ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

รายงานวิชา  การศึกษาเพื่อพัฒนาสังคมแห่งการเรียนรู้  รหัส  1026102

นางสาวนพพร  น้อยหมื่นไวย  รหัส  53D0103107   เลขที่  7

วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices)

ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

  1.  ความเป็นมา

                  โดยธรรมชาติของนักเรียนในโรงเรียนชลประทานสงเคราะห์  มีความแตกต่างกันทั้งนี้เนื่องจากนักเรียนมาจากสภาพครอบครัวที่แตกต่างกัน  มีฐานะทางเศรษฐกิจที่ไม่เท่ากัน   มีสภาพแวดล้อมและสังคม  ทำให้แต่ละคนมีความแตกต่างกัน  โรงเรียนเห็นว่าการให้การช่วยเหลือนักเรียนมีความสำคัญที่จะต้องจัดให้ตรงกับสภาพปัญหาของแต่ละคนแต่ละกลุ่มซึ่งโรงเรียนจำเป็นต้องมีระบบและมีกระบวนการดำเนินงานในการดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่เป็นวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ  (Best  Practices) ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนจะช่วยเสริมเติมเต็มให้กับนักเรียนทั้งด้านร่างกาย  อารมณ์/พฤติกรรม  สังคม/เศรษฐกิจ  และสติปัญญา  เพื่อส่งเสริม  พัฒนา ป้องกัน และแก้ไขปัญหาแก่นักเรียนให้พัฒนาเต็มศักยภาพ สร้างความมั่นคงให้นักเรียนทุกคนมีครูบุคคลอื่น ๆ ที่คอยดูแลช่วยเหลืออย่างใกล้ชิด

2.   วัตถุประสงค์ 

           1.  เพื่อส่งเสริมพัฒนา  ป้องกัน และแก้ไขปัญหาแก่นักเรียนให้พัฒนาเต็มศักยภาพมีจิตใจที่เข้มแข็ง  มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์                             

            2.  เพื่อพัฒนาวิธีการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best  Practices) ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนชลประทานสงเคราะห์ 

3.  หลักการ/แนวคิด/ทฤษฎี  ที่นำมาใช้เป็นแนวคิดหลักในการพัฒนา

               ใช้หลักการจากแนวทางการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนสำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา  สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน  กระทรวงศึกษาธิการ(2547)  และคู่มือระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของกลุ่มส่งเสริมการจัดการศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครราชสีมา เขต1 (2551)  

4.  กระบวนการ/วิธีการพัฒนาสู่วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ

            จากการถอดบทเรียนโดยการใช้รูปแบบการจัดการความรู้ (Knowledge Management)5  ขั้นตอน   คือ  การกำหนดเป้าหมาย  การวิเคราะห์ปัจจัย  การเจียรนัยความรู้  การนำสู่การปฏิบัติ  และการวัดประเมินผล  ได้กระบวนการใหม่  ซึ่งเป็นขั้นตอนในระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน  5  ขั้นตอน  ดังนี้

              ขั้นตอนที่  1   ศึกษา   เป็นการศึกษานักเรียนเป็นรายบุคคลทั้งทางด้านร่างกาย  อารมณ์/พฤติกรรมสังคม/เศรษฐกิจ  และสติปัญญา

              ขั้นตอนที่  2   คัดกรอง เป็นการวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการศึกษานักเรียนรายบุคคลนำมาจัดกลุ่มที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน  โดยจัดกลุ่มเด็กทางด้านร่างกาย  จัดกลุ่มเด็กทางด้านอารมณ์/พฤติกรรมจัดกลุ่มเด็กทางด้านสังคม/เศรษฐกิจ  จัดกลุ่มเด็กทางด้านสติปัญญา               

              ขั้นตอนที่ 3  มองปัญหา  เป็นการวิเคราะห์หาปัญหาในแต่ละกลุ่ม เพื่อวางแนวทางในการช่วยเหลือต่อไป               

              ขั้นตอนที่ 4  นำพาช่วยเหลือ   เป็นการส่งเสริม พัฒนา ป้องกัน แก้ไขปัญหา  และการคุ้มครองสิทธิตามสภาพปัญหาที่พบในเด็กกลุ่มต่าง ๆ หรือ แม้แต่เป็นปัญหารายบุคคล  เช่น  ด้านร่างกาย  ด้านอารมณ์/พฤติกรรม  ด้านสังคม/เศรษฐกิจ  ด้านสติปัญญา  จัดคลินิกเด็กอ่านไม่ออก  เขียนไม่ได้ จัดศูนย์พัฒนากลุ่มเด็กปกติ  จัดศูนย์ความเป็นเลิศ

                  ขั้นตอนที่ 5  สร้างเครือข่าย   เป็นการสร้างระบบการเชื่อมโยงเพื่อช่วยเหลือสนับสนุนการดำเนินงานในระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน  เครือข่ายผู้ปกครองนักเรียน  เครือข่ายชุมชน  เครือข่ายผู้ร่วมพัฒนาเครือข่ายกองทุนสนับสนุน

5.  ผลที่ได้รับจากการนำวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศไปใช้  จากการดำเนินการตามแนวทางระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน  5  ขั้นตอนคือ  ศึกษา  คัดกรอง  มองปัญหา  นำพาช่วยเหลือ  และสร้างเครือข่าย  สามารถช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนชลประทานสงเคราะห์  ชั้นอนุบาล 1–2  ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1–6  จำนวน 718 คนปีการศึกษา  2551  ด้านร่างกาย  ด้านอารมณ์/พฤติกรรม  ด้านสังคม/เศรษฐกิจ  ด้านสติปัญญา  

 6.  กระบวนการ ทบทวน กลั่นกรอง  ตรวจสอบ

                 การพัฒนาวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices)  ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนใช้รูปแบบการจัดการความรู้ (Knowledge  Management) ที่โรงเรียนชลประทานสงเคราะห์ได้พัฒนาขึ้นมีขั้นตอนของกระบวนการจัดการความรู้เพื่อพัฒนางานสู่(Best Practices)5 ขั้นตอนคือ

                ขั้นตอนที่ 1  กำหนดเป้าหมาย  การกำหนดเป้าหมาย  เป็นขั้นตอนการวิเคราะห์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ว่ามีความสอดคล้องกับกลยุทธ์และนโยบายในระดับกระทรวงศึกษาธิการ  ระดับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน  ระดับสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ว่ามีความสอดคล้องพอที่จะพัฒนาเรื่องนี้ต่อไปหรือไม่  ผลการดำเนินการพบว่า  มีความสอดคล้องในทุกระดับ

                 ขั้นตอนที่ 2  วิเคราะห์ปัจจัย  การวิเคราะห์ปัจจัย  เป็นการวิเคราะห์ปัจจัยสนับสนุนที่จะส่งผลให้งานบรรลุผลสำเร็จประกอบด้วย การวิเคราะห์วัฒนธรรมการทำงาน วิเคราะห์ภาวะผู้นำ วิเคราะห์โครงสร้าง วิเคราะห์ประสบการณ์ของโรงเรียน  วิเคราะห์เทคโนโลยี  วิเคราะห์บุคลากร  วิเคราะห์นโยบาย วิเคราะห์งบประมาณ  วิเคราะห์การสนับสนุนจากชุมชน  และวิเคราะห์นโยบายของโรงเรียน ว่ามีระดับการสนับสนุนมากพอที่จะดำเนินการต่อไปได้หรือไม่    ผลการดำเนินการพบว่าปัจจัยต่างๆมีระดับการสนับสนุนอยู่ในระดับดีมาก

                  ขั้นตอนที่ 3  เจียรนัยความรู้   การเจียรนัยความรู้  เป็นการพัฒนาวิธีปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practices) ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน โดยกระบวนการ  3  ขั้นตอน คือ  การวิเคราะห์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนเดิมที่ทำอยู่  การศึกษาเอกสารและแนวคิดเพิ่มเติม  และการศึกษาดูงาน เปรียบเทียบ  และสังเคราะห์วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices) ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน  ผลการดำเนินการทั้ง  3  ขั้นตอน  ได้วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices)ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน  5  ขั้นตอน  คือ  ขั้นตอนที่ 1  ศึกษา  ขั้นตอนที่ 2  คัดกรอง  ขั้นตอนที่ 3  มองปัญหา  ขั้นตอนที่ 4  นำพาช่วยเหลือ  ขั้นตอนที่ 5  สร้างเครือข่าย

                  ขั้นตอนที่ 4  นำสู่การปฏิบัติ    การนำสู่การปฏิบัติ  เป็นการปรับกระบวนการวิธีการทำงานที่ทำอยู่ให้เป็นไปตามวิธีการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices)  ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนในขั้นตอนนี้จะมีการจัดการความรู้ในรูปของชุมชนนักปฏิบัติเพื่อปรึกษาหารือปรับวิธีการปฏิบัติในระดับกิจกรรมทุกวันจันทร์ เวลา  14.30 น.  ถึงเวลา 15.30 น. 

                    ขั้นตอนที่ 5  วัดและประเมินผล   วัดและประเมินผลเป็นการประเมินความพึงพอใจของการใช้วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices) ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน  และประเมินผลการช่วยเหลือนักเรียนทั้ง  4  ด้าน  คือ  การช่วยเหลือด้านร่างกาย  การช่วยเหลือด้านอารมณ์/พฤติกรรม   การช่วยเหลือด้านสังคม/เศรษฐกิจ  และการช่วยเหลือด้านสติปัญญา  ตามวงจรเดมมิ่ง PDCA

7. รูปแบบ/วิธีการประชาสัมพันธ์เผยแพร่

      จัดนิทรรศการแสดงผลงาน เป็นโรงเรียนต้นแบบระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของกลุ่มโรงเรียนสุรนารี  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครราชสีมา  เขต 1 และกลุ่มโรงเรียนที่สนใจ

ความภูมิใจในวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ

            วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices) ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนชลประทานสงเคราะห์ ได้รับรางวัลระดับเหรียญทอง  และเป็นโรงเรียนต้นแบบระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของกลุ่มโรงเรียนสุรนารี  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครราชสีมา  เขต 1