วันที่ ๓๑ ส.ค. ๕๓ เป็นวันเรียนรู้เรื่องวิทยาการเสพติดของผม ได้ทำความรู้จัก นพ. ทรงเกียรติ ปิยะกะ (Song K Piyaka) ผู้ริเริ่มก่อตั้งหลักสูตรศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิทยาการเสพติด (Master of Arts Program in Addiction Studies) ของมหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งเวลานี้บริหารจัดการโดยสถาบันสุขภาพอาเซียน โดยมีความร่วมมือกับภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล คณะสังคมศาสตร์ และอีกหลายหน่วยงานภายในและภายนอกมหาวิทยาลัยมหิดล เป็นหลักสูตรด้านวิทยาการเสพติดแห่งเดียวในภูมิภาคนี้
เรื่องวิชาการด้านเสพติดนี้ผมสนใจเป็นการส่วนตัว สนใจในแง่การดำรงชีวิต เพราะสังเกตจากประสบการณ์ชีวิตว่าคนเราทุกคนเสี่ยงต่อการเสพติดอยู่ตลอดเวลา และคนจำนวนหนึ่งก็ทำมาหากินจากการเสพติดของคนอื่น เช่น ขายบุหรี่ สุรา บ่อนการพนัน ซ่องโสเภณี ช้อปปิ้ง ทำให้ผมสงสัยว่าการเสพติดน่าจะเป็นธรรมชาติของมนุษย์ หรือพูดใหม่ว่าสมองและร่างกายของมนุษย์มีกลไกให้เกิดการเสพติด ซี่งให้โทษแก่คนบางคนอย่างรุนแรงในระดับทำลายอนาคตหรือทำลายชีวิต แต่กลไกนี้น่าจะมีคุณอย่างล้นเหลือด้วย
ผมมีความเชื่อว่าสิ่งใดที่มีโทษมหันต์ ก็จะมีคุณอนันต์แฝงอยู่ด้วย และในทางตรงกันข้าม สิ่งที่มีคุณอนันต์ ก็จะมีโทษมหันต์แฝงอยู่ด้วย
นอกจากได้ฟังการอภิปรายเรื่องวิทยาการก้าวหน้าด้านการวิจัยและพัฒนาวิทยาการเสพติดแล้ว ผมยังได้รับแจกหนังสือมาตั้งหนึ่ง ทั้งหมดเขียนโดย นพ. ทรงเกียรติ ปิยะกะ ได้แก่
- คู่มือการป้องกันการติดยาเสพติดระบบจิราสา สำหรับประชาคมไทย พ.ศ. ๒๕๔๓ และพิมพ์ครั้งที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๔๗ The Jirasa Model of Addiction Prevention for Thai Communities : An Operational Manual
- สู่..ชีวิตไร้พิษสุรา คู่มือบำบัดผู้ดื่มผิดปกติื พ.ศ. ๒๕๔๖
- เลี้ยงลูกให้พันภัยยาเสพติด (ตามแนวทางจิราสา) พิมพ์ครั้งที่ ๒ สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ. ๒๕๔๗
- ยิ้มสู้ เรียนรู้ยาเสพติด พิมพ์ครั้งที่ ๘ สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ. ๒๕๔๗
- เวชศาสตร์โรคติดยา คู่มือสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ พิมพ์ครั้งที่ ๒ คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ พ.ศ. ๒๕๔๕ เล่มนี้เขียนร่วมกับ นพ. ชาญวิทย์ เงินศรีตระกูล และ รศ. พญ. สาวิตรี อัษณางค์กรชัย
นอกจากนั้น ผมยังได้รับแจกสูจิบัตรพิธีเปิดหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิทยาการเสพติด โดย ฯพณฯ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ และชอบใจคำกล่าวของท่านว่า "ทั้งคอรัปชั่นและยาเสพติดเป็นภัยมหันต์ต่อชาติของเรา แต่หากจะมองกันให้ซึ้งแล้วจะเห็นชัดเจนว่า ยาเสพติดมีพิษภัยกว่าคอรัปชั่นมาก ยาเสพติดเป็นโทษต่อชาติบ้านเมืองร้ายแรงที่สุด ยาเสพติดทำให้คนในชาติอ่อนแอ ด้อยคุณภาพ ทำให้เยาวชนผู้เป็นอนาคตของชาติเสียคน และในที่สุดถ้าเราไม่สามารถหยุดยาเสพติด ชาติบ้านเมืองของเราก็ล่มสลายได้"
วิจารณ์ พานิช
๒๔ ก.ย. ๕๓