การคิดอย่างมีวิจารณญาณ หมายถึง การคิดอย่างมีเหตุผล โดยผ่านการพิจารณาไตร่ตรองอย่างรอบคอบเกี่ยวกับเนื้อหา ความรู้และสถานการณ์ในบทความที่เกี่ยวข้องกับเรื่องโครงสร้างและหน้าที่ของระบบต่าง ๆ ในร่างกายมนุษย์ ที่กำหนดให้ โดยการรวบรวมข้อมูล หลักฐานที่เชื่อถือได้เพื่อนำไปสู่การสรุปและตัดสินใจที่มีประสิทธิภาพว่า สิ่งใดถูกต้อง สิ่งใดควรเชื่อ สิ่งใดควรเลือกหรือสิ่งใดควรกระทำ ซึ่งประกอบด้วยทักษะความสามารถ 6 ด้าน ดังนี้
1. การกำหนดปัญหาหมายถึงการแสดงออกในการเข้าใจความหมายของคำ ข้อความหรือแนวคิดและสามารถกำหนดปัญหาจากสถานการณ์ในบทความให้ชัดเจนได้
2. การรวบรวมข้อมูลหมายถึงการแสดงออกในการเลือกเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับปัญหาจากสถานการณ์ในบทความมารวบรวมเป็นกลุ่มได้ โดยการรวบรวมข้อมูลจากสถานการณ์ที่กำหนดให้หรือจากการค้นคว้าเพิ่มเติมจากเอกสารหรือสรุปจากทัศนะของบุคคลอื่นได้
3. การจัดระบบข้อมูลหมายถึงการแสดงออกในการจัดข้อมูลเกี่ยวกับปัญหาจากสถานการณ์ในบทความอย่างเป็นระบบ โดยแสวงหาแหล่งที่มาของข้อมูล วินิจฉัยความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูล จัดระบบข้อสนเทศด้วยการจำแนกข้อมูลที่ชัดเจนกับข้อมูลที่คลุมเครือ จำแนกข้อเท็จจริงกับความคิดเห็น จำแนกข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับปัญหาและสามารถนำเสนอข้อมูลได้
4. การตั้งสมมติฐานหมายถึงการแสดงออกในการคาดคะเนคำตอบของปัญหาจากสถานการณ์ในบทความโดยมองทางเลือกจากความสัมพันธ์เชิงเหตุผลหลาย ๆ ทางในการแก้ปัญหาและเลือกแนวทางในการแก้ปัญหานั้นได้
5. การสรุปอ้างอิงโดยใช้หลักเหตุผลหมายถึงการแสดงออกในการสรุปข้อมูลเกี่ยวกับปัญหาจากสถานการณ์ในบทความ โดยพิจารณาเหตุผลให้เพียงพอในการสรุปข้อมูลทั้งแบบอุปมานและอนุมาน สามารถสรุปได้อย่างสมเหตุสมผลและสรุปเป็นกฎเกณฑ์ได้
6. การประเมินการสรุปอ้างอิงหมายถึงการแสดงออกโดยการพิจารณาข้อมูล หรือหลักฐานในการให้เหตุผลเกี่ยวกับประเด็นปัญหาจากสถานการณ์ในบทความ พร้อมทั้งยืนยันข้อสรุปเดิม ถ้ามีเหตุผลและหลักฐานเพียงพอหรือเปลี่ยนแปลงข้อสรุปใหม่หากมีเหตุผลหรือข้อมูลเพิ่มเติมและสามารถนำข้อสรุปไปประยุกต์ใช้ได้
ความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณ หมายถึง คะแนนที่ได้จากแบบวัดความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น โดยครอบคลุมประเด็นทักษะความสามารถทั้ง 6 ด้าน คือ 1) การกำหนดปัญหา 2) การรวบรวมข้อมูล 3) การจัดระบบข้อมูล 4) การตั้งสมมติฐาน 5) การสรุปอ้างอิงโดยใช้หลักเหตุผล และ 6) การประเมินการสรุปอ้างอิง
อ่านแล้วได้รับความรู้เพิ่มมากขึ้นคะ
ขอบคุณมากคะ
ชอบอะ ครูบัวลอย เริด ....