ผมก็ถือว่าเป็นโอกาสอันดีที่ผมได้นำแกลบจากโรงสีมาใส่ในนา ที่ทำให้มีประชากรหญ้าสารพัดชนิดขึ้นมาอย่างมากมายในแปลงนาของผม ที่เป็นสิ่งที่ท้าทายความสามารถในการจัดการของผมอย่างมากมาย

ตั้งแต่ผมได้เสนอแนวคิด และปณิธานในการทำการเกษตรอินทรีย์ ว่าผมจะต้องทำนาแบบไม่ไถให้จงได้

ผมก็ได้สืบเสาะหาวิธีการทำงานในรูปแบบและสถานการณ์ต่างๆ เพื่อแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าในแต่ละปีที่มีสภาพแวดล้อมไม่เหมือนกัน

ตลอดระยะ ๕ ปีที่ผ่านมา

และผมก็ถือว่าเป็นโอกาสอันดีที่ผมได้นำแกลบจากโรงสีมาใส่ในนา ที่ทำให้มีประชากรหญ้าสารพัดชนิดขึ้นมาอย่างมากมายในแปลงนาของผม ที่เป็นสิ่งที่ท้าทายความสามารถในการจัดการของผมอย่างมากมาย

ถ้าผมไม่พลาดเช่นนั้น งานลดประชากรและการแข่งขันของหญ้าในนาคงจะง่ายดายกว่ากันเป็นร้อยๆเท่า

แต่...

ผมก็อาจจะได้ความรู้น้อย ไม่พอที่จะไปแลกเปลี่ยนกับเกษตรกรทั่วไป

ผมจึงดีใจที่นาผมมีประชากรหญ้าสารพัดชนิดที่พึงมีในนาที่มีหญ้ามากแบบที่นาทั่วไปเขามีกัน มาแต่เริ่ม

แต่วันนี้ ไม่มีแล้วครับ มีแต่ข้าวในนา หญ้าจะมีก็เล็กน้อยบางจุดบนคันนา ที่จงใจเก็บไว้รักษาคันนา

จากความสำเร็จเชิงประจักษ์ ทำให้ผมมั่นใจที่จะมาสรุปเทคนิคการควบคุมหญ้า ดังนี้

  1. ถ้ามีหญ้าในนามาก ต้องชะลอการหว่านข้าวไว้ก่อน
    1. ให้ตัดหญ้าไว้เรื่อยๆ แบบเดียวกับการแทะเล็มของวัวควายในอดีต ไม่ให้มีโอกาสผลิตเมล็ดใหม่
    2. เตรียมดักน้ำฝนแช่หญ้าให้ตาย อย่างน้อยหนึ่งครั้ง ยิ่งหลายรอบยิ่งดี
    3. หลังน้ำแห้งทุกครั้งให้ดูว่ามีหญ้างอกใหม่อีกหรือไม่
      1. ถ้ามีให้ตัดต่อไป ก่อนหญ้าออกดอก
      2.  ถ้าไม่มีให้หว่านข้าวได้ ทั้งแห้งๆอย่างนั้นแหละ เดียวก็มีฝนปรอยๆมาให้ข้าวงอกจนได้
      3. ถ้าเป็นปลายฤดู อย่างไรก็ต้องเสี่ยงหว่านข้าว ยอมทนไปอีกปี เดินถอนหญ้าบ้างเมื่อมีโอกาส
      4. ถ้ามีหญ้าต้นสูงกว่าข้าวขึ้นมาก ก็เดินตัดเป็นจุดๆ โดยเฉพาะช่วงที่หญ้าออกดอก ข้าวจะโตทันหญ้า และคลุมหญ้าได้เอง
    4. พอเกี่ยวข้าวแล้วให้ตัดฟางคลุมดิน กันหญ้าแอบซ่อนผลิตเมล็ด
  2. ถ้ามีหญ้าน้อย หรือไม่มีแล้ว อาจหว่านข้าวผสมถั่วบำรุงดิน พอฝนมาน้ำจะแช่ถั่วตายเป็นปุ๋ยให้กับข้าวอีกต่อหนึ่ง
    1. การหว่านถั่วควรทำเนิ่นๆ ก่อนช่วงฝนตกชุก ไม่งั้นจะได้ประโยชน์น้อย ถั่วจะไม่ทันโต
  3. ถ้ามีฟางก็นำมาคลุมดินได้ จะลดการงอกและการเจริญของหญ้า ทำให้ดูแลง่าย ถอนง่าย แต่ถ้าคลุมนา จะต้องระวังข้าวพันธุ์อื่นปะปนมา
    1. การระวังข้าวปน ก็อาจใช้ฟางหมัก หรือแช่น้ำให้เมล็ดข้าวที่ติดมาเน่าเสียก่อน
  4. ถ้ามีใบไม้ ใช้คลุมดินได้เลย หรือถ้าปลูกต้นไม้ล้อมนาก็จะได้ใบไม้ร่วงปลิวมาคลุมดินโดยอัตโนมัติ ลดโอกาสการงอกของหญ้าได้อีกทางหนึ่ง
  5. การมีต้นไม้ล้อมนา จะช่วยลดโอกาสการขยายพันธุ์ของหญ้าบนคันนาได้ดี
    1. ต้นไม้บนคันนาจะคลุมดินจนหญ้าบนคันนาสูญหายไปเอง

  6. ควรมีร่องน้ำริมคันนา

    1. เพื่อลดการแข่งขันของต้นไม้กับข้าว และ
    2. กันไม่ให้หญ้าบนคันนาเลื้อยลงนา
  7. ทุกโอกาสที่ไปนาควรเดินถอนหญ้าเรื่อยๆ ทั้งบนคันนา และในนา แล้วประชากรหญ้าจะค่อยๆลด จนหมดไปโดยธรรมชาติ

นี่คือเทคนิค ๗ ข้อ ที่ผมใช้ในการทำนาโดยไม่ต้องไถ ที่อาจยากนิดหน่อยในปีแรกๆ ต่อไปก็จะง่ายขึ้นๆ

จึงขอแนะนำให้ทำแบบค่อยเป็นค่อยไป ทีละแปลงๆ ปีละ ๔-๕ ไร่ ที่คาดว่าสัก ๓-๔ ปี ก็จะได้นาที่ไม่ต้องไถโดยสมบูรณ์ครบถ้วนครับ ไม่ว่าจะเป็น ๓๐ หรือ ๕๐ ไร่ ก็ได้

นา "ไม่ไถ" หลังการตัดหญ้า และแช่น้ำไว้ ๒ สัปดาห์

เมื่อเดิอนสิงหาคม ปี ๒๕๕๓ ที่ผ่านมา

ให้สังเกตแนวไม้ล้อมนา แบบ "นาป่า" ที่สร้างปุ๋ยและร่องน้ำป้องกันหญ้า

สำหรับปุ๋ยก็อาจใช้ปุ๋ยอินทรีย์ในปีแรกๆ ต่อไปเมื่อใบไม้ร่วงลงนาแล้ว ก็อาจไม่ต้องใช้อีก แต่ให้เน้นการเก็บฟางและคืนแกลบลงนาไว้ ให้มีการสูญเสียออกนอกระบบน้อยที่สุด

การปลูกข้าวโดยวิธีนี้จึง ไม่ต้องไถ ไม่ต้องใช้ปุ๋ยเคมี ไม่ต้องใช้สารพิษใดๆ

นับได้ว่าเป็นเกษตรอินทรีย์สมบูรณ์แบบครับ