หลังจากที่เราได้ทำการศึกษาการใช้ Nss หล่อหลอดเลือดดำ แทน Heparin เราได้ตีพิมพ์แล้วค่ะ

จิราพร พรหมพิทักษ์กุล  วีรวรรณ   อึ้งอร่าม อุบล จ๋วงพานิช  ลดาวัลย์  บูรณะปิยะวงศ์  สุธีรา ตั้งตระกูล และกาญจนา  สิมะจารึก  Research Utilization Project:การใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ในการพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาล  เรื่อง   การใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำเพื่อป้องกันลิ่มเลือดอุดตันปลายเข็มฉีดยาชนิดล็อค วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ 2553;33(1): 62-68.

แนวปฏิบัติการพยาบาล 

แนวปฏิบัติการพยาบาล  เรื่อง การใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำ   เพื่อป้องกันลิ่มเลือดอุดตันปลายเข็มฉีดยาชนิดล็อค

วัตถุประสงค์ เพื่อ

  1. พยาบาลมีความรู้ในการใช้น้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำผ่านทางเข็มฉีดยาชนิดล็อค
  2. พยาบาลสามารถนำแนวปฏิบัติเรื่อง การใช้น้ำเกลือหล่อหลอดดำไปใช้อย่างถูกต้องตามเทคนิคและวิธีการที่กำหนด
  3. ทราบอัตราการเกิดลิ่มเลือดอุดตันปลายเข็มในผู้ป่วยที่มีแผนการรักษาด้วยการฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำผ่านเข็มฉีดยาชนิดล็อค

คำนิยาม

  • การใช้สารน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำ หมายถึง การใช้สารละลายน้ำเกลือปราศจากเชื้อจำนวน Sodium chloride 9 กรัม ในน้ำ 1,000 มิลลิลิตร ซึ่งมีความเข้มข้นเป็น isotonic กับสารเหลวภายในร่างกาย    ฉีดเข้าไปทางจุกยางของเข็มฉีดยาที่ต่ออุปกรณ์สำหรับให้ยาเป็นครั้งคราว จำนวน 1 มิลลิลิตร  ตามแผนการรักษาของแพทย์
  • เข็มฉีดยาชนิดล็อค (NSS Lock) หมายถึง อุปกรณ์สำหรับให้ยาเป็นครั้งคราวที่ใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำไว้
  • แนวปฏิบัติการพยาบาล หมายถึง  ขั้นตอนการปฏิบัติของหัตถการต่างๆทางการพยาบาลซึ่งผ่านการเตรียมการและตรวจสอบทางวิชาการอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
  • การเกิดลิ่มเลือดอุดตัน หมายถึง ภาวะที่เลือดไหลย้อนกลับเข้าปลายเข็ม  เกิดจับกันเป็นลิ่มเลือดอุดตันทำให้ปลายเข็มฉีดยาไม่เปิดโล่ง
  • หลอดเลือดดำอักเสบ หมายถึง เป็นการอักเสบของ หลอดเลือดดำจะมีอาการ ปวด บวม แดง ร้อน มีสาเหตุมาจาก  การติดเชื้อแบคทีเรีย  หลอดเลือดได้รับบาดเจ็บจากการแทงเข็ม  และปฏิกิริยาเคมีของสารละลายหรือยาที่ให้

เครื่องมือในการติดตามแนวทางปฏิบัติการพยาบาล

  1. แบบประเมินกระบวนการนำแนวปฏิบัติการพยาบาลไปใช้
  2. แบบสอบถามการใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำทางเข็มฉีดยาชนิดล็อค
  3. แบบประเมินกิจกรรมการใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำทางเข็มฉีดยาชนิดล็อค  3 ส่วนดังนี้

เกณฑ์การปฏิบัติการเตรียมให้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำ ทางเข็มฉีดยาชนิดล็อค

  • อธิบายให้ผู้ป่วยหรือญาติทราบ
  • ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งและสวมถุงมือสะอาด
  •  รัดแขนผู้ป่วยด้วยสายยางแบบเงื่อนกระตุกเหนือตำแหน่งที่แทงเข็มประมาณ3–4 นิ้ว
  • เช็ดผิวหนังบริเวณที่ต้องการแทงเข็มด้วยสำลีชุบแอลกอฮอล์ 70 % โดยเช็ดเป็นวงออกภายนอกกว้างประมาณ 1-2 นิ้ว แล้วปล่อยให้แห้ง
  • แทงเข็มผ่านผิวหนังตรงตำแหน่งหลอดเลือดดำ โดยทำมุมประมาณ 30 องศา
  • เมื่อเข็มเข้าไปในหลอดเลือดดำจนเห็นเลือดไหลย้อนออกมา ดึงเข็มเหล็กออกเล็กน้อย  ค่อยๆดันเข็มพลาสติกเข้าไปในหลอดเลือดดำ
  • ปลดสายรัดแขนอย่างนุ่มนวล ใช้นิ้วมือกดหลอดเลือดดำบริเวณเหนือปลายเข็มพลาสติกขณะดึงเข็มเหล็กออก
  • ต่อ  In-stopper หรือThree way ที่ส่วนปลายของเข็มพลาสติก กรณีใช้ Three way ให้หมุนปิดด้านด้านเข้าหาผู้ป่วยไว้
  •  ปิดทับรอยต่อระหว่างผิวหนังและเข็มพลาสติกด้วยพลาสเตอร์ชนิดโปร่งใส
  • ใช้พลาสเตอร์ชนิดผ้า หรือชนิดโปร่งแสงติดยึดบริเวณรอบๆให้แน่น โดยไม่ปิดทับรอยต่อระหว่างผิวหนังและเข็ม
  • หล่อหลอดเลือดดำ ด้วยสารละลายน้ำเกลือ 1 มล. ดันลูกสูบของกระบอกฉีดยาไว้ และถอด เข็มฉีดยาออกออก
  • ติดสติกเกอร์ประจำวัน ระบุวันครบกำหนดเปลี่ยนตำแหน่งที่แทงเข็ม 72 ชั่วโมง

 

เกณฑ์การปฏิบัติ การดูแลผู้ป่วยระหว่างให้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำผ่านอุปกรณ์สำหรับให้ยาเป็นครั้งคราว

  • อธิบายให้ผู้ป่วยหรือญาติทราบ
  • ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งและสวมถุงมือสะอาด
  • เช็ดรอบๆข้อต่อ Three way หรือ เช็ดจุกยาง In-stopper ด้วยสำลีชุบแอลกอฮอล์ 70% ก่อนและหลังให้ยา
  • ประเมินการเปิดโล่งและการอักเสบของหลอดเลือดดำก่อนฉีดยาทุกครั้ง
  • หล่อหลอดเลือดดำด้วยสารละลายน้ำเกลืออย่างน้อย  1 มล.หลังฉีดยาทุกครั้งหรือตามเวลาที่กำหนด
  •  ดันลูกสูบของกระบอกฉีดยาไว้และถอดเข็มฉีดยาออก
  • บันทึกการให้ยาในแบบบันทึกทางการพยาบาล

     

เกณฑ์การปฏิบัติการหยุดใช้อุปกรณ์สำหรับให้ยาเป็นครั้งคราว

  • อธิบายให้ผู้ป่วยหรือญาติทราบ
  • ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งและสวมถุงมือสะอาด
  • ดึงพลาสเตอร์ออก วางสำลีแห้งเหนือตำแหน่งที่แทงเข็มดึงเข็มพลาสติกออกช้าๆกดสำลีไว้จนเลือดหยุดไหลแล้วปิดพลาสเตอร์ชนิดโปร่งใสให้แน่น
  • ล้างมือให้สะอาดแล้วเช็ดให้แห้ง
  • บันทึกเหตุผลการหยุดใช้อุปกรณ์สำหรับให้ยาเป็นครั้งคราวทางหลอดเลือดดำ หรือการเกิดภาวะแทรกซ้อนในแบบบันทึกทางการพยาบาลทุกครั้ง

 

การประเมินผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วย

ใช้แบบประเมินผลลัพธ์การใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำชนิดล็อค

  • ประเมินการเปิดโล่งระดับการเกิดหลอดเลือดดำอักเสบ และ
  • จำนวนวันรวมที่ใช้เข็มฉีดยาชนิดล็อคในตำแหน่งนั้น

ผลลัพธ์

จากการนำแนวปฏิบัติการพยาบาล    เรื่อง การใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำเพื่อป้องกันลิ่มเลือดอุดตันปลายเข็มฉีดยาชนิดล็อค มาใช้ในคลินิก พบว่า

  1. พยาบาลสามารถปฏิบัติตามแนวปฏิบัติใหม่ ทำได้เป็นส่วนมาก ร้อยละ 90 ขึ้นไป  เป็นผลลัพธ์ทั้งพยาบาลประเมินตนเองและให้พยาบาลที่รับผิดชอบโครงการประเมิน
  2. การประเมินคุณภาพของการใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำชนิดล็อคในผู้ป่วยที่ใช้ พบว่า
  • มีปลายเข็มเปิดโล่ง ร้อยละ 75.2
  • การเกิดหลอดเลือดดำอักเสบเกรด 0 (ไม่เกิด)   ร้อยละ 77.4  เนื่องจากกลุ่มตัวอย่างมีหลายประเภท ทั้งผู้ป่วยหนักซับซ้อนและผู้ป่วยให้ยาเคมีบำบัด   

จากการวิจัยพบว่า การใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำเพื่อป้องกันลิ่มเลือดอุดตันปลายเข็มฉีดยาชนิดล็อคมาใช้ในคลินิก โดยสุพร วงศ์ประทุม และคณะตั้งแต่ปี2544 ด้วยวิธีการใช้ทฤษฎีแพร่กระจายนวัตกรรมของ Roger กับการใช้สารละลายน้ำเกลือหล่อหลอดเลือดดำ  ผลลัพธ์ พบว่ายังคงมีการใช้อย่างต่อเนื่อง