เครือข่าย 6 จังหวัดอิสานบน ติดตามการใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงสุขภาพช่องปากเด็กปฐมวัย การดำเนินงานสร้างเสริมสุขภาพช่องปากใน รพ.สต. และแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากทีมผู้นำองค์กรประชาชนตำบลเหมืองใหม่ อ.อัมพวา สมุทรสงคราม 17 - 18 ธันวาคม 2553
SRM สาธารณสุข ชุมชน และการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง
ส่วนที่ 1 กระบวนการแลกเปลี่ยน
สำหรับผู้ชื่นชอบการแลกเปลี่ยนเรียนรู้แบบงานก็ดีชีวีก็มีความสุข เชิญหาความสำราญ ณ บัดนี้
ไปกันที่ตำบลเหมืองใหม่ อ.อัมพวา จ.สมุทรสงคราม มีชื่อทางด้านต้นแบบของชุมชนในการเรียนรู้การใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ ในการพัฒนาสุขภาพชุมชน พวกเราชาวสาธารณสุขและตัวแทนทีมชุมชน 6 จังหวัดอิสานบน หนองบัวลำภู เลย หนองคาย อุดรธานี สกลนคร นครพนม และเขตสาธารณสุขที่ 10 , 12 วันที่ 16 – 19 ธันวาคม 2553 กว่า 100 ชีวิต จึงจับมือกันแน่นยกขบวนไปจัดกระบวนการเรียนรู้จากองค์กรชุมชนตำบลเหมืองใหม่ โดยหัวเรี่ยวหัวแรงเลขานุการขององค์กร คือ พี่เล็ก นางนภัส จาตุรัส ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านหมู่ 5 และหัวหน้าแต่ละทีมย่อยหรือเลขานุการหรือผู้แทนผู้รับผิดชอบแต่ละ “กล่อง” หรือภาษา SRM เรียกว่า เป้าประสงค์หลัก ในแต่ละชั้นของมุมมองทางเดิน ที่มีความเชื่อมโยงด้วยเส้นทางที่แทนด้วยลูกศร หัวหน้าแต่ละทีมย่อยได้รับการมอบหมายตามความรู้ ความสามารถ ประสบการณ์ คุณสมบัติ นับว่าใช้คนให้ถูกกับงาน จัดการองค์กรได้ดีเยี่ยม เตรียมพร้อมมาเป็นวิทยากรให้พวกเราที่อุตส่าห์ดั้นด้นเดินทางข้ามที่ราบสูงไปตั้งไกล
พวกเราจึงสนุกสนาน ตั้งใจเรียนรู้ ทำงานกลุ่มตามที่ทีมพี่เลี้ยงเขต พี่เลี้ยงจังหวัด และพี่เลี้ยงจากสำนักทันตสาธารณสุขเจ้าเก่า พี่สุรัตน์ มอบหมายให้อย่างเต็มอกเต็มใจ (กลัวไม่ได้ไปไหนไกล ๆ อีก...ฮา) ภาคความรู้แน่นปึ๊กแล้ว ภาคผ่อนคลายก็ไม่น้อยหน้า เมื่อพี่โต่ง พี่เป้า พี่ต๋อย สามทหารเสือรับภาระด้านการเงินและการจัดการทั่วไปให้ (คนที่สี่ พี่หลิว) เราไปไหนๆ จึงได้ทั้งความรู้ ความประทับใจ ความสุขสบาย หายห่วงกังวลใด ๆ....Thanks a lot.
รับฟังพี่เล็กและทีมด้วยระทึกในหทัยพลันแล้ว ถึงเวลาที่ต้องเข้ากลุ่มคุยกันแบบสุนทรียในจังหวัด การทำแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ หรืองานชุมชนที่เราทำ มีอะไรบ้างที่เหมือนพื้นที่ของเรา อะไรที่ต่างหรือไม่เหมือน อะไรบ้างที่อยากนำไปทำในพื้นที่
ถึงเวลาแต่ละกลุ่มจังหวัดนำเสนอ ติดตาตรึงใจชวนติดตาม เราก็มีสิ่งดีดีที่เป็นความหวัง ค่อย ๆ ก้าวทีละก้าว กินข้าวทีละคำ ได้ฟังสิ่งที่เหมือนและต่างจากจังหวัดเราเพิ่มอีกนอกจากตำบลเหมืองใหม่ ตั้งใจฟังขนาดแมลงบินเข้าปากอาจไม่รู้ตัว ....อิอิ !!! ล้อเล่นนะค้า
ตื่นเช้าวันใหม่ ไปฟังท่านสุเทพ เพ็งอุดม กำนันหนุ่มใหญ่ไฟแรง ศิษย์เก่ามหาวิทยาลัยรามคำแหง CEO ศูนย์ประสานงานองค์กรชุมชนตำบลเหมืองใหม่ กล่าวรายงานต่อท่านผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงคราม ถึงกิจกรรมพัฒนาชุมชน จากการร่วมคิด ร่วมทำของคนตำบลเหมืองใหม่ ร่วมใจทั้งภาคการปกครองส่วนท้องถิ่นแบบเทศบาลและแบบ อบต. เช่น ในวันนี้ กิจกรรมลงแขกลงคลองครั้งที่ 8 ที่แต่ละชุมชนหมุนเวียนเป็นเจ้าภาพ กิจกรรมเดิน วิ่ง ซิ่งจักรยาน ทุกเช้าวันเสาร์ เป็นต้น
จากนั้น พี่เล็กเตรียมศาลาวัดเสด็จไว้ให้พวกเราไปจับกลุ่มคุยกันอีก วันนี้จะเป็นการติดตามงาน SRM งานสร้างเสริมสุขภาพช่องปากในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต) และให้บอกด้วยว่ากลับไปจะทำอะไรต่อ คนที่เป็นแฟนพันธุ์แท้ ชอบอ่านแบบเนื้อหาล้วน ๆ ติดต่อได้ที่งานทันตฯ สสจ.หนองบัวลำภู ทีมพี่เลี้ยงส่งรวมที่พี่ฝน ทพญ.วรางคณา อินทโลหิต เรียบร้อยแล้ว
สุดท้าย ขอขอบคุณทีมผู้นำชาวตำบลเหมืองใหม่ทุกท่าน ที่ทำให้เชื่อมั่นว่า ด้วยศักยภาพของชุมชน ด้วยการใส่ใจใฝ่เรียน รู้ให้เท่าทันการเปลี่ยนแปลง มีความหวังว่าชุมชนที่พวกเราอาศัยอยู่ จะสามารถพัฒนาสู่การเป็นชุมชนเข้มแข็ง พึ่งตนเองได้ ใช้ทรัพยากรอย่างระมัดระวังให้เหลือถึงอนุชนรุ่นหลัง พัฒนาทายาทผู้นำขึ้นมาสืบทอดแนวความคิดดีดี ที่จะทำให้ชุมชนเข้มแข็งได้ยั่งยืนตลอดไป
ส่วนที่ 2 สรุปการศึกษาดูงานรายบุคคล จังหวัดหนองคาย วันที่ 17 – 18 ธันวาคม 2553 ณ ตำบลเหมืองใหม่ อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม
1. อ้อม อ.โพนพิสัย
สิ่งที่พบ/เห็น จากการศึกษาดูงานที่เหมืองใหม่
การทำแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ของตำบล เหมืองใหม่ ชุมชนเป็นเจ้าของ กำหนดกรอบ กิจกรรม เป้าประสงค์ของตนเอง นำไปประยุกต์ ใช้ในชุมชนอย่างครอบคลุม และทำงานด้วยใจ เพื่อให้ชุมชนมีสุขภาพชีวิตที่ดีขึ้น
รู้สึกอย่างไร
ประทับใจชุมชน ความตั้งใจ ความเสียสละในการทำงาน ในชุมชน เป็นชุมชนต้นแบบ ที่แท้จริง วิทยากรน่ารักมนุษยสัมพันธ์ดี
ชอบอะไรของเหมืองใหม่บ้าง
1. วิธีการทำงานอย่างเป็นระบบ มีเครือข่าย การมอบหมายผู้รับผิดชอบชัดเจน
2. แผนที่ทางเดินยุทธศาสตจร์เหมืองใหม่ เกิดจากชุมชนโดยแท้จริง
ทำให้ทุก ๆ ปัญหา ได้รับการแก้ไขปัญหาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
3. การรู้จักใช้คนในชุมชนที่มีความรู้ความสามารถเข้ามาช่วย
พัฒนางานในชุมชน ดึงศักยภาพของคนในชุมชนมาใช้
4. ชอบวิธีการคิด สร้างคนรุ่นใหม่เพื่อสานต่องาน
เพื่อให้ชุมชนมีการพัฒนาที่ยั่งยืน
5. ทุกคนในชุมชนให้ความร่วมมือ
1. เฟิร์ส อ.เฝ้าไร่
สิ่งที่พบ/เห็น จากการศึกษาดูงานที่เหมืองใหม่
การสร้างและใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ของชุมชน ในต.เหมืองใหม่ โดยการที่ชุมชนมีส่วนร่วม โดยชุมชนเป็นผู้สร้าง จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยจะได้ความต้องการจริง ๆ ของชุมชน และสะท้อนปัญหาได้ดี มีการร่วมมือจากทุกฝ่าย และมีผู้นำเป็นแรงสำคัญที่ช่วยกันขับเคลื่อนแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์นี้ และการที่วิทยากรเป็นผู้นำของชุมชน สามารถอธิบายได้อย่างเข้าใจและน่าสนใจ ให้ชาวบ้านเข้าใจได้ง่าย
รู้สึกอย่างไร
ดีใจมาก ๆ ที่ได้มีโอกาสมาดูการทำงานซึ่งเป็นทีมวิทยากรที่มีประสบการณ์ เข้าใจการทำงานในชุมชน สนุกสนานกับวิธีการถ่ายทอดทำให้ผู้ฟังมีความสนใจ และชื่นชอบวิธีการทำงานของตำบลเหมืองใหม่มาก ๆ
ชอบอะไรของเหมืองใหม่บ้าง
1. การนำเสนอ การถ่ายทอดวิธีการทำงานได้อย่างน่าสนใจ และเป็นแนวทางการปฏิบัติได้
2. การดำเนินงานในชุมชนซึ่งทุกภาคส่วนให้การสนับสนุน และชุมชนให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี
3. ผู้นำให้ความร่วมมือ และปฏิบัติเป็นตัวอย่างให้แก่บุคคลในชุมชน
4. แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ซึ่งสร้างและใช้โดยชุมชนเอง
5. การต้อนรับที่อบอุ่น ผู้คนมีน้ำใจ มีรอยยิ้มที่น่าประทับใจ
สวัสดีค่ะคุณหมอ
มาชมกิจกรรมดีๆและภาพประกอบที่น่าประทับใจ ชื่นชมค่ะ
ก้าวทีละก้าว กินข้าวทีละคำ
คุณหมอสบายดีนะค่ะ ขอบคุณที่แบ่งปันค่ะ
สวัสดีค่ะ คุณถาวร
(ต่อส่วนที่ 2 สรุปการเรียนรู้รายบุคคล จ.หนองคาย)
3. หมวย อ.รัตนวาปี
สิ่งที่พบ/เห็น จากการศึกษาดูงานที่เหมืองใหม่
1. ชุมชนมีความพร้อมและสามัคคี การทำงานแบบมีส่วนร่วม
2. การทำงานแบบมีแบบแผน มีระบบ ร่วมกันทุกภาคี
รู้สึกอย่างไร
ประทับใจมากในการศึกษาดูงานครั้งนี้ ประทับใจทีมวิทยากรพี่เล็กบรรยายเรื่อง SRM ได้เข้าใจง่ายมาก ก่อนที่จะเข้าการอบรมในครั้งนี้มีความรู้สึกว่ามันเป็นเรื่องที่ต้องคิดมากและน่าจะทำยากมาก แต่พอได้ฟังบรรยาย สามารถมองเห็นกระบวนการและวิธีการทำงานที่ง่ายขึ้น ขณะนั่งฟังไปก็คิดถึงเรื่อง SRM (ทันตะฯ) ที่ตัวเองทำไปด้วย มีแผนการ + กระบวนการ + วิธีการเข้าถึงการทำงานเกิดขึ้นในใจมากมาย แค่ทำให้มันง่าย คิดให้มันง่าย ก็สำเร็จได้ ใจ การเข้าร่วมอบรมครั้งนี้เป็นเหมือนถ่านไฟฉาย ที่ได้ชาร์จเพิ่มพลังการใช้งาน จากอันเดิมที่กำลังอ่อนแรง ให้มีพลังในการที่จะให้แสงสว่างที่มากขึ้น
ชอบอะไรของเหมืองใหม่บ้าง
1. ชุมชนมีความเข้มแข็ง ร่วมมือร่วมใจ สามัคคีกันดีมาก
2. ชอบที่มีการทำงานเป็นทีม มีกระบวนการทำงานที่ดี
3. ชอบการทำงานที่มองประชาชนเป็นศูนย์กลาง ให้ประชาชนเป็นคนที่จะสร้างตัวชี้วัดของตนเองขึ้นมาใช้เอง
4. ชอบที่ชาวบ้านในชุมชนมีความกระตือรือร้นในการที่จะรับความรู้ข่าวสารใหม่ ๆ
4. นก อ.เมือง
สิ่งที่พบ/เห็น จากการศึกษาดูงานที่เหมืองใหม่
1. ความเข้มแข็งของชุมชนและผู้นำชุมชน
2. ทุกท่านมีความสุขที่ได้นำเสนอในสิ่งที่เขาได้ทำ
รู้สึกอย่างไร
1. อยากเห็นชุมชนตนเองเข้มแข็ง มีความร่วมมือกัน คนในชุมชนให้ความร่วมมือในกิจกรรมต่าง ๆ ร่วมแสดงความคิดเห็น
2.อยากให้ผู้นำชุมชนยอมรับ และเข้ามารับฟังการใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ และไม่คิดว่าเป็นเรื่องของหมออย่างเดียว
ชอบอะไรของเหมืองใหม่บ้าง
1. ชอบผู้นำชุมชนมีความเข้มแข็ง เสียสละ ไม่คิดว่าตนทำไม่ได้ และตื่นตัวที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เสมอ
2. ชอบพี่เล็ก เป็นบุคคลที่มีความใฝ่รู้ และมีการเรียนรู้ตลอดเวลา
3. ชอบเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ที่ทำให้เรารู้ว่าเราต้องเปลี่ยนบทบาทของตนเอง และจะไม่ยึดติดกับตัวชี้วัดของตนเอง
4. ชอบการมีมาตรการทางสังคมที่ชัดเจนและเป็นไปได้
5. ชอบปฏิทินชุมชน มีการใช้ได้จริง ซึ่งจะทำให้คนในชุมชนไม่เหนื่อยหลายรอบในเรื่องเดียวกัน และจะได้ไม่ได้ยินเสียงบ่นเวลาขอรายงาน เพราะเราต้องขอข้อมูลในวันที่ชุมชนทำประชาคม ไม่ว่าหน่วยไหน
6. ชอบแผนที่เดินดิน ที่มีผู้นำชุมชนมาร่วมทำ เพราะทำให้เขาได้รับรู้ปัญหาของลูกบ้านของตนเอง และมีการวางแผนต่อไป
5. จุ๋ม อ.เมือง
สิ่งที่พบ/เห็น จากการศึกษาดูงานที่เหมืองใหม่
ความสามารถในการดูแลระบบสุขภาพของผู้นำชุมชน การมีศักยภาพของผู้นำชุมชน ซึ่งไม่เคยพบเห็นมาก่อน
1.การทำงานที่ดีของศูนย์ประสานงานฯ ของชุมชนเอง
2. การคัดเลือกบุคคลมาเป็นคณะกรรมการพัฒนาชุมชน
3.รูปแบบที่ชัดเจนในการขับเคลื่อนแผนที่ยุทธศาสตร์
4.การเห็นความสำคัญในการดูแลสุขภาพของตนเอง โดยชุมชนมีส่วนร่วม
รู้สึกอย่างไร
ประทับใจในการมีศักยภาพของผู้นำชุมชนที่นี่ ส่วนมากเคยพบแต่เจ้าหน้าที่หรือ อสม.ที่มานำเสนอผลงาน แต่ที่นี่ให้ผู้นำชุมชนมานำเสนอ และทุกคนนำเสนอได้ดี เข้าใจ มีประโยชน์ สามารถนำความรู้กลับไปใช้ได้ เห็นแนวทางการทำงานที่เกิดประโยชน์ การคัดเลือกผู้ที่จะมาเป็นผู้นำ ต้องดูที่ความสามารถ การมีศักยภาพของ แต่ละคน ไม่ใช่มาจากการซื้อสิทธิ ขายเสียง และความร่วมมือร่วมแรงของคนในชุมชน ก็จะช่วยพัฒนางานดูแลสุขภาพของตนเองได้ดียิ่งขึ้น
ชอบอะไรของเหมืองใหม่บ้าง
1. การทำงานภายใต้แผนที่ยุทธศาสตร์ของ ต.เหมืองใหม่ ที่บรรลุตามเกณฑ์และวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้อย่างแท้จริง ไม่ใช่การเขียนขึ้นมาลอย ๆ เพื่อมีงานส่งตามเกณฑ์ประเมินตัวชี้วัดต่าง ๆ เท่านั้น
2. การมีส่วนร่วม และเป็นต้นแบบที่ดีของผู้นำชุมชน ต.เหมืองใหม่ แสดงให้เห็นถึงการมีศักยภาพสูงของการเป็นผู้นำชุมชน
3.การนำมาตรการชุมชนมาใช้อย่างได้ผล ซึ่งมาตรการที่เคยพบมีแต่เพียงการปรับเงิน หากไม่อยากมาก็ยอมเสียค่าปรับ ทำให้การมีส่วนร่วมไม่ประสบผล ทุกคนอยากมีส่วนร่วมในการประชุม
6. กำนัน ต.คอกช้าง อ.สระใคร
สิ่งที่พบ/เห็น จากการศึกษาดูงานที่เหมืองใหม่
คณะวิทยากรทุกท่าน สถานที่ สถานีอนามัยเหมืองใหม่ ต.เหมืองใหม่ ได้มีความสามัคคี จัดระบบระเบียบการทำงาน การแบ่งหน้าที่กัน แต่ละคนมีความสามารถ และเป็นที่ยอมรับของชุมชน
รู้สึกอย่างไร
รู้สึกมีความคิดที่จะไปปฏิบัติในชุมชนของตนเอง ไปปรับปรุงแก้ไขให้ทันกับเหตุการณ์
ชอบอะไรของเหมืองใหม่บ้าง
1. คณะวิทยากร การรายงาน
2. การต้อนรับ
3. กฏระเบียบ
7. ผอ.รพ.สต.คอกช้าง อ.สระใคร
สิ่งที่พบ/เห็น จากการศึกษาดูงานที่เหมืองใหม่
1. การนำเสนอแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์และการนำไปใช้และเกิดประโยชน์แก่ชุมชนของคณะทีมวิทยากรเหมืองใหม่
2. การมีส่วนร่วมของประชาชนและภาคีเครือข่าย
3. การเสียสละ การเห็นแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์เป็นสิ่งสำคัญ
รู้สึกอย่างไร
รู้สึกพอใจที่ได้มาศึกษาดูงาน เป็นแนวทางในการนำไปใช้ในพื้นที่ต่อไป (ในการพัฒนา รพ.สต.)
ชอบอะไรของเหมืองใหม่บ้าง
ชอบการนำเสนอ / แผนปฏิบัติการที่แบ่งความรับผิดชอบออกเป็นรายกล่อง ชอบการมองแผนชุมชนโดยการประชาคมของหมู่บ้าน มากกว่าการมองตัวชี้วัดของทางราชการ (สิ่งที่เกิดประโยชน์และการมีสุขภาวะที่ดีของประชาชน)
8. พี่ตุ๊ก รพ.สระใคร อ.สระใคร
สิ่งที่พบ/เห็น จากการศึกษาดูงานที่เหมืองใหม่
รูปแบบของชุมชนที่เยี่ยมยอด สมกับเป็นชุมชนต้นแบบการเรียนรู้ และใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ เพื่อพัฒนาสุขภาพชุมชนอย่างแท้จริง ตั้งแต่วิธีสร้างแผนที่ฯ การขับเคลื่อนแผนที่ฯ และนำไปปฏิบัติอย่างได้ผล ซึ่งหัวใจสำคัญ คือ “ผู้นำ” ที่ได้มาจากการมีส่วนร่วมของชุมชน ได้คัดเลือก “คน” ที่เป็นแกนนำในการขับเคลื่อน จากภาคส่วนต่าง ๆ เช่น อบต.กี่คน อสม.กี่คน ผู้สูงอายุ
ผู้นำชุมชนที่เหมืองใหม่คัด “คน” ที่เป็นแกนนำเข้าคุณสมบัติที่ “ใช่” ในบทบาท ต่าง ๆ ที่เชื่อมประสานกันอย่างกลมกลืน และมีจุดมุ่งหมายเดียวกัน คือ “ความสุขของชุมชน”
รู้สึกอย่างไร
ชื่นชม ถ้ามีชุมชนอย่างเหมืองใหม่ทุกชุมชนในประเทศไทยจะก้าวไกลเป็นอย่างมาก (หวังลึก ๆ ว่าจะเป็นอย่างนั้น) ถ้าคณะที่มาดูงานแต่ละคณะนำไปปรับใช้กับชุมชน / งานตนเอง
ชอบอะไรของเหมืองใหม่บ้าง
1. ภาวะผู้นำของชุมชนและของแกนนำ
2.ความร่วมแรงร่วมใจของภาคีเครือข่าย
3. วิถีชีวิตที่เรียบง่าย ความเป็นไทย
9. น้องแป้ง รพ.สต.บ้านฝาง อ.สระใคร
สิ่งที่พบ/เห็น จากการศึกษาดูงานที่เหมืองใหม่
1. ทราบการทำงานของผู้นำของ สอ. / อบต. / กำนัน / ผู้ใหญ่บ้าน ต.เหมืองใหม่ ที่ทำงานต่างบริบทกัน เพราะปกครองต่างกัน
2. การทำงานของประชาชน ชาวบ้านในพื้นที่ให้ความร่วมมือกันทั้งชุมชน
3. การทำงานต่าง ๆ ที่ใช้ได้จริง เพราะเกิดจากประชาชน / ชาวบ้านเป็นคนทำ โดยอาศัยความร่วมมือจากองค์กร
ในท้องถิ่น อบต. / สอ. / กำนันผู้ใหญ่บ้าน..
4. เรียนรู้การสร้างแผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ โดยใช้ทรัพยากรคน เลือกคนอย่างไรมาทำแผนที่ทางเดินฯ
รู้สึกอย่างไร
1. ประทับใจในความร่วมมือขององค์กรต่าง ๆ ในท้องถิ่นที่ให้ความร่วมมือกัน
2. ที่นี่ประชาชนให้ความร่วมมือ การทำงานจึงง่ายขึ้น
ชอบอะไรของเหมืองใหม่บ้าง
1. ชอบอาหารที่นี่ อร่อยทุกอย่าง ประทับใจมาก
2. ชอบบรรยากาศ ร่มรื่นน่าอยู่ มองไปทางไหนก็สดชื่น มีแต่ต้นไม้
3. ชอบการทำงานของแกนนำชุมชน คือ เข้าใจคนนชุมชนดี การทำงานจึงต่อเนื่องและมีผลประโยชน์ต่อคนในชุมชนมากที่สุด