ผลการเรียนรู้ครั้งที่ 11 (12/11/2553)
รายวิชา 390611 ระเบียบวิธีวิจัยขั้นสูง (Advanced Research Methodology)
เนื้อหา : ในครั้งนี้ผมขอสรุปประเด็นความรู้ที่ได้รับจากการเรียนในรายวิชา ซึ่งประเด็นความรู้ที่ผมได้รับ สามารถแบ่งได้เป็นส่วนต่างๆ ดังนี้
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับคุณภาพของเครื่องมือการวิจัย
การตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือวิจัย หมายถึง การนำเครื่องมือวิจัยมาตรวจสอบว่ามีคุณสมบัติเหมาะสมสำหรับใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลวิจัยหรือไม่ โดยจะต้องเหมาะสมกับลักษณะของตัวแปร และ ประชากร นอกจากนี้ จะต้องวัดได้ตรงตามวัตถุประสงค์ และมีความคงที่ของการวัด ไม่ว่าจะทำการวัดซ้ำกี่ครั้งก็ตาม
การตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือวิจัยมีหลายประเภท แต่ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือที่สำคัญมี 2 ประการคือ
1. ความตรงของเครื่องมือ (Validity) ความตรงเป็นคุณสมบัติของเครื่องมือวิจัยที่แสดงให้ทราบว่าเครื่องมือวิจัยนั้นสามารถวัดสิ่งที่มุ่งจะวัดได้ ซึ่งความตรงเป็นดัชนีที่บ่งบอกให้รู้ว่าเครื่องมือนั้น ๆ สามารถวัดสิ่งที่ต้องการจะวัดได้หรือไม่ การตรวจสอบความตรงของเครื่องมือเป็นการกระทำเพื่อดูว่าเครื่องมือนั้นสามารถวัดได้ตรงตามเกณฑ์ที่ต้องการหรือไม่ เป็นคุณภาพที่จะทำให้ผลการวัดที่ได้สามารถแทนคุณลักษณะที่ต้องการจะวัดได้มากน้อยเพียงใด ความตรงแบ่งได้ 3 ประเภท ดังนี้
1.1 ความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) เครื่องมือที่มีความตรงเชิงเนื้อหาเครื่องมือนั้นจะมีคำถาม เนื้อหา และสาระตรงตามสิ่งที่เป็นเนื้อหาสาระของสิ่งที่ต้องการวัดและเป็นไปตามสัดส่วนของความสำคัญในแต่ละเนื้อหาด้วย เช่น การวิจัยเรื่อง ความรู้เกี่ยวกับการพยาบาลผู้ป่วยโรคเอดส์ของนักศึกษาพยาบาล ผู้วิจัยสร้างข้อสอบวัดความรู้เกี่ยวกับการพยาบาลโรคเอดส์ โดย เนื้อหาที่ใช้ในการออกข้อสอบต้องสอดคล้องกับการพยาบาลผู้ป่วยโรคเอดส์ หากสอดคล้องก็นับว่ามีความตรงตามเนื้อหา แต่หากคำถามที่ใช้วัดถามถึงความคิดเห็นว่านักศึกษารู้สึกอย่างไรต่อการให้การพยาบาลผู้ป่วยโรคเอดส์ ก็แสดงว่าถามไม่ตรงกับสิ่งที่ต้องการวัดคือ ความรู้
1.2. ความตรงเชิงโครงสร้าง (Construct Validity) เครื่องมือที่มีความตรงเชิงโครงสร้าง เครื่องมือนั้นสามารถวัดได้สอดคล้องกับโครงสร้างหรือคุณลักษณะตามทฤษฎีของสิ่งนั้น ๆ นั่นคือ ต้องสร้างข้อคำถามให้มีพฤติกรรมต่าง ๆ ตรงตามพฤติกรรมที่เป็นเป้าหมายของสิ่งที่ต้องการจะวัด เช่น แบบวัดเชาว์ปัญญาจะมีความตรงเชิงโครงสร้างจะต้องสร้างข้อคำถามให้มีพฤติกรรมต่าง ๆ ที่วัดองค์ประกอบครบถ้วนตามทฤษฎีของเชาว์ปัญญา ถ้าสร้างตามทฤษฎีของกิลฟอร์ดก็ต้องสร้างให้ครบทั้ง 3 มิติคือ เนื้อหา ปฏิบัติการ และผลผลิต
1.3 ความตรงเชิงสัมพันธ์กับเกณฑ์ (Criterion Related Validity) เครื่องมือที่มีความตรงเชิงสัมพันธ์กับเกณฑ์ เครื่องมือนั้นแสดงถึงผลการใช้เครื่องมือทำนายพฤติกรรมของบุคคลในสถานการณ์เฉพาะหรือแสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างคะแนนของเครื่องมือกับคะแนนการวัดจากเกณฑ์สัมพันธ์ภายนอก (External Criterion) ที่เป็นอิสระ เกณฑ์สัมพันธ์ที่เกี่ยวข้องแบ่งออกเป็น 2 ลักษณะคือ เกณฑ์ปัจจุบันกับเกณฑ์อนาคตซึ่งเรียกว่า ความตรงเชิงสภาพ (Concurrent Validity) และความตรงเชิงพยากรณ์ (Predictive Validity)
1) ความตรงเชิงสภาพ (Concurrent Validity) เครื่องมือที่มีความตรงเชิงสภาพ เครื่องมือนั้นสามารถให้ผลการวัดสอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงของคุณลักษณะนั้นในขณะนั้น เช่น คนที่เก่งภาษาอังกฤษมากที่สุดในชั้นก็ควรจะสอบข้อสอบภาษาอังกฤษได้เป็นที่หนึ่ง เป็นต้น ในการหาความตรงเชิงสภาพนี้ต้องมีข้อมูลแทนสภาพของผู้ถูกสอบแล้วจึงนำข้อมูลเหล่านั้นมาหาความสัมพันธ์กับข้อมูลที่ได้จากเครื่องมือที่ต้องการหาความตรงเชิงสภาพโดยการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สันหรืออาจใช้สูตรการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบอื่น ๆ ความตรงเชิงสภาพนี้มีความเกี่ยวข้องกับค่าอำนาจจำแนก (Discrimination) ของเครื่องมือนั้น ๆ เครื่องมือที่มีค่าอำนาจจำแนกควบคู่กันไป
2) ความตรงเชิงพยากรณ์ (Predictive Validity) เครื่องมือที่มีความตรงเชิงพยากรณ์ เครื่องมือนั้นสามารถบ่งบอกผลที่วัดในขณะนั้นได้ถูกต้องตามสภาพที่แท้จริงในอนาคต ในการหาความตรงเชิงพยากรณ์หาโดยอาศัยความสัมพันธ์ระหว่างคะแนนของเครื่องมือวัดกับคะแนนเกณฑ์สัมพันธ์ซึ่งจะปรากฎในอนาคต เช่น เกณฑ์สัมพันธ์จากแบบวัดความถนัดทางการปฏิบัติการพยาบาล จะสัมพันธ์กับ คะแนนผลการปฏิบัติการพยาบาล ซึ่งการคำนวณหาความตางเชิงพยากรณ์จะต้องอาศัยเวลาเพราะคะแนนของเครื่องมือวัดกับเกณฑ์สัมพันธ์ได้มาคนละเวลากัน วิธีการคำนวณ คำนวณได้จากการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สันหรืออาจใช้สูตรการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบอื่น ๆ
2. ความเที่ยงของเครื่องมือ (Reliability) ความเที่ยงเป็นคุณสมบัติของเครื่องมือวิจัยที่แสดงให้ทราบว่าเครื่องมือนั้นสามารถให้ผลการวัดคงที่แน่นอน ไม่ว่าจะวัดกี่ครั้งก็ตาม เครื่องมือวิจัยที่มีความเที่ยงสูงจะสามารถให้ผลการวัดได้อย่างคงเส้นคงวา (Consistency) นั้นคือ เมื่อนำเครื่องมือนั้นไปเก็บรวบรวมข้อมูลหรือสอบวัดกับกลุ่มตัวอย่างกี่ครั้งก็ตาม ผลที่ได้จะเท่าเดิมหรือใกล้เคียงกับค่าเดิม
3. ความยากง่าย และ อำนาจจำแนก (Difficulty and Discrimination) เป็นคุณภาพของรายการหรือข้อคำถามของเครื่องมือการวิจัยที่เป็นแบบทดสอบ
ความยากง่าย (Difficulty) จะคำนวณจากอัตราส่วนระหว่างผู้ตอบถูกกับจำนวนคนทั้งในกลุ่มสูงและกลุ่มต่ำ ค่าความยากง่าน หรือ ค่า P มีค่าอยู่ระหว่าง 0.00 – 1.00 ถ้าค่า P เข้าใกล้ 0.00 หมายความว่า ข้อสอบยาก ถ้าเข้าใกล้ 1.00 แปลว่าข้อสอบง่าย โดยค่าที่ P ที่ยอมรับได้อยู่ระหว่าง 0.20 – 0.80
อำนาจจำแนก (Discrimination)เป็นการจำแนกแยกแยะระดับหรือการจัดกลุ่มตัวย่างที่จะทำการศึกษาออกเป็นกลุ่มๆ โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลักคือ กลุ่มที่ทำได้ กับกลุ่มที่ทำไม่ได้ หรือ กลุ่มที่ตอบได้ตามเกณฑ์ กับ กลุ่มที่ตอบได้ต่ำกว่าเกณฑ์ อำนาจจำแนก หรือ ค่า r จะมีค่าอยู่ระหว่าง -1.00 ถึง+1.00 ถ้าค่า r เข้าใกล้ 0.00 จะมีค่าอำนาจจำแนกต่ำ ถ้าค่าเป็น 0.00 แสดงว่าไม่มีอำนาจจำแนก แต่ถ้าเข้าใกล้ 1.00 มีอำนาจจำแนกดีมาก ถ้าติดลบ แสดงว่าไม่สามารถจำแนกได้
4. ความเป็นปรนัยของเครื่องมือ (Objectivity) มีความสำคัญมากสำหรับเครื่องมือที่เป็นแบบทดสอบ โดยจะมีความครอบคลุมคุณลักษณะสำคัญ คือ ความชัดเจนของคำถาม ที่จะต้องเข้าใจง่ายอ่านแล้วเข้าใจตรงกัน การตรวจให้คะแนนตรงกันไม่ว่าผู้ใดตรวจ และ การแปลความหมายของคะแนนจะต้องตรงกัน ซึ่งโดยทั่วไปแบบทดสอบปรนัยจะมีความเป็นปรนัยสูงกว่าแบบสอบอัตนัย
5. ความมีประสิทธิภาพของเครื่องมือ (Efficiency) หมายถึง เครื่องมือสามารถนำมาใช้ในการเก็บรวบรวมได้ตรงตามจุดมุ่งหมาย และมีความคุ้มทุนเช่น ใช้เวลาน้อย ใช้งบประมาณน้อย คงทนและใช้งานได้ยาวนาน เป็นต้น
6. คุณลักษณะอื่นๆ ของเครื่องมือ ได้แก่ ความไว หรือ ความละเอียดในการวัด เช่น แบบมาตรส่วนประมาณค่า กับ แบบวัดที่มีลักษณะใช่ ไม่ใช่ ความเป็นมิติเดียว คือ สามารถวัดมิติของตัวแปรได้ชัดเจนไม่มีการซ้ำซ้อน และ ง่ายต่อการใช้ คือ มีขั้นตอนไม่ยุ่งยาก
