ธรรมที่เป็น อัพภันตรมาติกา

ธาตุนิทเทส มี ๑๘ บท

บทนิทเทส

องค์ธรรมของนิทเทส

สงเคราะห์ได้ด้วย....

สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย.....

๑. จักขุธาตุนิทเทส

จักขุปสาท ชื่อว่า จักขุธาตุ

รูปขันธ์ ๑
จักขายตนะ ๑
จักขุธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นจักขายตนะ )
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นจักขุธาตุ)

๒. โสตธาตุนิทเทส

โสตปสาท ชื่อว่า โสตธาตุ

รูปขันธ์ ๑
โสตายตนะ ๑
โสตธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นโสตายตนะ )
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นโสตธาตุ)

๓. ฆานธาตุนิทเทส

ฆานปสาท ชื่อว่า ฆานธาตุ

รูปขันธ์ ๑
ฆานายตนะ ๑
ฆานธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นฆานายตนะ )
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นฆานธาตุ)

๔. ชิวหาธาตุนิทเทส

ชิวหาปสาท ชื่อว่า ชิวหาธาตุ

รูปขันธ์ ๑
ชิวหายตนะ ๑
ชิวหาธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นชิวหายตนะ )
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นชิวหาธาตุ)

๕. กายธาตุนิทเทส

กายปสาท ชื่อว่า กายธาตุ

รูปขันธ์ ๑
กายายตนะ ๑
กายธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นกายายตนะ )
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นกายธาตุ)

๖. รูปธาตุนิทเทส

รูปารมณ์ ชื่อว่า รูปธาตุ

รูปขันธ์ ๑
รูปายตนะ ๑
รูปธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นรูปายตนะ )
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นรูปธาตุ)

๗. สัททธาตุนิทเทส

สัททารมณ์ ชื่อว่า สัททธาตุ

รูปขันธ์ ๑
สัททายตนะ ๑
สัททธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นสัททายตนะ )
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นสัททธาตุ)

๘. คันธธาตุนิทเทส

คันธารมณ์ ชื่อว่า คันธธาตุ

รูปขันธ์ ๑
คันธายตนะ ๑
คันธธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นคันธายตนะ )
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นคันธธาตุ)

๙. รสธาตุนิทเทส

รสารมณ์ ชื่อว่า รสธาตุ

รูปขันธ์ ๑
รสายตนะ ๑
รสธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นรสายตนะ )
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นรสธาตุ)

๑๐. โผฏฐัพพธาตุนิทเทส

ปถวี เตโช วาโย ชื่อว่า โผฏฐัพพธาตุ

รูปขันธ์ ๑
โผฏฐัพพายตนะ ๑
โผฏฐัพพธาตุ ๑

นามขันธ์ ๔
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นโผฏฐัพพายตนะ)
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นโผฏฐัพพธาตุ)

๑๑. จักขุวิญญาณธาตุนิทเทส

จักขุวิญญาณจิต ๒ ชื่อว่า จักขุวิญญาณธาตุ

วิญญาณขันธ์ ๑
มนายตนะ ๑
จักขุวิญญาณธาตุ ๑

ขันธ์ ๔ ที่เหลือ (เว้นวิญญาณขันธ์)
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นมนายตนะ)
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นจักขุวิญญาณธาตุ)

๑๒. โสตวิญญาณธาตุนิทเทส

โสตวิญญาณจิต ๒ ชื่อว่า โสตวิญญาณธาตุ

วิญญาณขันธ์ ๑
มนายตนะ ๑
โสตวิญญาณธาตุ ๑

ขันธ์ ๔ ที่เหลือ (เว้นวิญญาณขันธ์)
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นมนายตนะ)
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นโสตวิญญาณธาตุ)

๑๓. ฆานวิญญาณธาตุนิทเทส

ฆานวิญญาณจิต ๒ ชื่อว่า ฆานวิญญาณธาตุ

วิญญาณขันธ์ ๑
มนายตนะ ๑
ฆานวิญญาณธาตุ ๑

ขันธ์ ๔ ที่เหลือ (เว้นวิญญาณขันธ์)
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นมนายตนะ)
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นฆานวิญญาณธาตุ)

๑๔. ชิวหาวิญญาณธาตุนิทเทส

ชิวหาวิญญาณจิต ๒ ชื่อว่า ชิวหาวิญญาณธาตุ

วิญญาณขันธ์ ๑
มนายตนะ ๑
ชิวหาวิญญาณธาตุ ๑

ขันธ์ ๔ ที่เหลือ (เว้นวิญญาณขันธ์)
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นมนายตนะ)
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นชิวหาวิญญาณธาตุ)

๑๕. กายวิญญาณธาตุนิทเทส

กายวิญญาณธาตุ ๒ ชื่อว่า กายวิญญาณธาตุ

วิญญาณขันธ์ ๑
มนายตนะ ๑
กายวิญญาณธาตุ ๑

ขันธ์ ๔ ที่เหลือ (เว้นวิญญาณขันธ์)
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นมนายตนะ)
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นกายวิญญาณธาตุ)

๑๖. มโนธาตุนิทเทส

สัมปฏิจฉนจิต ๒ ปัญจทวาราวัชชนจิต ๑
ชื่อว่า มโนธาตุ

วิญญาณขันธ์ ๑
มนายตนะ ๑
มโนธาตุ ๑

ขันธ์ ๔ ที่เหลือ (เว้นวิญญาณขันธ์)
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นมนายตนะ)
ธาตุ ๑๗ ที่เหลือ (เว้นมโนธาตุ)

๑๗. มโนวิญญาณธาตุนิทเทส

จิต ๗๖ ที่เหลือ ชื่อว่า มโนวิญญาณธาตุ

วิญญาณขันธ์ ๑
มนายตนะ ๑
มโนวิญญาณธาตุ ๑

ขันธ์ ๔ ที่เหลือ (เว้นวิญญาณขันธ์)
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นมนายตนะ)
ธาตุ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นมโนวิญญาณธาตุ)

๑๘. ธัมมธาตุนิทเทส

เจตสิก ๕๒ สุขุมรูป ๑๖ นิพพาน
ชื่อว่า ธัมมธาตุ

ยกเว้นนิพพานที่นับสงเคราะห์โดยความเป็นขันธ์เสียแล้ว นับสงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๔ (เว้นวิญญาณขันธ์)
ธัมมายตนะ ๑
ธัมมธาตุ ๑

วิญญาณขันธ์ ๑
อายตนะ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นธัมมายตนะ)
ธาตุ ๑๑ ที่เหลือ (เว้นธัมมธาตุ)