ผมได้รับเชิญจาก ม.นเรศวรให้ไปร่วมการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ การจัดการความรู้ของเครือข่ายการพัฒนาบัณฑิตอุดมคติไทยเขตภาคเหนือ  ที่พิษณุโลก   วันที่ 7 ส.ค.49   โดยได้รับเชิญให้กล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ "การจัดการความรู้เพื่อการพัฒนาบัณฑิตอุดมคติไทย"

จึงขอสื่อสารกับคณะผู้จัดการประชุม   ว่าผมจะเสนอประเด็นต่อไปนี้
         - อย่าเน้นที่การจัดการความรู้   ให้เน้นที่การพัฒนาตัวนักศึกษาที่จะเป็นบัณฑิต   และจะเป็นผู้รับผิดชอบบ้านเมืองในภายหน้า
         - อย่าเริ่มที่การจัดการความรู้   ให้เริ่มที่การ "สร้างฝัน" ว่าบัณฑิตในอุดมคติของสถาบันเป็นอย่างไร   กำหนดไว้หลากหลายด้าน  หลากหลายแบบ   แล้วเสาะหาเรื่องราวของความสำเร็จหรือคุณลักษณะที่น่าภาคภูมิใจของ นศ. - บัณฑิตของตน   เชิญผู้เกี่ยวข้องมาร่วมกันตีความว่าความสำเร็จนั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร   จะใช้เรื่องราวนั้นเป็นตัวอย่างในการสร้างคุณลักษณะด้านอื่นได้อย่างไร
         หากมีการ ลปรร. ข้ามภาควิชา   ข้ามคณะวิชา  หรือข้ามมหาวิทยาลัยก็จะยิ่งเป็นประโยชน์
         - ย้ำว่า "บัณฑิตในอุดมคติ" มีได้หลากหลายแบบ
         - อย่าเน้นที่การเข้าไป "ดำเนินการพัฒนา"  แต่ให้เน้นการส่งเสริมเกื้อหนุนให้นักศึกษาพัฒนาตัวเอง  พัฒนากันเอง  คือเน้นให้ นศ.เป็น actor ให้มาก ๆ   ไม่ใช่มองนักศึกษาเป็น "ฝ่ายรับ" การดำเนินการของสถาบัน
         - ควรเน้นการฝึกให้ นศ.หัดเป็นผู้ใหญ่   ฝึกความรับผิดชอบโดยมีการร่วมกันตั้งกฎกติกา  และตรวจสอบการปฏิบัติที่ไม่ล้ำเส้นร่วมกัน
         - ควรส่งเสริมให้ นศ.แต่ละคนได้รู้จักตนเองและพัฒนาจุดเด่นของตนเอง   เพื่อให้เกิดความมั่นใจ  เคารพตนเอง  และเคารพผู้อื่น   ฝึกการจัดการอารมณ์ของตนเองและของเพื่อน   ฝึกทักษะที่ส่งเสริมความเจริญงอกงามของสมองอย่างสมดุล   โดยที่ในปัจจุบันการศึกษาโดยทั่วไปเน้นการพัฒนาสมองซีกซ้าย   ละเลยการพัฒนาสมองซีกขวา   จึงควรพัฒนากิจกรรม นศ.ขึ้นมาลดช่องว่างนี้
         เท่ากับว่าควรมีระบบที่ช่วยพัฒนา นศ. - บัณฑิตในรูปแบบที่แตกต่างหลากหลาย   และส่งเสริมการพัฒนาคุณลักษณะหลากหลายด้าน
         - แต่ละสถาบันควรหาจุดยืนหรือจุดเด่นของตนในการพัฒนานักศึกษา - บัณฑิตของตน   โดยที่ไม่จำเป็นต้องเหมือนกับของสถาบันอื่น
         - ควรใช้ KM เป็นเครื่องมือ ลปรร.วิธีการ  เกร็ดเล็กเกร็ดน้อยและเคล็ดลับในการพัฒนา นศ. - บัณฑิต
         - ในการ ลปรร. อาจใช้เวที ลปรร. นวัตกรรมในการดำเนินการพัฒนาคุณลักษณะของ นศ. - บัณฑิตหรืออาจใช้เครื่องมือ "เพื่อนช่วยเพื่อน" (peer assist)
         - การทำ KM อย่าทำเฉพาะในกลุ่มอาจารย์ - เจ้าหน้าที่   ให้เอานักศึกษาและบัณฑิตมาร่วมทำ KM ด้วย

วิจารณ์  พานิช
 2 ส.ค.49