พระเราเป็นหลักสำคัญมากในพุทธจักรแห่งประเทศไทยของเรา พระเป็นเพศที่มีเมตตา เป็นเพศที่โลกไว้วางใจ เป็นเพศที่โลกเชื่อถือ ฝากเป็นฝากตายได้ ตั้งแต่พระพุทธเจ้าลงมาโดยลำดับจนกระทั่งถึงพวกเราทั้งหลายนี้ เป็นเชื้อพระวงศ์ของพระพุทธเจ้ามาโดยลำดับ แล้วก็เป็นที่เชื่อถือตายใจของชาวพุทธเราตลอดมา เช่นเวลามีความทุกข์ลำบากอะไร ต้องวิ่งหาพระ ไปที่ไหนไม่ระงับ ต้องวิ่งเข้าหาวัดหาวาหาครูบาอาจารย์ ทีนี้ เวลาบ้านเมืองของเราเกิดความเดือดร้อนอย่างนี้ พ่อแม่ของเรา ญาติมิตรสหาย สายโลหิตของเราที่เกิดมาจากที่ต่าง ๆ นั้นเต็มบ้านเต็มเมืองเดือดร้อนทั่วบ้านทั่วเมือง เราเป็นลูกของท่าน เราปฏิบัติยังไง มันก็ต้องมองดูพ่อแม่ มองดูญาติดูวงศ์เป็นธรรมดา จึงต้องได้ช่วยเหลือกันเต็มเม็ดเต็มหน่วย นี้เรียกว่า กิจของพระสงฆ์มาตั้งแต่ดั้งเดิม แต่กาลไหน ๆ ช่วยญาติช่วยวงศ์
พระเราไม่มีอะไรแหละ สมบัติเงินทองข้าวของอะไร เราไม่มี แต่เมตตาธรรมไม่มีใครเกินพระ ตามหลักพุทธศาสนาเป็นมาอย่างนั้น นี่แหละ แหล่งแห่งแม่น้ำให้ความร่มเย็นแก่โลก คือ แหล่งแห่งเมตตาธรรม ให้ความร่มเย็นแก่โลกเรื่อยมาจนกระทั่งบัดนี้ เราไม่มีอะไร เราก็มีเมตตาธรรม เฉลี่ยเผื่อแผ่ไปด้วยความเมตตาสงสาร แนะนำสั่งสอนให้ทั่วถึงกัน อันใดที่จะเป็นสาระแก่นสารแก่ชาติไทยของเรา แก่ญาติมิตรเพื่อนฝูงของเราแล้ว ให้ต่างคนต่างขวนขวายช่วยกัน นี่เรียกว่าเป็นกิจของสงฆ์โดยตรง
นี่แหละที่จะออกมาในครั้งหนึ่ง ๆ แหละ ออกมาจากป่าจากเขา ท่านเป็นครูเป็นอาจารย์เขาอยู่ตามที่ต่าง ๆ แล้วก็มารวมกัน รวมที่ก็แสดงน้ำใจของผู้มีธรรม ผู้มีธรรมย่อมมีจิตใจกว้างขวาง ย่อมมีจิตเมตตา มีจิตใจสะอาด แสดงอกมาด้วยความเป็นมงคลแก่โลกแก่สงสาร ดังพระพุทธเจ้าท่านเสด็จไปไหนเป็นมงคลแก่โลก พระสาวกไปไหนเป็นมงคลแก่โลก เป็นเนื้อนาบุญอันชุ่มเย็นของโลก นั่นนะ ท่านไปอย่างนั้นนะ
ทีนี้ถ้าหากผู้สืบต่อสายธรรมของพระพุทธเจ้าแล้ว จะมีลักษณะเช่นเดียวกันไม่มากก็น้อยต้องแสดงออกซึ่งน้ำใจอันดีงาม ออกมาจากใจที่มีเมตตาเฉลี่ยเผื่อแผ่ต่อกัน
นี่พระสงฆ์ออกมาช่วยนี้เรียกว่าทำกิจสงฆ์โดยสมบูรณ์ นี้แหละงานของสงฆ์เป็นงานอยู่งานนี้สงฆ์ต้องช่วยชาติซิ ช่วยโลก ช่วยสงสารสัตว์ทั้งหลาย พระพุทธเจ้าท่านว่า มหาการุณิโก นาโถ หิตายะ สัพพะปาณินัง พระพุทธเจ้าท่านทรงพระเมตตามหากรุณาณิคุณอันยิ่งใหญ่ ฟังซิ แล้วทำประโยชน์ให้แก่สัตว์นี้ไม่มีประมาณ นั่นแหละ แปลออกมาทำประโยชน์ให้สัตว์โลกไม่มีประมาณเลย ไม่มีใครเกินพระพุทธเจ้า
เราเป็นลูกศิษย์ของพระตถาคตก็ต้องแสดงลวดลายออกมาบ้างไม่มากก็น้อยตามกำลังความสามารถของตนมันถึงจะถูก ไม่ใช่พระสงฆ์แบบใจดำน้ำขุ่น...
ท่านอาจารย์พระหลวงตามหาบัว ญาณสมฺปนฺโน
