พลังงาน (Energy) หมายถึง ความสามารถของสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่จะทำงานได้ งาน (work) เป็นผลของการกระทำ
ของแรงเป็นเหตุให้สิ่งนั้นเคลื่อนที่ ซึ่งการกระทำดังกล่าวจะออกมาในรูปพลังงานทางตรงหรือทางอ้อมหน่วยพลังงานจะมีหน่วยเป็นจูล(J)
แหล่งพลังงานมีอยู่หลายชนิดที่สามารถทำให้โลกเราเกิดการทำงาน และหากศึกษาวิเคราะห์ในเชิงลึกแล้วจะพบว่าแหล่งต้นตอของพลังงานที่ใช้ทำงานในชีวิตประจำวันส่วนใหญ่ก็ล้วนมาจากพลังงานอันมหาศาลที่แผ่จากดวงอาทิตย์มาสู่โลกเรานี่เอง พลังงานจากดวงอาทิตย์นี้นอกจากจากจะสามารถใช้ประโยชน์จากแสงและความร้อนในการทำงานโดยตรง เช่น การให้แสงสว่าง การให้ความร้อนความอบอุ่น การตากแห้งต่าง ๆ แล้วก็ยังก่อให้เกิดแหล่งพลังงานอื่น ๆ อีกมากมาย เช่น พลังงานน้ำ ในรูปของพลังงานศักย์ของน้ำฝนที่ตกลงมา และถูกกักเก็บไว้ในที่สูง
พลังงานลม ในรูปของพลังงานจลน์ของลม พลังงานมหาสมุทร ในรูปของพลังงานจลน์ของคลื่นและกระแสน้ำและพลังงานความร้อนในน้ำของมหาสมุทร
พลังงานชีวมวล ในรูปของพลังงานเคมีของชีวมวล
พลังงานฟอสซิล ในรูปของพลังงานเคมีของถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ แหล่งพลังงานดังกล่าวนี้ อาจกล่าวเป็นอีกนัยว่าเป็นแหล่งพลังงานทางอ้อมของดวงอาทิตย์ก็ได้
กฎของพลังงาน
- พลังงานไม่อาจสูญหายหรือสร้างขึ้นใหม่ได้แต่สามารถเปลี่ยนจากรูปหนึ่งไปเป็นอีกรูปหนึ่ง หรือไหลจากที่มีพลังงานสูงไปสู่ที่มีพลังงานต่ำกว่าได้
- การเปลี่ยนแปลงรูปหรือการไหลถ่ายเทพลังงานในระบบใดก็ตาม ย่อมทำให้เกิดการฟุ้งกระจายไร้ระเบียบ (entropy) ขึ้นเสมอ
- ไม่มีกระบวนการใดหรือสิ่งใดที่ทำให้อุณหภูมิของระบบใดๆ ลดลงเป็นศูนย์อย่างสมบูรณ์ได้
ประโยชน์ของพลังงาน
- พลังงานในอาหารจำเป็นสำหรับสิ่งมีชีวิตทำให้เจริญเติบโตสามารถเคลื่อนไหวได้
- พลังงานในระบบนิเวศ พลังงานจากแสงอาทิตย์พืชนำไปในกระบวนการสังเคราะห์แสง
- การสาธารณูปโภค การผลิตไฟฟ้าในปัจจุบันใช้พลังงานจากน้ำมันก๊าซธรรมชาติ ถ่านลิกไนต์ พลังงานน้ำจากเขื่อนต่างๆ และพลังงานในรูปอื่นๆ
- การค้า พลังงานรูปแบบต่างๆ เช่น น้ำมันดิบ ก๊าซธรรมชาติ
- การผลิต พลังงานเป็นปัจจัยสำคัญในการผลิตทางเกษตรกรรม
- การขนส่งและการสื่อสาร
- การแพทย์
- อำนวยความสะดวกในชีวิตประจำวัน เครื่องใช้ต่างๆ ในชีวิตประจำวัน
- การทหาร
