राजवत्पञ्च वर्षाणि दशवर्षाणि दासवत् ।

प्राप्ते तु षोडषे वर्षे पुत्रं मित्रवदाचरेत् ॥

 

rājavat pañca varṣāṇi        dazavarṣāṇi dāsavat

prāpte tu ṣoḍaṣe varṣe      putraṁ mitravadācaret

 

ราชวตฺปญฺจ  วรฺษาณิ  ทศวรฺษาณิ  ทาสวตฺ

ปฺราปฺเต  ตุ  โษฑเษ  วรฺเษ  ปุตฺรํ  มิตฺรวทาจเรตฺ.

 

คำแปล

 

จงเลี้ยงดูบุตรเยี่ยงราชา จนถึงห้าขวบ

แล้วเลี้ยงอย่างข้ารับใช้เรื่อยไปอีกสิบปี

ครั้นอายุได้สิบหกปี จงปฏิบัติกับเขาเสมือนมิตร

 

Treat the child like a prince till the age of five, like a servant till the age of fifteen.

When the son reaches the age of sixteen, treat him like a friend.

(ภาษาอังกฤษ จาก Niti-sara Collection of Subhashitas ไม่ปรากฏผู้เขียน)

 

 

นี้เป็นร้อยกรองชนิดหนึ่ง บทหนึ่งมี 2 บาท บาทละ 2 วรรค วรรคละ 8 คำ

 

ตุ                    (ไม่แจก)                            แต่

ทศ                 (ไม่แจก) ทศ (จำนวน)             สิบ

ทาสวตฺ         (ไม่แจก) ทาส+วตฺ.                   เหมือนทาส

ปญฺจ              (ไม่แจก) ปญฺจ (จำนวน)          ห้า

ปุตฺรํ               ปุตฺร  (ปุ.1.เอก.)                    บุตร

ปฺราปฺเต        1√ปราปฺ                                 บรรลุ, ถึง (ปัจจุบันกาล)

มิตฺรวตฺ          (ไม่แจก) มิตฺร+วตฺ                    เหมือนมิตร

ราชวตฺ          (ไม่แจก) ราช+วตฺ                     เหมือนพระราชา

วรฺษาณิ         วรฺษ (นปุ.1.พหุ.)                     ปี

วรฺเษ              วรฺษ (ปุ.7.เอก)                      เมื่อปี, ในปี

โษฑเษ          โษฑศ (จำนวน, ปุ.7.เอก)        สิบหก

อาจเรตฺ.        อา√จรฺ                                 (เขา)พึงปฏิบัติ (แสดงความปรารถนา)