ผมใคร่ครวญตามแนวคิดโหมดของชีวิตของวิศิษญ์  วังวิญญู
ในระบบชีวิตของมนุษย์ไม่ว่าจะเป็นไปตาม
พัฒนาการ ตั้งแ่ต่เด็กน้อย หรือเป็นผู้ใหญ่อย่างไรก็ตาม
ก็จะมีลักษณะที่ดีหรือ โหมดปกติของมนุษย์ อยู่ 4 ประการ
คือ 1มีการเจริญเติบโต 2ซ่อมแซมตนเอง 3  4 มีการเรียนรู้
ภาวะที่เกิดขึ้นคือ อารมณ์ดี ปลอดภัย ปลอดโปร่ง ผ่อนคลาย
รู้สึกปลอดภัย เป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดการเรียนรู้ได้ดี

ในขณะเดียวกัน ที่เกิดภาวะไม่ปกติ เกิดโหมดปกป้อง ได้แก่
อยู่ในภาวะของความเครียด ความไม่ปลอดภัย อยู่กับความรีบเร่ง
การตกอยู่ในร่องอารมณ์เก่า ๆ ทำให้ปิดการเีรียนรู้อย่างสิ้นเชิง
สอดคล้องกับการทำงานของสมอง ที่การเรียนรู้จะเกิดขึ้นได้
เพราะเส้นใยของสมองได้เจริญเติบโต ซับซ้อนขึ้นเพราะอยู่ใน
สภาวะผ่อนคลาย  ส่วนถ้าเกิดความเครียดกับทำลายเส้้นใยสมอง


ในระดับปัจเจกชน องค์กรจัดการตนเอง อยู่ในโหมดปกติ
คือ ถ้าอยู่ในภาวะปกติ เราสามารถเรียนรู้ได้เอง สามารถจัดการ
และควบคุมวิถีชีวิตด้วยตนเองได้ ไม่่ว่าจะเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่
แต่ถ้าเป็นในระดับสังคม ระดับองค์กร ก็จะก่อให้เกิดปัญญาร่วม
หรือเกิดผลิตภาพที่ยิ่งใหญ่ 

เมื่อย้อนดูวัยเด็กของผมที่เป็นเด็กกำพร้า สูญเสียบิดา
ตั้งแต่ยังเล็ก ทำให้ความมั่นใจต่าง ๆ นั้นหายไป พร้อมกับการเีรียนรู้
ที่ถดถอยลง ในขณะที่โรงเรียนก็ดำเนินการผลิตการศึกษาแบบอุตสาหกรรม
เคร่งเครียดอยู่ักับผลที่จะเกิดขึ้น โดยไม่คำนึงถึงชีวิตเล็ก ๆ ที่ยังอยู่ใน
ร่องอารมณ์เก่า ๆ ทำให้การเรียนรู้ชงักงันตั้งแต่วัยเด็ก จนกระทั่งถึงวัยรุ่น
ได้มีครูคนหนึ่ง ได้ให้ความไว้วางใจ ให้ความสนิทสนม เป็นเพื่อน ที่สำคัญ
่สร้างการตัดสินใจด้วยตนเอง จากวันนั้นทำให้รู้คุณค่าของตนเอง และเริ่ม
ที่จะก่อให้เกิดการเีรียนรู้ โดยเริ่มจากสิ่งที่ตนเองชอบก่อน นั่นคือดนตรี
ผมได้เล่นและฝึกซ้อมดนตรีด้วยตนเอง และสามารถเล่นเป็นวงดนตรีได้
และได้ขยายความอยากรู้ไปยังสิ่งที่ชอบ และมีพลังแห่งการเีรียนรู้เรื่อย ๆ
ในขณะที่ครูแบบอุตสาหกรรมไม่ได้กระตุ้นพลังอย่างนี้เลย มุ่งที่จะต่อท่อ
เนื้อหาใส่ โดยไม่คำนึงถึงถังที่รองรับ ทำให้ร่องอารมณ์เก่า ๆ ที่เกลียดวิชา
คณิตศาสตร์ ยังแก้ไม่หายจนถึงปัจจุบัน

องค์กรจัดการตนเอง เกี่ยวกับชีวิตของผมนั้น ถ้าอยู่ในโหมดปกติสามารถ
เรียนรู้ได้เร็ว แต่ถ้าอยู่ในร่องอารมณ์ก็จะชัทดาวน์การเรียนรู้ทันที
ดังนั้นการสร้างสภาวะผ่อนคลายให้กับเด็ก และจัดให้เกิดบรรยากาศ
่แห่งการเีรียนแบบอยู่ในโหมดปกติ ให้เด็กสามารถจัดการตนเองเกี่ยวกับ
การเรียนรู้ได้ โดยเฉพาะเด็กที่อยู่โหมดไม่ปกติไม่พร้อมที่จะเรียน
ให้สามารถ ฟื้นฟู เจริญเติบโต และเรียนรู้ด้วยความภาคภูมิใจได้