นวัตกรรมการถ่ายทอดองค์ความรู้การส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคไม่ติดต่อ
ที่มา
จากประสบการณ์การเข้าฟังวิชาการ การให้สุขศึกษาหรือการถ่ายทอดความรู้แก่ประชาชนในพื้นที่ เรื่องส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคไม่ติดต่อ เรื่อง อาหาร พบว่าการนำเสนออาหาร 3 โซน
1. โซนสีเขียว เป็นอาหารที่ให้พลังงาน ไขมันหรือน้ำตาลต่ำควรเลือกกินให้มากที่สุด
2. โซนสีเหลือง เป็นอาหารที่ให้พลังงาน ไขมันหรือน้ำตาลปานกลางควรเลือกกินให้น้อยลง
3.โซนสีแดง เป็นอาหารที่ให้พลังงาน ไขมันหรือน้ำตาลสูง ไม่ควรกินบ่อยนักเพราะจะทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นง่าย
รูปแบบการนำเสนอแบบเดิมๆที่นิยมใช้ทั่วไปมีดังนี้
1.การถ่ายทอดโดยฉายภาพ Power point เป็นสิ่งที่ดี ทำให้เห็นภาพแต่การบรรยายนั้นมากมายเป็นวิชาการ คำนวณเป็นแคลอรี่ เราในฐานะเป็นเจ้าหน้าที่ฟังก็ยังน่าเบื่อ ง่วงนอน ยิ่งเจ้าหน้าที่ผู้มานำเสนอไม่มีลีลาการพูดที่เร้าใจก็ยิ่งไปใหญ่ความน่าเบื่อทำให้ผู้รับรู้ไม่ได้ฟังอย่างจริงจัง คิดแต่เมื่อไหร่จะพูดเสร็จ พื้นที่ไม่มีโปรเจคเตอร์ก็ไม่สามารถมานำเสนอได้ ไฟฟ้าไม่มี ไฟดับ ยุ่งยาก
2.โมเดลอาหารที่ซื้อมาเพื่อให้ประชาชนกลุ่มเป้าหมายได้ดู ในรูปแบบของอาหาร ที่ดูแล้วบางชนิดที่นำมาเสนอไม่เข้ากับวิถีชีวิตของชาวบ้าน
วัตถุประสงค์
1.เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายมีการรับรู้เรื่องที่ถ่ายทอดและนำไปใช้ได้จริง
2.เพื่อเกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการบริโภคอาหารที่ถูกต้อง
3.เพื่อป้องกันโรคภัยเงียบที่เกิดจากการบริโภคอาหาร
วิธีการ
1. ใช้รูปแบบโมเดลของจริงที่ชาวบ้านบริโภคประจำมานำเสนอโดยไปเก็บอาหารในพื้นที่ของชุมชนนั้นมาบรรยายโดยแบ่งเป็น 3 ตระกร้า ใช้โบว์สีผูกติดตระกร้า และอธิบายตามตระกร้ายังไม่เร้าใจเท่าที่ควร
2. เพื่อให้ผู้ฟังได้จดจำสิ่งที่รับรู้ในการถ่ายทอด มีส่วนร่วมในการรับฟัง ถามวันนี้ไม่เกิดอาการเครียด เบื่อหน่าย รวมถึงสนุกสนาน จึงได้ นำวิก 3 สีมาใสใส่แว่นตาให้ดูดี ในคนบรรยาย 3 คนมาบรรยาย
ผลการปฎิบัติ
สอบถามความพึงพอใจต่อการับรู้ อยู่ในขั้นระดับดีมาก จำง่าย นำไปปฎิบัติได้จริง เกิดความสุขทั้งผู้นำเสนอและผู้รับการถ่ายทอด เกิดสารเอ็นดอร์ฟิน ไม่มีภาวะเครียดในกิจกรรม และแล้วปฎิบัติการของทีมสุขภาพก็เกิดขึ้นในพื้นที่ 26 แห่งของอำเภอเวียงสาจากการที่มีโครงการชุมชนลดเสี่ยง อำเภอเวียงสาใช้ชื่อว่า รวมพลังต้านภัยเบาหวาน ความดันและอ้วนลงพุง
คัดกรองกลุ่มเสี่ยง อ้วนลงพุง สูบบุหรี่ ดื่มเหล้า กรรมพันธุ์DM-HT มาร่วมกิจกรรม30 คนที่เสี่ยงมากจะได้รับการตรวจเลือดในแต่ละพื้นที่ อาจจะมีกลุ่มเสี่ยงมากกว่า 60 คน
เมื่อต้องเป็นวิทยากรให้ ผู้คน 3 เผ่า ม้ง มลาบรี (ตองเหลือง) คนเมือง กับ ชุมชนลดเสี่ยง บ้านห้วยหยวก บ้านห้วยไฟ ตะเคียนทอง ตำบลแม่ขะนิง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน
- พูดกับคนที่เป็นภาษาเดียวกันก็แทบจะเข้าใจยาก นี่ต้องไปพูดให้ คน 2 เผ่าฟังและเล่นกิจกรรม 3 อ 2 ส
- เหนื่อย ยากกับการพูด การนำให้กลุ่มเป้าหมายได้มีกิจกรรมที่เขาไม่เคยได้รับ ความสนุกสนานเกิดความประทับใจ แต่ก็ทำให้ เราเหงื่อเต็มตัว
- ตี 5 ออกจากบ้านเพื่อขึ้นไปเจาะเลือดกลุ่มเสี่ยง 30 คนและต่อด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจำนวน 50 คน
- อ้วนลงพุง ความดัน เบาหวาน กลุ่มที่มา อ้วนลงพุง กินผงชูรสมาก
- พูดถึงผงชูรสเมื่อก่อน การคมนาคมไม่เจริญ ไม่มีกิน มุมครัวมีแต่เกลืออย่างเดียว กระเทียมกินไม่เป็น ดัน ชนเผ่าม้ง บอกแม่ผมใส่ช้อนใหญ่เวลาทำอาหาร
- เรื่องสูบบุหรี่ไม่ต้องพูดถึง บุหรี่ไม่ดี อย่างโน้นอย่างนี้ พัก ปุ๊บ พากันสูบปั๊บ จะพยายามลดครับ
- ประทับใจกับการกินอาหารกลางวัน แกงแคไก่ ปลานึ่งผักต้ม ทุกคนกินเกลี้ยง แต่พวกเราสิกินเหลือเต็มโต๊ะ เปรียบคุณค่าของอาหารได้ชัดเจน
- ความประทับใจชองวิทยากร ที่สามารถทำให้กลุ่มมีความสุข พร้อมเพรียง การแสดง ต่างๆ
เห็นแบบนี้ สื่อสารอย่างเดียวไม่ได้ ต้องประกอบท่าทาง
ความสำเร็จของกิจกรรม เราไม่เอาหวาน มัน เค็ม ไมสูบ ไม่ดื่ม ไม่เอาผงชูรส อีกแย้ว
เผ่าตองเหลืองหรือมลาบรี เป็นกลุ่มเสี่ยง 2 คน เป็น อสม 1 คน ต้องนำลูกน้อยมาร่วมกิจกรรม ไม่ร้อง ไม่งอแง
เน็ดแต้ๆ พี่สาว อย่าลืมบอกเล่าสู่กันฟังบ่อยๆ นะครับ
รูปงานกาดสุขภาพดีครับ