การบริหารสถาบันเพื่อความเป็นเลิศ
    ในภาวการณ์ปัจจุบันมีความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยี การเปลี่ยนแปลงทางด้านสังคนเศรษฐกิจทำให้เกิดการแข่งขันกันสูงในทุกสายอาชีพไม่เว้นแม้แต่การศึกษาผู้บริหารจึงต้องพัฒนาองค์การเพื่อ จะชนะคู่แข่งโดยการสร้างความเป็นเลิศในแก่โรงเรียนตนเองความเป็นเลิศทางการศึกษาหัวใจอยู่ที่ผู้เรียนสำคัญที่สุดผู้บริหารสถาบันการศึกษาแต่ละคนมองความหมายของ “ความเป็นเลิศ” และกลยุทธ์ที่จะนำไปสู่ความเป็นเลิศนี้แตกต่างกันไปองค์ประกอบสำคัญของความเป็นเลิศของสถาบันการศึกษา ได้แก่
๑. ความมีประสิทธิภาพทางด้านต้นทุน
                การประกอบกิจกรรมต่างๆของสถาบันการศึกษานั้น ผู้บริหารจะต้องกระทำโดยตระหนักถึงความมีประสิทธิภาพทางด้านต้นทุนเป็นสำคัญแต่ไม่ได้หมายความว่าสถาบันการศึกษาจะต้องพยายามลดต้นทุนให้อยู่ในระดับต่ำสุด แต่อย่างน้อยต้นทุนก็ควรจะต่ำกว่าต้นทุนถัวเฉลี่ยของการจัดการศึกษาในระดับเดียวกัน
๒. การบริหารงานในลักษณะที่มองกิจกรรมต่าง ๆ ของสถาบันการศึกษาเป็น
                ภาพรวมผู้บริหารจะต้องเข้าใจความเกี่ยวเนื่องระหว่างกิจกรรมต่าง ๆ ต้นทุนที่เกิดขึ้น
ในหน่วยงานหนึ่งอาจได้รับผลกระทบมาจากการตัดสินใจจากหน่วยงานอื่น
๓. การให้ความสำคัญกับทุกกิจกรรมของสถาบันการศึกษา
                ความเป็นเลิศของสถาบันการศึกษาจะเกี่ยวข้องกับทุก ๆ ส่วนขององค์กรไม่เฉพาะกิจกรรมการเรียนการสอนเท่านั้น ทุกกิจกรรมมีความสำคัญที่ผู้บริหารจะต้องให้ความสนใจเท่าเทียมกันไม่ว่าจะเป็นกิจกรรรมเกี่ยวกับการจัดทำแผนพัฒนาการศึกษางานหลักสูตรการเรียนการสอน บุคลากร อาคาร-สถานที่ ธุรการ-การเงิน และความสัมพันธ์กับชุมชน ตลอดจนการให้คำปรึกษาแก่นักเรียน นักศึกษาด้านต่างๆ ฯลฯ
๔. การพัฒนากิจกรรมต่าง ๆ ของสถาบันการศึกษาอย่างต่อเนื่อง
                ความเป็นเลิศของสถาบันการศึกษาส่วนหนึ่งเกิดจากการที่ผู้บริหารเน้นการพัฒนากิจกรรมทั้งหมดอย่างต่อเนื่อง โดยการให้ความสำคัญกับการบริหารกิจกรรมเพื่อลดความสูญเปล่าหรือกิจกรรมที่ไม่เพิ่มค่าให้เหลือน้อยที่สุดหรือให้หมดไป
๕. ความพึงพอใจของนักเรียน นักศึกษา
                ความเป็นเลิศของสถาบันการศึกษาจะเกิดขึ้นไม่ได้ ถ้าหลักสูตรและบริการอื่น ๆ ของสถาบันการศึกษาไม่สร้างความพอใจหรือไม่ตรงกับความต้องการของนักเรียนนักศึกษา ดังนั้นสถาบันการศึกษาจะต้องทำการศึกษาวิเคราะห์ความต้องการของนักเรียน นักศึกษา ตลอดจนประเมินผลความพอใจของนักศึกษาด้วยวิธีการต่าง ๆ
                แนวทางการจัดองค์กรทางการศึกษาสู่ความเป็นเลิศ
ก. การปรับระบบต่างๆในโรงเรียนเพื่อการพัฒนา
                ๑. ปรับระบบการบริหารจัดการ เน้นกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม
                ๒. ปรับสภาพจิตใจครูและบุคลากร โดยการสร้างความเข้าใจ ให้ความสำคัญผลักดันคุณภาพ และจัดสวัสดิการ สิทธิผลประโยชน์เกื้อกูลให้ตามสมควรเพื่อเป็นการเสริมสร้างขวัญ กำลังใจ
                ๓. ปรับระบบการนิเทศและติดตามผล ในลักษณะ "กัลยาณมิตรนิเทศ" ซึ่งมีการนิเทศโดยเพื่อนครู ฝ่ายวิชาการ และโดยผู้บริหาร เป็นต้น
                ๔. ปรับกิจกรรมและกระบวนการเรียนรู้ของนักเรียน ในลักษณะ"การจัดการความรู้" โดยจัดให้มีการศึกษาเรียนรู้ตามสภาพจริงทั้งในและนอกห้องเรียนหรือแหล่งเรียนรู้ต่างๆ ฝึกให้นักเรียนรู้จักสังเกต ตั้งคำถาม สืบค้นหาข้อมูลจดบันทึกข้อมูล เล่าเรื่อง/ประสบการณ์ นำเสนอผลงาน และรู้จักประเมินตนเอง ฯลฯ
                ๕. ปรับกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน โดยเน้นการพัฒนาผู้เรียนเป็นรายบุคคลอย่างเต็มศักยภาพ ซึ่งโรงเรียนอาจจัดให้มีกิจกรรมชมรม ชุมนุม ตามความถนัด ความสนใจของนักเรียน นักศึกษาและมีครูเป็นที่ปรึกษา
                ๖.ปรับระบบการแนะแนวการช่วยเหลือนักเรียน เน้นสร้างความร่วมมือระหว่างบ้าน กับ
โรงเรียนในการช่วยกันดูแลช่วยเหลือนักเรียน มีกิจกรรมการเยี่ยมบ้าน การจัดกิจกรรมแนะแนวอาชีพ/แนะแนวศึกษาต่อ การจัดกิจกรรมร่วมกันคิดไม่ให้(เด็กและเยาวชน)ผิดซ้ำสอง ฯลฯ
                ๗.ปรับปรุงแหล่งเรียนรู้ทั้งในและนอกโรงเรียน โดยสำรวจ และขึ้นทะเบียนแหล่ง
เรียนรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่นและขอความร่วมมือในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้กับผู้เรียนเช่น พิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน ศูนย์วิทยาศาสตร์ ศูนย์ท่องเที่ยว ชุมชนผลิตสินค้า OTOPเป็นต้น
                ๘.ปรับสัมพันธภาพระหว่างโรงเรียนกับผู้ปกครองและชุมชน โดยจัดกิจกรรมร่วมกันใน
ลักษณะ "เครือข่ายผู้ปกครอง" ร่วมกันเฝ้าระวัง ปกป้อง ช่วยเหลือ ดูแลไม่ให้นักเรียนนักศึกษามีพฤติกรรมที่เบี่ยงเบนไป
                ๙.ปรับระบบการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ โดยเน้นการวัดและประเมินตามสภาพ
จริง (Authentic Assessment) เช่น จาการสังเกต สอบถาม สัมภาษณ์ และตรวจผลงานนักเรียน นักศึกษาจากแฟ้มสะสมงาน (Portfolio)
                ๑๐.ปรับกลยุทธ์สู่ความเป็นเลิศทางการศึกษา ในที่นี้มีกลยุทธ์สำคัญๆ ขอนำเสนอเป็น
แนวทาง ดังต่อไปนี้
                - ผู้บริหารประสานใจ
                - ทอสายใยสร้างความตระหนัก
                - ชวนชักนิเทศเชิงมิตร
                - ศิษย์เรียนรู้อย่างมีความสุข
                - บุกเบิกกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน
                - ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่พึงประสงค์
                - สืบสานการเรียนรู้อย่างมั่นคง
                - ดำรงสัมพันธภาพที่ยืนยง
                - มุ่งตรงประสิทธิภาพและประสิทธิผล
                - พัฒนากลยุทธ์สู่ความเป็นเลิศอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
 ข.แนวทางการดำเนินงานพัฒนาระบบภายในโรงเรียนให้ประสบผลสำเร็จไปสู่ความเป็น
เลิศ
                ๑. ศึกษาวิเคราะห์
                ๒. มั่นเหมาะวางแผน
                ๓. แนบแน่นยุทธศาสตร์
                ๔. มีมาตรฐานเป้าหมาย
                ๕. หลากหลายสื่อ/นวัตกรรม
                ๖. น้อมนำปฏิบัติ
                ๗. แน่ชัดควบคุมติดตาม
                ๘. งดงามประเมินผล
                ๙. นำยลพัฒนาปรับปรุง
                ๑๐. รุ่งเรืองสร้างเครือข่าย
       หากผู้บริหารสถานศึกษาและผู้ร่วมงานทุกฝ่ายในหน่วยงาน หรือ องค์กรได้
สร้างความเข้าใจ ให้ความสำคัญ และร่วมมือกันผลักดันคุณภาพการศึกษา เชื่อมั่นว่า
“การจัดการศึกษาสู่ความเป็นเลิศ” คงไม่ไกลเกินความเป็นจริงและความเป็นเลิศ
ดังกล่าวหัวใจอยู่ที่ “ผู้เรียนสำคัญที่สุด”