มะเร็งตับ พอเอ่ยชื่อนี้ผู้คนมักจะกลัวเนื่องจากใครที่ประสบกับเรื่องนี้แล้วอายุจะไม่ค่อยยืนยาวนัก  พบมากในชายมากกว่าหญิง ชายพบมากที่สุดในจำพวกมะเร็งด้วยกัน  ส่วนหญิงมาเป็นอันดับ 3รองจาก มะเร็งปากมดลูก และเต้านม  ที่ยังพบมากเพราะวิถีชีวิตของคนไทยยังผูกพันกับเรื่องกินปลาดิบกันมาก โดยเฉพาะทางภาคอีสาน และเรื่องไวรัสตับอักเสบก็ยังมีส่วนมาเกี่ยวข้องด้วย

      พบมากน้อยเพียงใด ในบ้านเรายังไม่มีการสำรวจเป็นทางการ เพียงการคาดคะเนกัน บางท่านว่าปีหนึ่งๆเกิดราว 20,000 ราย มองในภาพรวมของโลก บางท่านว่าประเทศไทย อยู่ในอันดับต้นๆ สำหรับในภาคอีสานบางท่านว่าพบมากที่สุดในโลกด้วย

      ผู้อยู่ในกลุ่มเสี่ยงโรคไวรัสตับอักเสบบีและซี จะทำให้ตับอักเสบเป็นซ้ำแล้วซ้ำอีก จนเป็นการอักเสบเรื้อรัง ทำให้มีการทำลายเซลล์ตับจนเป็นแผล และกลายเป็นตับแข็งตามมา ราว 10% จะกลายมาเป็นมะเร็งตับภายหลัง และขณะเดียวกันเชื้อไวรัสจะเข้าไปในเซลล์ตับ ไม่เปลี่ยนแปลง ดีเอ็นเอ ทำให้กลายเป็นมะเร็งด้วย นอกจากนี้ได้แก่ ผู้ที่ชอบดื่มสุราเรื้อรัง กินสารที่มีอะฟลาทอกซินเชื้อราตามถั่วลิสง พริกป่น ฯลฯ ไปจนถึงผู้ที่ชอบกินปลาดิบมายาวนานด้วย 

                     

                  

     ชนิดของมะเร็งมี 2 แบบ ได้แก่ เกิดที่ตัวเซลล์ของตัวเอง จากสาเหตุดังที่กล่าวมาหรือกระจายมาจากที่อื่น ส่วนอีกพวกหนึ่งเกิดที่ท่อน้ำดี แบบหลังนี้มักเป็นผลจากตัวพยาธิที่เกิดจากปลาดิบที่พยาธิไม่ตาย กินไปแล้วก็คืบคลานเข้าไปอยู่ในท่อน้ำดี อุดตัน ลงท้ายกลายเป็นมะเร็งท่อน้ำดีลุกลามไปยังตับ    

     ทำไมมะเร็งตับจึงรุนแรง เพราะวินิจฉัยได้ช้าเนื้อร้ายเป็นเริ่มแรกจะไม่ค่อยมีอาการอะไรเลย ตับยังทำงานได้เป็นปรกติ ร่างกายก็ใช้ชีวิตประจำวันได้ดังเดิมพอก้อนโตขึ้นเนื้อร้ายไปทำลายเซลล์ของตับมากขึ้น ทำให้ตับเสื่อมหน้าที่ร่างกายอ่อนเพลียไปไม่มีแรง เบื่ออาหาร น้ำหนักลดลง  ตาเหลือง พอมาถึงระยะนี้โรคดูจะลุกลามไปมากแล้ว แต่ทุกวันนี้คนเริ่มมีความรู้ขึ้น หากรู้สึกผิดสังเกตในร่างกายจะไปพบแพทย์ เพื่อตรวจค้นหาสิ่งผิดปรกติทันที ทำให้เริ่มพบในระยะแรกๆเพิ่มขึ้น 

                  

 

     การรักษา มีหลากหลายด้วยกัน ถ้าก้อนมะเร็งไม่โตมากพบแต่เริ่มแรกหน่อยคงจะต้องใช้วิธีการผ่าตัดเอาก้อนออก ตัดน้อย ตัดมากไปจนถึงการเปลี่ยนตับไปเลย  ประเภทที่เอาก้อนออกไม่ได้อาจใช้ความร้อนจากไฟฟ้า หรือความถี่ของคลื่นวิทยุ จี้ก้อนให้ฝ่อเล็กลงหรืออาจใช้สารเคมีใส่ตามท่อเข้าไปยังก้อนเนื้องอก หรืออุดเส้นทางที่เส้นเลือดไปเลี้ยงมะเร็งด้วยหลักการให้ก้อนฝ่อลง ปะทะปะทังไปชั่วคราวยืดอายุให้ยาวนานที่สุด

     ที่จะคุยในวันนี้คือ แบบหนึ่งของการผ่าตัดเอาเอาก้อนเนื้องอกออก แต่ก่อนการผ่าตัดจะเปิดแผลที่หน้าท้อง เป็นทางยาว แล้วค่อยๆเลาะผ่าตัดเอาก้อนเนื้องอกออก ฟังดูเหมือนง่ายขั้นตอนต่างๆกว่าก้อนมะเร็งจะออกมาได้ใช้เวลา2-3 ชม. และบางครั้งต้องเสียเลือดมากด้วย

        ผ่าตัดแบบใหม่ ที่ทีมงานผ่าตัดตับ ของรพ.ราชวิถี นพ.สะอาด ตรีพงษ์กรุณา  นพ.สมบูรณ์  ทรัพย์วงศ์เจริญ  ดร.นพ.กวิญ ลีละวัฒน์    นพ.จุมพล สิงห์หิรัญนุสรณ์ และคณะ การผ่าตัดผ่านทางกล้องต่างประเทศทำกันมาราว 5 ปีแล้ว

      ทีมงานนี้จะทำเป็น 2 แบบด้วยกันคือ ถ้าก้อนเนื้องอกอยู่ด้านขวา จะเปิดผ่าตัดเป็นแผลเล็กๆราว 5 ซม. เพื่อใช้มือซ้ายใส่เข้าไปในช่องท้อง ส่วนมือขวาใช้เครื่องมือผ่านทางการเจาะรูผ่านทางกล้องเข้าไป แต่ถ้าก้อนอยู่ทางซ้ายก็เจาะรูราว 5 รูใส่เครื่องมือผ่านทางกล้องเข้าไปทั้งหมด ทั้ง 2 แบบนี้ทำไปอย่างละ 5 รายรวม 10 ราย ผลที่เป็นที่พอใจเรียบร้อยดี หลังผ่าตัดคนไข้ปลอดภัยและยังมีชีวิตอยู่เป็นปรกติดี คนไข้ชอบที่ไม่เจ็บแผลมากและกลับบ้านได้เร็ว  

       การผ่าตัดตับผ่านทางกล้องถือเป็นนวัตกรรมใหม่อีกรูปแบบหนึ่งเปลี่ยนจากการผ่าตัดเปิดช่องท้องเป็นทางยาว ทำให้บาดเจ็บต่อร่างกายมากเสียเลือดมาก ระยะเวลาอยู่ในโรงพยาบาลเป็นอาทิตย์ และหลังผ่าตัดเจ็บบาดแผลหลายวัน มาเปลี่ยนเป็นผ่าตัดทางกล้อง ทุกอย่างกับตรงกันข้ามหมด เวลาการผ่าตัดอาจนานขึ้น แต่ก็ปลอดภัยสิ่งที่คนไข้ชอบมาก คือหลังผ่าตัดแทบไม่เจ็บปวดมากเลย และอยู่โรงพยาบาลเพียง 3-4 วัน ก็กลับบ้านได้ ส่วนเรื่องของโรคก็ดำเนินไปตามพยาธิสภาพที่เป็นอยู่

        ผลงานอันนี้เมื่อคราวประชุมวิชาการด้านศัลยกรรมของราชแพทย์วิทยาลัย ก็ได้รับรางวัลดีเด่นเป็นที่หนึ่งด้านวิชาการทั้งเรื่องและภาพด้วย มะเร็งตับ การผ่าตัดก้อนเนื้องอกออกผ่านทางกล้อง เป็นนวัตกรรมแบบหนึ่งของการรักษา ทำให้คนไข้บาดเจ็บน้อยลง และมึคุณภาพชีวิตดีขึ้น

       ข้อมูลเพิ่มเติม นพ. ชัยรัตน์ โภคาวัฒนา 08-76913225

 

ขอบคุณข้อมูลทั้งหมดนี้ จากคอลัมม์ มองคุณภาพชีวิต โดยนายแพทย์ สุวิทย์ เกียรติเสรี จากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ และขอบคุณภาพจากอินเตอร์เน็ต

                                                           ด้วยความปรารถนาดี

                                                             กานดา แสนมณี