การเรียนรู้ที่ดีที่สุด คือการเรียนรู้ตลอดชีวิต

สุชัย เป็นชาวเขาเผ่ามูเซอดำ ที่ผมเคยสอนในคราวที่มา
ช่วยราชการที่โรงเรียนแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน
เนื่องมาจากครูที่โรงเรียนนั้นไปช่วยราชการข้ามจังหวัดเพื่อ
ติดตามสามีไป ครูก็เลยขาด ประธานกลุ่มก็เลยให้ผมไปช่วย
สอนเป็นเวลาหนึ่งเทอม

เด็กชายสุชัย กำลังจะจบป.6 ในขณะที่ผมไปช่วยราชการ
ที่โรงเีรียนแห่งนั้นพอดี เมื่อข้าพเจ้าสอนและประเมินเด็กชาย
สุชัย นั้นพบว่า ภาษาไทย พูด อ่าน เขียน  มีปัญหาที่สุดในห้อง
วิชาอื่น ๆ ไม่ต้องพูดถึง เพราะภาษาไทยไม่ได้แล้ววิชาอื่นก็
ต้องล้มเป็นธรรมดา ตอนนั้นผมนึกตัดสินสุชัยทันทีว่าเป็นเด็กโง่
และไม่มีทางที่จะเจริญงอกงามก้าวหน้าได้ ผลสอบปลายปีนั้น
สุชัย สอบได้ทาบเส้นพอดี ผมจำเขาได้ดีเพราะโมโหเขามาก
แต่จุดเด่นของสุชัยนั้นก็ืคือมีทักษะการทำงานดีมากซึ่งก็ไม่มี
ช่องคะแนนที่จะให้

หลังจากนั้นผมก็กลับไปโรงเรียนเดิม เวลาก็ผ่านไปหนึ่งปี
ระยะนั้นผมต้องเดินทางไปเรียนปริญญาโท ต้องเดินทางเส้นทาง
ปาย - เชียงใหม่ และต้องเดินทางเข้าเชียงใหม่เป็นประำจำ ระหว่างทาง
ก็ได้ฝึกพูดภาษาอังกฤษกับฝรั่งได้พอเข้าใจ แบบต้องอธิบายใช้ไม้
ใช้มือประกอบไปด้วย ตะกุก ตะกัก ไปตลอดทาง

วันหนึ่งผมกำลังนั่งรอรถเดินทางขณะที่รถกำลังพักอยู่ที่ปาย
มีชายคนหนึ่งพนมมือไหว้ผม ผมดูเขาอย่างงง ๆ ว่าเป็นใครเขา
ไว้ผมยาว มีหนวดเคราแบบพวกเรียนศิลปะ มาพร้อมกับฝรั่งสามคน
เดินทางเข้าแม่ฮ่องสอนพร้อมเขา เขาบอกว่าครูจำผมไม่ได้หรือ
ผมคือสุชัย ที่ครูเคยสอนไง ผมก็ยังงงเพราะผ่านไปปีเดียวสุชัย
กลายเป็นหนุ่มผมยาวรูปร่างกำยำลำ่สันมากขึ้น หลังจากที่พา
ฝรั่งไปนั่งที่นั่งเสร็จแล้ว เขาพูดภาษาอังกฤษกับฝรั่งอย่างคล่องแคล่ว
สำเนียงอเมริกันชัดถ้อยชัดคำ  ผมรู้สึกทึ่งว่าทำไมคนที่เรียนได้
คะแนนอันดับโหล่และเรียนไม่รู้เรื่องอย่างเขา ทำไมถึงพูดภาษาัอังกฤษ
ได้คล่องแคล่วฉาดฉาน หลังจากนั้นก็ได้คุยกันว่าเขาไปทำอะไรที่ไหน
เขาบอกว่า ไปเป็นลูกจ้างทำทัวร์ล่องแพที่ปางมะผ้า และมีโอกาสที่
จะได้เรียนรู้ภาษาอังกฤษจากของจริง จากนั้นก็ศึกษาภาษาอังกฤษด้วย
ตนเองเพราะต้องทำมาหากินเอาตัวรอด

หลังจากนั้นเขาก็ชวนผมกลับไปที่บ้านของเขา ได้พบเห็นพัฒนาการ
ทางด้านการเขียนภาษาอังกฤษของเขา มีนักท่องเที่ยวที่ชอบในอัธยาศัย
ไมตรีกับเขา ติดต่อกับเขาทางจดหมาย ส่งของมาให้บ้าง วันที่อยู่บ้านเขา
ได้เห็นเขาเขียนภาษาอังกฤษอย่างสละสลวย รู้สึกทึ่งจนถึงทึ่งมากที่สุด
ว่าเวลาแค่ปีเดียวที่ไม่ได้เจอเขา เขาเปลี่ยนแปลงทางการเรียนรู้ไปอย่างสิ้นเชิง
ส่วนภาษาไทยเขาพูดไ่ม่ชัดเหมือนเดิม แต่ภาษาอังกฤษนั้นระดับเทพ
ทำให้คิดเปรียบเทียบกับตัวเองแล้วรู้สึกอายมาก ที่ภาษาอังกฤษของตนเอง
ยังแย่กว่าสุชัยมาก

สุชัยได้สอนผมให้รู้ว่าในโลกนี้ไม่มีใครโง่ มีแต่การตีตราแคบ ๆ ของเรา
เวลาเปลี่ยน โอกาสต่าง ๆ เปลี่ยน ทำให้ผมตั้งคำถามว่าการศึกษาที่แท้จริง
คืออะไรกันแน่ และเป็นที่มาของการสนใจการศึกษาตลอดชีวิต และเชื่อว่า
การศึกษาตลอดชีวิตนี่คือการศึกษาที่แท้จริงของมนุษย์