฟื้นฟูสมรรถภาพทางจิตเวช ถูกพัฒนาเป็น การฟื้นฟูสมรรถภาพจิตสังคม ในปี คศ. 1993 จากนั้นมีการปฏิรูปจิตสังคมสู่กรอบความคิดทางการแพทย์ประสมประสานกับกรอบความคิดทางการฟื้นตัวของสุขภาพจิต ในปี คศ. 2000 ถึงปัจจุบัน