เพลงกระแตเล็ก หรือเพลงลาวกระแตเล็ก เป็นเพลงขับร้องทำนองเก่าของพื้นเมืองล้านนา อัตราจังหวะสองชั้น มีชื่ออีกชื่อหนึ่งว่า เพลงกระแตตัวเมีย อยู่ในเพลงไทยชุดกระแต ซึ่งมีทั้งหมด ๓ เพลง ได้แก่ กระแตไต่ไม้ กระแตเล็ก (กระแตตัวเมีย) และกระแตใหญ่ (กระแตตัวผู้) เพลงกระแตเล็กเป็นเพลงลำดับที่ ๔ ในตับลาวเจริญศรี (อ่านเรื่องเกี่ยวกับเพลงตับลาวเจริญศรีได้จาก http://gotoknow.org/blog/wiphon/405404)
เมื่อพลโทหม่อมหลวงขาบ กุญชร ณ อยุธยา อธิบดีกรมประชาสัมพันธ์ดำริให้ครูเอื้อ สุนทรสนานทำเพลงที่ดัดแปลงทำนองมาจากเพลงไทยเดิมโดยให้มีดนตรีไทยบรรเลงร่วมกันกับดนตรีสากลที่เรียกว่า “สังคีตสัมพันธ์” นั้น ได้เลือกเพลงกระแตเล็กเป็นเพลงแรกที่บรรเลงในลักษณะสังคีตสัมพันธ์ ใช้ชื่อว่าเพลง “กระแต” โดยมีครูพุ่ม บาปุยะวาทย์ เป็นผู้บอกทำนองเพลง เอื้อ สุนทรสนาน เรียบเรียงทำนอง แก้ว อัจฉริยะกุล ประพันธ์คำร้อง วินัย จุลละบุษปะ-ชวลีย์ ช่วงวิทย์ ขับร้อง
ทำนองเพลงกระแตเล็ก
ท่อน ๑
|
-มํรํดํ |
-มํรํดํ |
-มํรํดํ |
-ล-ซ |
-ดํดํดํ |
-ซ-ล |
-มซล |
-ดํดํดํ |
|
---ล |
--ดํซ |
-มซล |
-ดํ-ซ |
-มํรํดํ |
-ซ-ล |
-มซล |
-ดํ-รํ |
|
---- |
-ซ-ล |
-ดํ-รํ |
---- |
---ล |
---ซ |
---มํ |
---รํ |
|
-มํรํดํ |
-รํ-มํ |
-ซํ-มํ |
-รํ-ดํ |
-มํรํดํ |
-ซ-ล |
-มซล |
-ดํดํดํ |
|
-มํรํดํ |
-ซ-ล |
-มซล |
-ซซซ |
|
|
|
|
ท่อน ๒
|
-มํรํรํ |
-มํรํรํ |
-มํรํรํ |
-มํรํรํ |
-ซ-ซ |
---ล |
---ดํ |
---รํ |
|
---- |
-ซ-ล |
-ดํ-รํ |
---- |
-ซํ-- |
มํซํ-มํ |
--รํดํ |
-รํ-ดํ |
|
-ซํ-- |
มํซํ-มํ |
--รํดํ |
-รํ-มํ |
-ซํ-- |
มํซํ-มํ |
--รํดํ |
-รํ-ดํ |
|
-มํรํดํ |
-ซ-ล |
-มซล |
-ดํดํดํ |
-มํรํดํ |
-ซ-ล |
-มซล |
-ซซซ |
ท่อน ๓
|
รมซล |
ดํซลดํ |
(รมซล |
ดํซลดํ) |
มํรํดํล |
-ดํ-รํ |
(มํรํดํล |
-ดํ–รํ) |
|
มํรํซํดํ |
-รํ-มํ |
(มํรํซํดํ |
-รํ-มํ) |
ดรมซ |
(ดรมซ) |
ลซมร |
(ลซมร) |
|
---ดํ |
-รํ-มํ |
-ซํ-มํ |
-รํ-ดํ |
-มํรํดํ |
-ซ-ล |
-มซล |
-ดํดํดํ |
|
-มํรํดํ |
-ซ-ล |
-มซล |
-ซซซ |
|
|
|
|
(โน้ตในวงเล็บเป็นทำนองที่เครื่องตาม เช่น ซออู้ ขลุ่ยเพียงออ บรรเลงล้อตามเครื่องนำเช่น ซอด้วง จะเข้)
ฟังเพลงกระแตเล็กในแบบวงเครื่องสาย
http://www.4shared.com/audio/NfwZ7XfC/_online.htm
เพลงกระแตเล็ก ระนาดเอกบรรเลงร่วมกับดนตรีสากล วงไหมไทย
http://www.4shared.com/audio/8B-re5Vm/_-_3.htm
http://www.youtube.com/watch?v=nRCsNlzuRYE
มีการดัดแปลงทำนองเพลงกระแตเล็ก ๒ ชั้น เป็นเพลงลูกกรุงลูกทุ่ง ๗ เพลง คือ
(๑) เพลงกระแต คำร้องโดย แก้ว อัจฉริยะกุล ทำนองโดย เอื้อ สุนทรสนาน ขับร้องบันทึกเสียงครั้งแรก โดย วินัย จุลละบุษปะ-ศรีสุดา รัชตะวรรณ
เนื้อเพลงกระแต
ชาย) น้องรักพี่เอยเจ้าอย่าเลยแรมรา เจ้านัดมาพี่ก็มาภิรมย์ เสียงเจ้าพลอดออดคำฉ่ำใจเชยชม รื่นรมย์อุรา
หญิง) สวนรักนี้เพลินใจ นั่งโคนไม้พักใจดีกว่า น้องจะหนุนตักพี่ ผ่อนฤดีเคยมา รักจะเพลินอุรา ใต้พฤกษาเย็นใจ
หญิง) อุ๊ย อะไร
ชาย) ไหนอะไร
หญิง) เห็นไวไว
ชาย) เอ๊ะ อะไร
หญิง) กระโดดได้ปราดเปรียว
ชาย) อ๋อ กระแตแน่เทียว เห็นประเดี๋ยวเดียวกระโดดหายไป
หญิง) พี่อย่าปราดเปรียวดังเช่นกระแต รักแล้วผันแปรแล่นโลดหนีไกล
ชาย) เพราะมิใช่กระแตพี่ไม่แปรดวงใจ รักเจ้ายิ่งกว่าใคร ทราบเอาไว้ดวงตา
หญิง) พี่อย่าเป็นเช่นกระแต
ชาย) จ๊ะ พี่ไม่เป็นเช่นกระแต
หญิง) รักแท้แน่ไฉน
ชาย) รักแท้แน่ใจ
หญิง) รักอย่าลุกโลดโดดไป
ชาย) รักไม่ลุกโลดโดดไป พี่สิไม่ไป สำคัญทรามวัย จากพี่ไปแล้วไม่คืนมา
พร้อม) รักสัญญาต่อกันจะผูกพันวิญญาณ์ รักดังคำพูดจาว่าไม่เหมือนกระแต
(ยังหาลิงค์ฟังไม่ได้ คงต้องหาฟังจากต้นฉบับเพลงนี้โดยตรง)
(๒) เพลงกระแต ยังไม่มีข้อมูลผู้แต่ง (สันนิษฐานว่าเกษม ชื่นประดิษฐ์แต่ง เนื้อร้องขึ้นต้นว่า “ในฝันนั้นน่าภิรมย์ แสนสุขสมชมสวนศรี เยี่ยมวิมานถิ่นสถานฉิมพลี ผองผกาสดศรีชูช่อขจีดาษดา...) ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา ขับร้อง (ยังหาลิงค์ฟังไม่ได้ คงต้องหาฟังจากต้นฉบับเพลงนี้โดยตรง)
(๓) เพลงเกิดมาพึ่งกัน ไสล ไกรเลิศ แต่ง
“เกิดเป็นคนอย่าเห็นแก่ตนแหละดี ถึงจะมีร่ำรวยสุขสันต์ จนและมีไม่เป็นที่สำคัญ แม้รักกันพึ่งพา อย่าไปตัดไมตรี เกิดมาพึ่งกัน ผิวพรรณใช่แบ่งศักดิ์ศรี วันนี้เราอยู่คิดดูให้ดี ถึงจะจนจะมี อย่าไปสร้างเวรกรรม ขืนไปทำชั่วไป อาจต้องใช้กรรมเวร
อย่างมงายโลภหลง เพราะคงจะเกิดลำเค็ญ สร้างบุญพระท่านคงเห็น ร่มเย็นพ้นความกังวล ถึงจะวิบัติขัดสน ผลบุญนำให้ ศีลธรรมมั่นใจ ไม่ต้องกังวล ถึงจะมีจะจน เกิดกุศลดลใจ”
สุเทพ วงศ์กำแหง http://www.4shared.com/audio/1B0tCezf/_-__.htm
http://www.youtube.com/watch?v=KPVUVt84PDU
หยาด นภาลัย http://www.4shared.com/audio/Zo_ts6dI/__-__11_-13-_.htm
ไก่ พรรณิภา http://www.4shared.com/audio/xhcPDDFw/_-10.htm
แกรนด์เอ๊กซ์ http://www.4shared.com/audio/Edujr6II/_-_.htm
http://www.youtube.com/watch?v=o2_aP9RkBlc
(๔) เพลงจับกระแต พยงค์ มุกดา แต่ง
“รักหญิงยอดงามต้องมีความใจเย็น เธอมักทำเล่นตัวแสนงอน ถือว่างามเฉิดฉายต้องให้ชายวิงวอน ยิ่งงามยิ่งงอน แม้รักเธอจริงจัง ต้องระวังยั้งใจไว้ก่อน รู้ว่างอนยิ่งงามหล่อนยิ่งทำเป็นงอน ขอให้เพียงออดอ้อนออดง้อโดยดี
งอนแท้แม่งาม หนุ่มต้องตามง้อแม่งอนอ่อนน้อมยอมพลี จับกระแตยากแค่ไหน ก็ไม่เท่านารี มักจะดิ้นหลุดหนี ปราดเปรียวและไวสิ้นดี จะบอกวิธีพิชิตเธอให้ ใช้กรงรักดักล่อป้อยอเอาใจ พลัดเข้ากรงเมื่อไรปราบเสียให้ซมซาน
จะปราบคนแง่งอน ให้อ่อนอยู่มือ ใช้แต่ไม้ดื้อ เป็นแนวต้านทาน หล่อนจะผลักไส ไม่ต้องย่อท้อ ถึงหน้าง้ำงอ เราก็ยิ้มหวาน หล่อนจะว่าไร เราไม่แยแส ตื้อเท่านั้นแล จะครองจักรวาล มินานหรอกนะ หล่อนก็จะสงสาร ถึงทีได้การ ปราบให้หวานไปเลย”
ธานินทร์ อินทรเทพ http://www.4shared.com/audio/a65lfvcn/-__online.htm
http://www.youtube.com/watch?v=_BLpPdKsLP8
http://www.youtube.com/watch?v=u3TGrxQHJJ0
(๕) เพลงเชือดกระแต พยงค์ มุกดา แต่ง รุ่งฤดี แพ่งผ่องใส ขับร้อง http://www.youtube.com/watch?v=YDoNSyyoILQ
(๖) เพลงเขี้ยวกระแต ประดิษฐ์ อุตตะมัง แต่ง ดาวใจ ไพจิตร ขับร้อง http://www.oknation.net/blog/warnwarn/2009/12/05/entry-1
(๗) เพลงเบื่อง้อคนงอน ยังไม่มีข้อมูลผู้แต่ง เสรี รุ่งสว่าง-สมศรี มาลีวัลย์ ขับร้อง (ยังหาลิงค์ฟังไม่ได้ คงต้องหาฟังจากต้นฉบับเพลงนี้โดยตรง)
วิพล นาคพันธ์
๑๘ ธันวาคม ๒๕๕๓
อ่านบันทึกข่าวสารของวิพล นาคพันธ์ ได้ที่ http://gotoknow.org/blog/wiphon/toc
